Karar Detayı

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: Ticaret Mahkemesi

SAYISI: 2018/431 E., 2021/330 K.

DAVACI/KARŞI DAVALI: ... vekili ... ... Beyazkılıç

DAVALI/1.KARŞI DAVACI: ... (... ...) Sigorta A.Ş. vekili ... ...

DAVALILAR/2.KARŞI DAVACILAR: 1 ... Gıda Paz. San. ve Tic. A.Ş.

2 ... vekilleri ... ...

DAVA TARİHİ: 12.01.2009

HÜKÜM/KARAR: Asıl ve karşı davaların kısmen kabulü

Davalılar/2. Karşı Davacılar

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda,Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl ve karşı davaların kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı/karşı davalı vekili, davalı/1. karşı davacı vekili ile davalılar/2. karşı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; incelemenin duruşmalı olarak yapılması davalı k.davacılar ... Sigorta A.Ş. vekili ile ... Gıda A.Ş. ve ... vekili tarafından istenilmekle kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda 30.05.2023 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen gün ve saatte gelen davacı k.davalı ... vekili Av. ... ile davalı k.davacı ...Ş. vekili Av. ... ve ... Gıda A.Ş. ve ... vekili Av. ... geldiler. Tarafların vekillerinin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 22.....2023 gününde tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının maliki olduğu taşınmazı 01.11.2006 başlangıç tarihli kira akdine istinaden ...'e kiraladığını, ...'in gıda deposu olarak kullanmak üzere taşınmazı davacının izni ve onayı almaksızın ve sözleşmede yasak olmasına rağmen davalı ... Gıda Paz.San. ve Tic. A.Ş'ye kullandırdığını ve bu davalıların kullanımında iken 19.05.2008 tarihinde taşınmazda meydana gelen yangın sebebiyle hem davalıların kullanımında olan, hem de müvekkilinin maliki olduğu binanın tamamının hasar gördüğünü, kira kaybı dışında binada meydana gelen hasarın 972.624,00 TL olduğunun bilirkişi raporu ile ... olduğunu, hasarların 4 ... gibi bir sürede giderilebileceğinin bilirkişilerce tespit edildiğini, taşınmazda bulunmayan soğuk hava deposu ve elektrik tesisatının davalı tarafından yapıldığını ve yangının elektrik arızasından kaynaklandığını bunun da davacının izin ve onayını almaksızın davalının yapmış olduğu esaslı değişikliklerden kaynaklı olduğunu, 972.624,00 TL meydana gelen hasarın davalılardan ... Sigorta A.Ş'nin teminatı ile sınırlı olmak üzere haksız fiilin vuku bulduğu tarihten itibaren müştereken ve mütesesilen tahsiline, yine kira kaybından oluşan 261.440,00 TL zararının davalılardan ... ve ... Gıda.Paz.San ve Tic. A.Ş'den haksız fiilin vuku bulduğu tarihten itibaren yasal faizi ile ve 20.000,00 TL manevi tazminatın davalı ... ve ... Gıda ve Paz. San. ve Tic. A.Ş'den müştereken ve mütesesilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP ve KARŞI DAVALAR

Davalı/karşı davacı ... (... ...) Sigorta A.Ş. vekili cevap ve karşı dava dilekçesinde; davacı malikin Borçlar Kanunu 58 inci maddi hükmü gereği kusursuz sorumluluğunun olduğunu, yokluklarında yapılan tespitleri kabul etmediklerini, talep edilen miktarın fazla olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiş; ayrıca sigortalıya ... ve demirbaş zararı olarak 2.685.069,48 TL ödeme yaptıklarını belirterek davacı malikin kusursuz sorumluluğu nedeniyle şimdilik 671.000,00 TL'nin 24.07.2008 ödeme tarihinden itibaren davacı karşı davalıdan rücuen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı/Karşı Davacı ... Gıda Paz. San. ve Tic. A.Ş. ve ... vekili cevap ve karşı dava dilekçesinde; davalıların yangın çıkmasında bir kasıt veya ihmalinin bulunmadığını, zararlardan sorumluluğunun bulunmadığını, meydana gelen zarardan sorumluluğun bina maliki ve kiralayan sıfatı ile davacıya ait olduğunu, talep edilen hasar miktarının ve kira kaybına yönelik taleplerin fahiş olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiş; ayrıca sigorta şirketinin ödediği bedel dışında 1.355.102,20 TL daha zararın bulunduğunu ve bu zararın meydana geldiği 19.05.2008 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte ...'dan tahsilini, peşin ödenen 60.000 USD'nin kira parasının mahsup ya da iadesini, sigorta şirketi tarafından poliçe bedelinin geç ödenmiş olmasından dolayı müvekkilinin gerçekleşen avans faizi oranındaki kaybının fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davacı karşı davalıdan tahsilini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

