Karar Detayı

MAHKEMESİ: Ticaret Mahkemesi

SAYISI: 2021/321 2021/384

SAYISI: 2021/İHK 13237

HÜKÜM/KARAR: Başvurunun kabulü/ İtirazın reddi

SAYISI: K 2020/96891

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince başvurunun kabulüne karar verilmiştir.

Karara davalı vekilince itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince itirazın reddine karar verilmiştir.

... kararı davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 17.03.2018 tarihinde davacının yolcu olarak bulunduğu kaza tarihinde zorunlu trafik sigortası bulunmayan motosiklet ile başka bir aracın karıştığı çift taraflı trafik kazasında davacının yaralanarak malul kaldığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla belirsiz alacak olarak şimdilik 5.100,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatının davalının temerrüde düştüğü 25.03.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş; talep artırım dilekçesi ile talebini 116.586,98 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının kaza esnasında kask ve koruyucu ekipman kullanmadığını, bu nedenle tazminattan müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, olayda hatır taşıması olduğunu, tazminattan hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, başvuruya eklenen maluliyet raporunu kabul etmediklerini, tarafların kusur oranlarının uzman bilirkişi tarafından belirlenmesi gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. ... KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kaza tarihinde zorunlu trafik sigortası olmayan motosiklet sürücüsünün kazanın meydana gelmesinde tam kusurlu olduğu, davacının dosyaya sunduğu rapordaki % 9 maluliyet oranı üzerinden PMF 1931 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemine göre aktüer bilirkişi raporu ile tazminatın usulünce hesaplandığı gerekçesiyle, başvurunun kabulü ile 116.586,98 TL sürekli iş göremezlik tazminatının 06.04.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

Davalı vekili itiraz dilekçesinde; başvurunun dava şartı eksikliği nedeniyle usulden reddi gerektiğini, maluliyet raporunun hatalı olduğunu, ilgili yönetmeliğe uygun hazırlanmadığını, kusur oranının hatalı belirlendiğini, davacının kaza esnasında kask ve koruyucu ekipman kullanmadığını, bu nedenle tazminattan müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, olayda hatır taşıması olduğunu, tazminattan hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, tazminat hesabının TRH 2010 Yaşam Tablosu ve % 1,8 teknik faize göre yapılması gerektiğini, davacının askerlikte geçireceği sürenin ve askerlik bittikten sonra geçireceği iş arama süresinin düşülerek tazminatın hesaplanması gerektiğini, faiz başlangıç tarihinin hatalı olduğunu, davalının temerrüde düşmediğini, davacı lehine 1/5 oranında nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek Uyuşmazlık Hakem Heyetince verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hükme esas alınan maluliyet raporunun hüküm kurmaya elverişli olduğu, dosya kapsamında alınan kusur raporu ile kaza tespit tutanağında kaza tarihinde zorunlu trafik sigortası olmayan motosiklet sürücüsünün kazanın meydana gelmesinde tam kusurlu olduğunun tespit edildiği, davalı vekilinin itirazı üzerine yeniden aktüer bilirkişi raporu alındığı, TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemine göre hesap yapılan 14.04.2021 tarihli raporda 176.996,40 TL tazminatın hesaplandığı, davalı vekilinin bakiye ömrün hatalı tespit edildiği gerekçesiyle rapora itirazı üzerine ek rapor alındığı, ek raporda yine TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemine göre hesaplama yapılarak 163.709,11 TL tazminatın hesaplandığı, davacı vekilinin yeni hesaba göre 28.04.2021 tarihli e postasının ekinde ıslah dilekçesi ve ıslah harcına ilişkin dekont sunduğu, ancak davacının ... kararına karşı itiraz etmediği ve davalı lehine usuli kazanılmış hak oluştuğu, bu nedenle davacının ıslah dilekçesindeki talebinin reddine karar verildiği, TRH 2010 yaşam tablosu ve progresif rant yöntemine göre hesaplanan miktarın Uyuşmazlık Hakem Heyetince hükmedilen miktardan fazla çıkması nedeniyle davalı vekilinin tazminat miktarına ilişkin itirazının reddine karar verilmesi gerektiği, kaza tespit tutanağına göre davacının kaza esnasında kask takıp takmadığının belirsiz olduğu, bu nedenle davalının müterafik kusura ilişkin itirazının reddedildiği, dosya kapsamındaki delillere göre taşımanın yalnızca davacının yararına yapıldığının kanıtlanmadığı, hatır taşıması indirimi yapılamayacağı gerekçesiyle davalı vekilinin itirazının reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davanın belirsiz alacak davası olduğunu, İtiraz Hakem Heyetince dosyaya sundukları ıslah dilekçesinin reddine karar verilmesinin doğru olmadığını, tazminat hesabının TRH 2010 yaşam tablosu ve % 0 teknik faize göre yapılması gerektiğini, davalı lehine usuli kazanılmış hak oluşmadığını, dosya kapsamında alınan 14.04.2021 tarihli aktüer bilirkişi raporunda hesap edilen miktar üzerinden karar verilmesi gerektiğini belirterek, ... kararının bozulmasını istemiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde; başvurunun dava şartı eksikliği nedeniyle usulden reddi gerektiğini, maluliyet raporunun hatalı olduğunu, ilgili yönetmeliğe uygun hazırlanmadığını, kusur oranının hatalı belirlendiğini, davacının kaza esnasında kask ve koruyucu ekipman kullanmadığını, bu nedenle tazminattan müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, olayda hatır taşıması olduğunu, tazminattan hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, tazminat hesabının TRH 2010 yaşam tablosu ve % 1,8 teknik faize göre yapılması gerektiğini, davacının askerlikte geçireceği sürenin ve askerlik bittikten sonra geçireceği iş arama süresinin düşülerek tazminatın hesaplanması gerektiğini, faiz başlangıç tarihinin hatalı olduğunu, davalının temerrüde düşmediğini, davacı lehine 1/5 oranında nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek, ... kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık; kaza tarihinde zorunlu trafik sigortası olmayan motosikletin karıştığı çift taraflı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun sürekli iş göremezlik tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 nci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 51, 52 ve 54 üncü maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi ve Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16 ncı maddesinin on üçüncü fıkrası, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin17 nci maddesi, Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları

3. Değerlendirme

4. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere; davacı vekili tarafından Uyuşmazlık Hakem Heyetince hükmedilen tazminat miktarına ve tazminat hesaplama yöntemine itiraz edilmemiş olup, hükmedilen tazminat miktarı yönünden davalı lehine usuli kazanılmış hak oluştuğu, bu nedenle davacı vekilinin tazminat miktarını artıran ıslah dilekçesinin ... yargılaması sırasında reddedilmiş olmasının isabetli olduğu, kaza sonrası düzenlenen ve hükme esas alınan Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığının 26.03.2020 tarihli raporunun kaza tarihinde yürürlükte olmayan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre hazırlandığı ancak anılan raporun kaza tarihinde yürürlükte olan Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olduğu (her iki yönetmeliğin aynı cetvelleri kullandığı dikkate alındığında) kusur dağılımının doğru tespit edildiği, davacının askerlik süresince ve daha sonra iş arama dönemi boyunca efor kaybı olacağının kabulü ile bu süre içinde tazminat hesaplanmasında hata görülmediği, tazminat hesabının usulünce yapıldığı, faiz başlangıç tarihinin davalının temerrüt tarihine göre belirlenmesinin usul ve yasaya uygun olduğunun anlaşılmasına göre, davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

5. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 52 nci maddesi uyarınca zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış (müterafik kusur hâli söz konusu) ise hâkim, tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir. Müterafik kusura ilişkin savunma bir def’i olmadığından bu yönde bir savunma olmasa da resen dikkate alınması gerekir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 78 inci ve Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 150 nci maddesi ve eki Cetvel uyarınca; bisiklet, elektrikli bisiklet, motorlu bisiklet ve motosikletlerde sürücülerin koruma başlığı ve koruma gözlüğü, yolcuların ise koruma başlığı (kask) takması zorunludur.

Davacı yolcunun motosiklette seyahat etmesine rağmen koruma başlığı (kask) takmaması nedeniyle zararın oluşumunda veya artmasında katkısının bulunduğu gerekçesiyle hükmedilecek tazminattan müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğine dair davalının savunması İtiraz Hakem Heyetince kabul edilmemiştir.

Somut olayda; davacı yolcunun motosiklette seyahat ettiği, kaza tespit tutanağına göre kask durumunun belirsiz olduğu, davacının yaralanmasının yüz (alın) bölgesinde meydana geldiği, buna göre davacının kaza sırasında kask takmadığı anlaşılmaktadır.

