Karar Detayı

MAHKEMESİ: Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2020/263 E., 2021/98 K.

HÜKÜM/KARAR: Davanın Kısmen Kabulü

Taraflar arasında görülen trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle maddi ve manevi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı ...Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacıların eşi/babası ...'ın, 23.08.2013 tarihinde Karadeniz sahil yolunda karşıdan karşıya geçerken ilk olarak davalılardan ...'nin sürücüsü ve davalı Groupama Sigorta A.Ş'nin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortacısı olduğu aracın çarpması ile savrulduğunu, ardından davalılardan ...'in sürücüsü, davalı ...'ün işleteni ve davalı ...Ş'nin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortacısı olduğu aracın çarpması sonucu ...'ın vefat ettiğini, kazanın oluşumunda sürücü, işletenler ve sigortacılar yanında gerekli yaya geçidi, ışıklandırma, oto korkuluk yapmayan diğer davalıların da kusurlu olduğunu belirterek belirsiz alacak olarak 1.000,00 TL maddi tazminat ile 9.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş, 10.06.2014 tarihli talep açıklama dilekçesinde her bir davacı için 200,00'er TL maddi ve 1.800,00'er TL manevi tazminat talep ettiklerini belirtmiş, 07.10.2015 tarihinde maddi tazminat taleplerini 52.867,01 TL destek tazminatı ve 1.721,50 TL cenaze gideri olmak üzere toplam 54.588,51 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; husumet itirazında bulunduklarını, kazanın meydana geldiği yolda aydınlatma direklerinin bulunduğunu ancak trafonun 31.07.2013 tarihinde arızalanması nedeni ile 26.08.2013 tarihine kadar bazı aydınlatma direklerine enerji verilemediğini, bu durumdan davalı ...'ın sorumlu olduğunu, kazanın meydana gelmesinde davalı şirketin herhangi bir kusur ve sorumluluğunun bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; davacıların destekten yoksun kalma durumlarının tespiti gerektiğini, davalı ... şirketinin sorumluluğunun poliçe limiti, sigortalının kusur oranı ve gerçek zararla sınırlı olduğunu, kusur incelemesi yapılmasını talep ettiklerini, temerrüt oluşmadığını, davacılara SGK tarafından aylık bağlanmış ise mahsubu gerektiğini, manevi tazminatın teminat dışı olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı Groupama Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davalı ... şirketinin sorumluluğunun poliçe limiti ve sigortalı araç sürücüsünün kusur oranı ile sınırlı olduğunu, kaza tarihinden itibaren faiz talep edilemeyeceğini belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; kusuru kabul etmediklerini, davalının sorumluluğunun bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; kazanın oluşumunda yol kusuru bulunmadığını, davalı idarenin hukuki sorumluluğunun olmadığını, talep edilen tazminat miktarlarının fahiş olduğunu, faiz başlangıcının ancak dava tarihi olabileceğini belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ... cevap dilekçesinde; davaya konu kaza nedeniyle davalı araç malikinin sorumluluğunun bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; husumet yönünden itirazlarının bulunduğunu, davalının kusurunun olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ..., davaya cevap vermemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 23.10.2015 tarihli ve 2013/474 Esas, 2015/792 Karar sayılı kararıyla; tüm dosya kapsamına göre davanın kısmen kabulü ile davacı Güler Kayış'ın davalılar ..., Karayolları Genel Müdürlüğü, Euro Sigorta AŞ, ..., ..., Groupama Sigorta A.Ş., Aksa Çoruh EDAŞ Genel Müdürlüğü yönünden maddi tazminat taleplerinin kabulü ile toplam 54.588,51 TL maddi tazminatın kusur oranlarına göre davalılar ... ve Karayolları Genel Müdürlüğünden 18.196,17'şer TL ve davalı ... ile Aksa Çoruh Edaş Şirket Müdürlüğünden 9.098,08'er TL olmak üzere (sigorta şirketleri Euro Sigorta A.