... 18. Asliye Ticaret Mahkemesinin 25.04.2014 tarihli ve 2013/95 Esas, 2014/135 Karar sayılı kararı ile; asıl davada davacı karşı davalı ...'un davalılar aleyhine açmış olduğu davanın kısmen kabulü ile 972.624,00 TL bina zararının davalı ... şirketinin sorumluluk limiti 250.000,00 TL ile sınırlı olarak davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, tespit edilen alacağa 19.05.2008 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına; davacı karşı davalı ...'un açmış olduğu manevi tazminat davasının reddine; davacı karşı davalı ...'un açmış olduğu kira zararına yönelik talebinin davalı ... Gıda ve ...'in mahsup talebi de göz önünde bulundurularak 60.000 USD'nin 19.05.2008 tarihindeki TL karşılığı olan 74.358,00 TL'nin kira kaybı olarak belirlenen 163.587,60 TL'den mahsubundan sonra bakiye 89.229,60 TL kira kaybından ... alacağın davalı ... ve ... Gıda Paz.San ve Tic. A.Ş'den olay tarihi olan 19.05.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile tahsiline, fazlaya yönelik istemin reddine, davalı/karşı davacı ... (... ...) Sigorta A.Ş. tarafından açılan karşı davanın davacının yangının çıkmasında kusuru bulunmadığından reddine; davalılar/karşı davacılar ... ve ... Gıda San. ve Tic. A.Ş'nin açmış olduğu karşı davanın ispatlanamadığından reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı/1. karşı davacı ... (... ...) Sigorta A.Ş. vekili ile davalılar/2. karşı davacılar ... ve ... Gıda Pazarlanma San. ve Tic. A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 08.12.2016 tarihli ve 2014/15238 Esas, 2016/11323 Karar sayılı kararı ile " asıl dava ile davalıların cevap dilekçeleri ile açtıkları karşı davaların özünde müstakil davalar olduğu, asıl dava ile karşı davalardaki taleplerin her biri hakkında ayrı ayrı hüküm kurulması, davalı/karşı davacı ... Gıda Paz A.Ş. ve ... vekilinin, davacı/karşı davalı ... hakkında açmış olduğu 2. karşı davadaki kira alacağına ilişkin takas/mahsup talebi ile ilgili olarak ayrıca bir hüküm kurulması gerektiği; yangının çıkmasında tüm kusurun kiracı ... Gıda Paz.San ve Tic. A.Ş'ye ait olduğu, davacı kiralayanın hiç kusuru bulunmadığının kabulünün oluşa ve dosya kapsamına uygun düşmediği, bu nedenle mahkemece, davacı kiralayan ...'un yangının çıkmasındaki müterafik kusuru tartışılmaksızın, hatalı yorum ve yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak yazılı şekilde karar verilmesinin doğru olmadığı" gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesi, yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; asıl dava yönünden; davacı karşı davalı ... tarafından davalılar aleyhine açılan tazminat davasının kısmen kabulü ile 729.468,00 TL'nin (bina zararı) davalı ... poliçe limiti olan 250.000,00 TL ile sınırlı olmak koşuluyla davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, hükmedilen alacağa 19.05.2008 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacı karşı davalı ...'un davalılar ... Gıda A.Ş. ve ... aleyhine açmış olduğu kira kaybına ilişkin istemin kısmen kabulü ile 122.690,70 TL'nin 19.05.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ... bu davalılardan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacı karşı davalı ...'un davalılar ... Gıda A.Ş ve ... aleyhine açmış olduğu manevi tazminat isteminin koşulları oluşmaması nedeniyle reddine; 1. karşı dava yönünden davalı karşı davacı ... ... Sigorta A.Ş. tarafından davacı karşı davalı ... aleyhine açmış olduğu davanın kısmen kabulü ile 167.750,00 TL'nin ödeme tarihi olan 24.07.2008 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davacı karşı davalıdan alınarak davalı karşı davacı ... şirketine verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine; 2. karşı dava yönünden davalı karşı davacılar ... Gıda A.