Şu durumda, davacının yüz bölgesinden yaralandığı anlaşılmakla Dairenin yerleşik uygulamalarına göre hesaplanan tazminattan %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılması gerekirken, indirim yapılmamış olması doğru görülmemiştir.

3. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 87 nci maddesinin birinci fıkrası yollamasıyla 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 51 inci maddesi uyarınca hatır için karşılıksız yolcu taşıma veya aracı kullandırmada genel hükümlere göre tazminattan uygun bir indirim yapılması, doktrinde ve Yargıtay içtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiştir.

Hatır için yolcu taşıma veya aracı kullandırmadan söz edebilmek için, ölen veya yaralananın bir menfaat karşılığı olmaksızın taşınması veya aracın kullanılması, diğer bir deyişle taşıma veya kullanmada ölen veya yaralananın menfaatinin bulunması gerekir. Bu nedenle taşıma veya kullanmada işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir menfaatinin bulunması hâlinde hatır taşımasından söz edilemez. Bu bakımdan hatır ilişkisinin değerlendirilmesinde taşıma veya kullanmanın kimin menfaatine olduğunun belirlenmesi önemlidir. Taşıma veya kullandırma, ekonomik yarar için olabileceği gibi ortak toplumsal değerler nedeniyle de olabilir. Ancak yakın akrabaların ve eşin taşınmasında bir menfaatten söz edilemeyeceği için hatır için taşımadan da bahsedilemez. Hâkim, gerekçesini kararında tartışmak ve nedenlerini göstermek koşuluyla tazminattan mutlaka indirim yapmak zorunda da değildir.

Somut olayda; davalı vekilince başvuruya cevap ve itiraz dilekçelerinde hatır için taşıma def’inde bulunulmuştur. Davacı kazadan sonra verdiği kolluk ifadesinde motosiklet sürücüsü dava dışı ...'ın arkadaşı olduğunu, birlikte seyahat ettikleri sırada, Gemlik ilçesine doğru seyir halindeyken kazanın meydana geldiğini beyan etmiştir.

Davacının, kaza tarihinde zorunlu trafik sigortası olmayan motosiklette yolcu olarak bulunduğu, motosiklet sürücüsü ... ile davacının arkadaş olduğu anlaşılmış olup davacının bu taşıma için sürücüye ücret ödemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu kabul edilmelidir. Bu durumun aksi ispat edilemediğinden davalı sigorta şirketinin süresinde yapılan hatır için taşıma savunmasına itibar edilerek TBK’nın 51 inci maddesi gereğince Dairenin yerleşik uygulamasına göre %20 oranında hatır taşıması indirimi yapılmak suretiyle davalının sorumlu olduğu tazminat miktarının belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

4. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30/17 nci maddesinde "Talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine hükmolunacak vekalet ücreti, Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde belirlenen vekalet ücretinin beşte biridir." hükmü yer almaktadır.

Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16/13 üncü fıkrasında (19.01.2016 tarihli ve 29598 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'te Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik 6 ncı maddesi ile eklenen) "Tarafların avukat ile temsil edildiği hallerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücreti, her iki taraf için de Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biridir." düzenlemesi mevcuttur.

Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin (AAÜT) 17/2 nci maddesi ise "Sigorta Tahkim Komisyonları, vekalet ücretine hükmederken, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde asliye mahkemeleri için öngörülen ücretin altında kalmamak kaydıyla bu Tarifenin üçüncü kısmına göre avukatlık ücretine hükmeder. Ancak talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine bu Tarifeye göre hesaplanan ücretin beşte birine hükmedilir. Konusu para ile ölçülemeyen işlerde, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde asliye mahkemeleri için öngörülen maktu ücrete hükmedilir. Ancak talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine öngörülen maktu ücretin beşte birine hükmedilir. Sigorta Tahkim Komisyonlarınca hükmedilen vekalet ücreti, kabul veya reddedilen miktarı geçemez." şeklinde düzenlenmiştir.

Bu durumda İtiraz Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretine ilişkin olarak Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16/13 üncü maddesinin uygulanması gerektiği gözönüne alınarak AAÜT'nin 13 ve 17 nci maddeleri gereğince, maktu vekalet ücretinin altında kalmamak

kaydıyla, hesaplanan vekalet ücretinin 1/5'i oranında vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, fazla vekalet ücretine karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

1.Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2), (3) ve (4) numaralı bentlerinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan ... kararının BOZULMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davacıya yükletilmesine,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,

12.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.