Ş. ve Groupama Sigorta AŞ yönünden poliçe limiti ile sınırlı kalmak kaydı ile temerrüt tarihinden itibaren işleyecek yasal faizleri ile) davalıların olay tarihi 23.08.2013 tarihinden itibaren yasal faiz ile sorumlu olmak üzere davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine, davacılar ..., ..., Zeynep Kayış, ...'nun maddi tazminat taleplerinin reddine, davalı ... yönünden davanın reddine, davacıların manevi tazminat talepleri yönünden davanın kabulü ile toplam 9.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan (sigorta şirketleri ve TEİAŞ hariç) kusur oranlarına göre tahsili ile olay tarihi 23.08.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacılara hisseleri oranında ödenmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili, davalı ...Ş. vekili, davalı ... vekili, davalı Groupama Sigorta A.Ş. vekili ve davalı ... Genel Müdürlüğü vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 17.02.2020 tarihli ve 2019/2140 Esas, 2020/1594 Karar sayılı ilamı ile "...Somut uyuşmazlıkta, davacı Güler Kayış'ın maddi tazminat talebi davalılar ..., Karayolları Genel Müdürlüğü, Euro Sigorta A.Ş, ..., ..., Groupama Sigorta A.Ş, Aksa Çoruh Edaş Genel Müdürlüğü yönünden kabul edilmiş, mahkemece kusur oranlarına göre tazminat miktarı belirlemesi yapılırken davalı Euro Sigorta A.Ş ve davalı Groupama Sigorta A.Ş'nin sorumlu oldukları miktar ve hangi davalılarla birlikte sorumlu oldukları yazılmamıştır. Bunun yanında davacılar vekili, 10.06.2014 tarihli açıklama dilekçesinde her bir davacı için 1.800,00'er TL manevi tazminat talebinde bulunduklarını belirtmiş, yerel Mahkemece gerekçeli kararın hüküm fıkrasında davacılar yönünden 9.000,00 TL tek bir kalem manevi tazminatın davacılara hisseleri oranında ödenmesine talep dışına çıkarak hükmetmiştir. Mahkemenin gerekçeli kararı ifade olunan sebeplerle, infazda tereddüt uyandıracak mahiyette olup, bu durum Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 294/3. (HMK'nun 297/II maddesi) maddesine aykırılık teşkil ettiğinden 10.4.1992 gün ve 1991/7 Esas 1992/4 Karar sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu Kararı uyarınca; infazda tereddüt uyandırmayacak bir hüküm kurulmak üzere kararın bozulmasına karar vermek gerekmiştir. Kabule göre, bir kamu kuruluşu tarafından, kamu yasaları uyarınca tesis yapma, yapılmış olan tesislere bakma ve o tesisleri kullanma yükümlülüğü yine kamu yasalarından doğan bir yükümlülüktür. Kamu kuruluşlarının, kamu hizmeti görmekle yükümlü bulunmaları nedeniyle kamu hizmetleri sırasında verdikleri iddia olunan zararlardan dolayı oluşan sorumlulukları özel hukuk hükümlerine tabi değildir. Kamu tüzel kişilerinin, yasalar tarafından kendilerine verilen görev ve yetkilerin kullanılması sırasında oluşan zararlar, idari karar ve eylemlerden doğan zararlar niteliğinde hizmet kusurundan kaynaklanan zararlardan olup, bu zararların tazminin amacıyla anılan idarelere karşı, 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1 b maddesi gereğince (11.02.1959 günlü ve 17/15 Sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararına göre de;) idari yargı yerinde tam yargı davası ikame edilmesi gerekmektedir. Yargı yolu dava şartlarından ve kamu düzenine ilişkin olup açıkça veya hiç ileri sürülmese bile yargılamanın her aşamasında mahkemelerce kendiliğinden gözetilmelidir. Somut olayda, davacılar vekili, müvekkillerinin desteğinin ölümüyle sonuçlanan trafik kazasında, araç sürücüleri, işletenler ve sigortacılar yanında, yaya geçidi, ışıklı sesli işaret ve oto korkuluğu eksikliği nedeniyle sorumlu olduğunu iddia ettiği Karayolları Genel Müdürlüğünün de kusuru bulunduğunu ileri sürerek yani hizmet kusuruna dayanarak işbu davayı açmıştır. Davalı ... kamu tüzel kişisi olup görmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmeti sırasında verdiği iddia olunan zararlardan dolayı sorumluluğu özel hukuk hükümlerine tabi değildir. Kamu tüzel kişilerinin yasalar tarafından kendilerine verilen görev ve yetkileri kullanırken oluşan zararlar niteliği itibariyle hizmet kusurundan kaynaklanmakta olup bu zararların tazmini amacıyla anılan idarelere karşı hizmet kusurlarına dayanılarak İdari Yargılama Usul Kanunu 2. madde hükmü uyarınca idari yargı yerinde tam yargı davası ikamesi gerekmektedir. (11.2.1959 günlü ve 17/15 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı) Bu durumda mahkemece, ... yönünden yargı yolu caiz olmadığından HMK’nın 115/2. maddesi gereğince dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde kabul kararı verilmesi isabetli değildir." gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiş; bozma neden ve şekline göre davalı ... vekilinin, davalı ...Ş. vekilinin, davalı ... vekilinin, davalı Groupama Sigorta A.Ş. vekilinin ve davalı ... Genel Müdürlüğü vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine gerek görülmemiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ...'ne atfedilen ve davacı tarafın da talebine konu ettiği kusurlu eylemlerin hizmet kusuru olduğu, bu davalı yönünden davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, somut olayda dava haksız fiilden kaynaklandığından sorumlu olan tarafların dava kapsamında kalan tazminat miktarının tamamından müştereken ve müteselsilen sorumlu olması gerektiği, ancak mahkemece verilen ilk karar ile kusur oranları yönünden ayrıma gidildiği ve davacı tarafça bu hususun temyiz edilmediği, bu nedenle her bir araç sahibi ile işleteni ve sigorta şirketini kendi içerisinde ve işletenin kusuru oranında müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulması gerektiği gerekçesiyle maddi tazminat yönünden davanın kısmen kabulü ile 9.098,08 TL maddi tazminatın 23.08.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ...'ten ve 26.09.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...Ş.'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'a verilmesine, 18.196,17 TL maddi tazminatın 23.08.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'den ve 26.09.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Groupama Sigorta A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'a verilmesine, 9.098,08 TL maddi tazminatın 23.08.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Müdürlüğünden alınarak davacı ...'a verilmesine, diğer davacılar yönünden maddi tazminat talebinin reddine, manevi tazminat yönünden davanın kısmen kabulü ile her bir davacı için 300,00'er TL manevi tazminatın 23.08.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ...'ten müştereken ve müteselsilen alınarak her bir davacıya verilmesine, 600,00'er TL manevi tazminatın 23.08.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'den alınarak her bir davacıya verilmesine, 300,00'er TL manevi tazminatın 23.08.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Müdürlüğünden alınarak her bir davacıya verilmesine, davalı ... yönünden davanın usulden reddine, davalı ... yönünden davanın esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ...Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde; davacıların desteğinin asli ve tam kusurlu olduğunu, davalı taraf sürücüsünün %10 oranında kusurlu olduğu kabul edildiğinde 5.458,86 TL tazminata hükmedilmesi gerekirken 9.098,08 TL tazminatın tahsiline karar verilmesinin doğru olmadığını, yargılama giderleri ve harçlara ilişkin hükmün hatalı kurulduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davalıların sürücüsü/işleteni/zorunlu trafik sigortacısı olduğu araçların karıştığı 23.08.2013 tarihli ölümlü trafik kazası nedeniyle ölen yayanın desteğinden yoksun kalan davacıların maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun

(1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91 ve 92 nci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49, 50, 53 ve 56 ncı maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme

4. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı ...Ş. vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

5. Dosya kapsamına göre davalı ...Ş. yönünden, davaya konu kaza nedeniyle davalı taraf sürücüsü ...'in %10 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiği, davacı eş ...'ın destekten yoksun kalma zararının 54.588,51 TL tutarında olduğunun belirlendiği, ancak maddi tazminat yönünden davanın kısmen kabulü ile 9.098,08 TL maddi tazminatın 23.08.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... ve ...'ten ve 26.09.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...Ş.'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'a verilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda Mahkemece, hesaplanan tazminat miktarı üzerinden kusur oranına göre hüküm kurulması gerekirken %10 kusur oranını aşacak şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle temyiz eden davalı ...Ş. yararına bozulması gerekmiştir.

6. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesini 13 üncü maddesinde, “(1) Bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde gösterilen hukuki yardımların konusu para veya para ile değerlendirilebiliyor ise avukatlık ücreti, davanın görüldüğü mahkeme için bu Tarifenin ikinci kısmında belirtilen maktu ücretlerin altında kalmamak kaydıyla (7 nci maddenin ikinci fıkrası, 10 uncu maddenin üçüncü fıkrası ile 12 nci maddenin birinci fıkrası, 16 ncı maddenin ikinci fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla) bu Tarifenin üçüncü kısmına göre belirlenir. (2) Ancak, hükmedilen ücret kabul veya reddedilen miktarı geçemez. (3) Maddi tazminat istemli davanın kısmen reddi durumunda, karşı taraf vekili yararına bu Tarifenin üçüncü kısmına göre hükmedilecek ücret, davacı vekili lehine belirlenen ücreti geçemez. (4) Maddi tazminat istemli davaların tamamının reddi durumunda avukatlık ücreti, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümüne göre hükmolunur.” şeklinde düzenleme yer almaktadır.

Dosya kapsamına göre mahkemece; davacılardan ..., ..., ... ve Zeynep Balıkçı yönünden maddi tazminat taleplerinin reddine karar verildiği, ancak reddedilen miktarlar yönünden temyiz talebinde bulunan ve kendini vekil ile temsil ettiren davalı ...Ş. yararına vekalet ücretine hükmedilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, aralarında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunan anılan davacılar bakımından reddedilen her bir maddi tazminat talebi yönünden, kararı temyiz eden ve kendisini vekil ile temsil ettiren davalı ...Ş. lehine vekalet ücreti verilmesi gerekirken vekalet ücretine karar verilmemesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle davalı ...Ş. yararına bozulması gerekmiştir.

4. Davalılar arasında yer alan davalı ...Ş., kazaya neden olan aracın zorunlu trafik sigortacısı olup Zorunlu Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi Genel Şartları'na göre (poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydıyla) maddi tazminattan sorumlu olup manevi tazminattan sorumlu olmadığı gibi manevi tazminata ilişkin yargılama gideri, vekalet ücreti ve harçlardan da sorumlu değildir.

Mahkemece maddi manevi tazminat talebinden kabul edilen miktara göre ayrı ayrı yargılama gideri, vekalet ücreti, karar ve ilam harcı belirlenerek davalı ... şirketinin, davacının maddi tazminat talebi nedeniyle yargılama gideri, vekalet ücreti, karar ve ilam harcından poliçe limiti dahilinde sorumluluğuna dair karar verilmesi gerekirken maddi manevi tazminat talebi hakkında tek bir yargılama gideri, vekalet ücreti ile karar ve ilam harcı belirlenip bundan davalı ... Şirketinin de sorumlu olduğuna dair karar verilmesi doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ...Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2), (3) ve (4) numaralı bentlerinde açıklanan nedenlerle davalı ...Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalı ...Ş'ne iadesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,21.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.