Ş ve ... tarafından davacı karşı davalı ... aleyhine açılan alacak davasının kısmen kabulü ile 330.439,00 TL'nin 19.05.2008 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davacı karşı davalıdan alınarak ... bu davalı karşı davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı/karşı davalı ... vekili, davalı/1. karşı davacı ... (... ...) Sigorta A.Ş. vekili ile davalılar/2. karşı davacılar ... ile ... Gıda Paz. San. ve Tic. A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı/karşı davalı ... vekili; dava konusu yangında kendilerine kusur atfedilemeyeceğini tüm kusurun davalılar ... ile ... Gıda Paz. San. ve Tic. A.Ş'de olduğunu, ...'in mahkumiyetine, davacının beraatine dair verilen kararın kesinleştiğini, kira kaybı isteminde kusur indirimi yapılmasının hatalı olduğunu, 2. karşı davada zarar miktarını davalılar/karşı davacılar ... ile ... Gıda Paz. San. ve Tic. A.Ş'nin kat kat fazlasını sigorta şirketinden karşıladıklarını aşan bir zararlarının bulunmadığını, davalı ... şirketinin açtığı rücu davasında halefiyet koşullarının oluşmadığını, yaptıkları ödemenin lütuf ödemesi olduğunu, bunun da davacıdan istenemeyeceğini, davacının merkez bankasının kısa vadeli kredilere uyguladığı avans faizi oranında hesaplanması yönündeki ıslah talebinin reddedilerek kanuni faizin kabul edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, manevi tazminat talebinin reddinin kabul edilemeyeceğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı/1. karşı davacı ... (... ...) Sigorta A.Ş. vekili; dava konusu yangında asli kusurun davacı taşınmaz malikinde olmasına rağmen davacı taşınmaz malikine 2/8 oranında kusur atfının hatalı olduğunu, sigorta şirketinin sigortalısına ödediği tutarın tamamını tazmin etme hakkına sahip olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalılar/2. karşı davacılar ... ile ... Gıda Paz. San. ve Tic. A.Ş. vekili; dava konusu yangında asli kusurun davacı taşınmaz malikinde olmasına rağmen davacı taşınmaz malikine 2/8 oranında kusur atfının son derece az olduğunu, dava dışı belediyeye atfedilen 2/8 oranındaki kusurun dağıtımı konusunda verilen kararın, öncelikle talep koşulu ve bozma kapsamı açısından; esas yönünden ise; aynı zarardan çeşitli sebeplerden dolayı sorumlu oldukları kabul edilen failler arasında yasaya aykırı olarak ayrım yapılmış olması sebebiyle yanlış olduğunu, kira iadesi alacaklarına dair ciddi hata yapıldığını, ilk kararın tüm unsurları itibariyle ve bütünüyle bozulduğu, TL'ye dönüştürme işleminin bozma dışında tutulduğundan ve davacı yararına usuli müktesep hak oluştuğundan bahisle dolar alacaklarının olay tarihindeki TL karşılığına indirgenmesinin tamamen mesnetsiz olduğunu, kiranın iadesine ilişkin alacaklarının cari ilişkiden ve sözleşmeden kaynaklanan bir alacak olduğunu, sözleşmeden kaynaklanan bir alacaktan kusur indirimi yapılamayacağını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, asıl davada, işyeri sigorta poliçesinden kaynaklanan tazminat istemine; 1. karşı davada; işyeri sigorta şirketinin işyeri malikine (aynı zamanda kiralayanına) karşı açtığı rücuen tazminat istemine ve 2. karşı davada, sigortalı kiracı şirket tarafından işyeri malikine karşı açılan takas/ mahsup talebi, sigorta şirketinin ödediği bedel dışında aşan zarar ile munzam zarar istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 50 ve 51 inci maddeleri, Hukuk Muhakemeleri Kanunu 172 inci maddesi, Yangın Sigortası ... Şartları.

3. Değerlendirme

4. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, daha önce temyize konu edilip bozma kapsamı dışında bırakılan ve daha önce temyiz edilmediği için davanın diğer tarafı lehine usuli kazanılmış hak teşkil eden yönlere ilişkin temyiz itirazlarının yeniden incelenmesinin mümkün olmamasına, oluşa uygun olarak düzenlenen uzman bilirkişi raporunda belirtilen kusur oranının hükme esas alınmasında bir usulsüzlük bulunmamasına, davacı/karşı davalı taşınmaz malikinin binanın tadilatından kaynaklı 4 aylık kira kaybına dair alacağın dolaylı zarar olması ve bu zarardan kusur oranında indirim yapılmasında isabetsizlik olmamasına, davalılar/2. karşı davacılar ... ile ... Gıda Paz. San. ve Tic. A.Ş'nin kira iadesi talebinin iade/mahsup olarak ... sürülmüş olmasına ve bu zarardan kusur oranında indirim yapılmasında isabetsizlik olmamasına, ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2008/451 D.... dosyasında uzman bilirkişi raporunda belirtilen 2. karşı davaya yönelik maddi tazminata ilişkin hesaplamanın hükme esas alınmasında bir usulsüzlük bulunmamasına, davalılar/2. karşı davacılar ... ile ... Gıda Paz. San. ve Tic. A.Ş.'nin açmış olduğu karşı davada mahkemece sigorta şirketinden karşılanan zararın tenzil edildiği dolayısı ile sigorta şirketi tarafından karşılanmayan aşan zararın istenmiş olmasına, davalı/2. karşı davacı ...'in davacı/karşı davalı taşınmaz malikinin kiracısı ve ... Gıda Paz. San. ve Tic. A.Ş.'nin yönetim kurulu başkanı olmasına dava açmasında menfaati bulunmasına, davacı tarafın mahkeme tarafından verilen ilk kararı temyiz etmediği, bu bağlamda HMK 172/2 son cümlesi gereğince bozma kararına uymakla ortaya çıkan hukuki durumların ıslahla ortadan kaldırılamayacağı, bu nedenlerle bozma ilamından sonra davacı tarafın ıslah ile avans faizi isteyemeyeceği mahkeme gerekçesinin isabetli olmasına, 1. karşı davada halefiyet koşullarının oluşması nedeni ile davalı/1. karşı davacı ... şirketinin lütuf ödemesinden söz edilemeyeceğine, davalı/1. karşı davacı ... şirketinin karşı dava dilekçesinde talebinin fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak 670.000,00 TL olmasına yargılama sırasında talep artırımı olmamasına göre, davacı/karşı davalı ... vekilinin tüm, davalı/1. karşı davacı ... (... ...) Sigorta A.Ş. vekili ile davalılar/2. karşı davacılar ... ile ... Gıda Paz. San. ve Tic. A.Ş. vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

5. Dava ve olay tarihinde yürürlükte olan 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 50 ve 51 inci maddeleri (6098 sayılı ... Borçlar Kanunu 61 ve 62 inci maddeleri) ile müteselsil sorumluluk esaslarına göre; birden çok kişi birlikte bir zarara sebebiyet verdikleri veya aynı zarardan çeşitli sebeplerden dolayı sorumlu oldukları takdirde, haklarında müteselsil sorumluluğa ilişkin hükümler uygulanır. Müteselsil sorumlulukta, kural olarak borçlulardan her biri, 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 141 ve 142 inci maddelerine (6098 sayılı ... Borçlar Kanunu 162 ve 163 üncü maddeleri) göre, borcun tamamından sorumludur. 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 146 ıncı maddesi (6098 sayılı ... Borçlar Kanunu 167 inci madde) uyarınca, sorumluların iç ilişkide kusur oranına göre, birbirlerine rücu hakları da mevcuttur. Müteselsil sorumluluk kanundan ... bir sorumluluk türüdür. Müteselsil sorumluluk ilkesi gereği zarar gören zararın tamamını isterse sorumluların tamamından, isterse bir kısmından isteyebilir.

Somut olayda; Daire bozma ilamından sonra aldırılan karara esas alınan 20.01.2020 tarihli heyet raporunda; yangının meydana geldiği binada kullanım izin belgesinin (iskan) bulunmaması, projede kiralanan yer otopark ve sığınak olduğu halde depo olarak davalı tarafa kiralanması, Binaların Yangından Korunması Hakkındaki Yönetmelik uyarınca bulunması gereken sprink (yağmurlama) sisteminin mevcut olmaması ve bu nedenlerle ... kullanma izni almadan, yürürlükteki mevzuata uygun yangın güvenliği önlemleri alınmadan kiralanan taşınmaz bakımından davacı ... sahibinin 2/8 oranında, davalı kiracıların yapıya iskan izni almadan yürürlükteki mevzuata uygun yangın güvenliği önlemleri alınmadan ... yerini açıp gerekli bildirimleri yapmamak suretiyle 4/8 oranında, davalılara ait ... yerinin mevzuata aykırı olarak açılıp işletilmesini denetlemeyen binanın bağlı bulunduğu Belediyenin de 2/8 oranında kusurlu olduğu tespit edilmiştir. Mahkemece asıl davada davacı ... sahibinin 2/8 kusuru düşülerek 6/8 kusur oranında zarara hükmedilmiş olması isabetli ve yerindedir. Ne var ki asıl davada müteselsil sorumluluk ilkesi gözetilerek dava dışı Belediyenin 2/8 oranındaki kusuruna davalı kiracıların 4/8 oranındaki kusuru eklenmiş ve 6/8 oranındaki zarar miktarından davalılar sorumlu tutulmuş ise de ... ile ... Gıda Paz. San. ve Tic. A.Ş.'nin açmış olduğu 2. karşı davada müteselsil sorumluluk ilkesi gözetilmeksizin dava dışı Belediye kusurunun kiracıları ilgilendirdiği ve onların kusuruna eklenmesi gerektiği gerekçesi ile sadece davacı/karşı davalı ... sahibinin 2/8 kusuruna tekabül eden zarara hükmedilmesi, yine aynı değerlendirme ve gerekçe ile sigorta şirketinin açmış olduğu 1. karşı davada da sadece davacı/karşı davalı ... sahibinin 2/8 kusuruna tekabül eden zarara hükmedilmesi yerinde olmamıştır. O halde mahkemece yapılacak ...; ... ile ... Gıda Paz. San. ve Tic. A.Ş.'nin açmış olduğu 2. karşı davada ve sigorta şirketinin açmış olduğu 1. karşı davada, müteselsil sorumluluk ilkesi gözetilerek ... ile ... Gıda Paz. San. ve Tic. A.Ş.'nin kendi kusurlarına denk gelen (4/8) zarar dışındaki ( davacı/karşı davalı ... sahibinin 2/8 ve dava dışı Belediyenin 2/8 oranındaki kusurlar toplamı 4/8) 4/8'e tekabül eden zararın tamamından davacı karşı davalı ... sahibi ...'un sorumlu olduğu, tarafların usulü müktesep hakları da gözetilerek karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde sadece davacı/karşı davalı ... sahibinin 2/8 kusuruna tekabül eden tutara karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı/karşı davalı ... vekilinin tüm, davalı/1. karşı davacı ...(... ...) Sigorta A.Ş. vekili ile davalılar/2. karşı davacılar ... ile ... Gıda Paz. San. ve Tic. A.Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı paragrafında açıklanan sebeplerle, davalı/1. karşı davacı ...(... ...) Sigorta A.Ş. vekili ile davalılar/2. karşı davacılar ... ile ... Gıda Paz. San. ve Tic. A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme hükmünün BOZULMASINA,

8.400,00 TL vekalet ücretinin davacı k.davalıdan alınarak duruşmada vekille temsil olunan davalı k.davacılara verilmesine,

Aşağıda dökümü yazılı kalan onama harcının temyiz eden davacı karşı davalı ... ve ... Sigorta A.Ş'den alınmasına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davalı karşı davacılar ... ve ... Gıda A.Ş'ye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

22.....2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.