Karar Detayı

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2020/124 E., 2021/365 K.

HÜKÜM/KARAR: Kısmen Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen haksız eyleme dayalı maddi ve manevi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin yardım gönüllülerini taşıyan Mavi Marmara isimli gemi ile Gazze'ye insani yardım götürmek amacıyla uluslararası sularda seyrederken İsrail Devleti silahlı güçleri tarafından uygulanan saldırı nedeniyle yaralandığını, kötü muameleye ve psikolojik işkenceye maruz kaldığını belirterek 28.6.2016 tarihli Türkiye Cumhuriyeti ile İsrail Devleti Arasında Tazminata İlişkin Usul Anlaşmasına göre 500.000,00 TL manevi tazminat ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere iş gücü kaybı, tedavi giderleri ve el konulan eşyaları yönünden 1,00 TL maddi tazminatın olay tarihinden yasal faizi ile beraber davalıdan tahsili ile haksız saldırının kınanması ve bu kararın yayınlanması isteminde bulunmuştur.

II. CEVAP

Davalı vekili; davanın idari yargıda görülmesi gerektiğini, manevi tazminat isteminin sebepsiz zenginleşmeye yol açmaması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 22.11.2018 tarihli 2018/244 Esas 2018/443 sayılı kararı ile davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiği şeklinde gerekçe ile yargı yolu bakımından davanın usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin 17.04.2019 tarihli ve 2019/2067 Esas 2020/237 sayılı kararı ile Anayasanın 90 ıncı maddesi uyarınca usulünce onaylanıp yürürlüğe giren Türkiye Cumhuriyeti ile İsrail Devleti Arasında Tazminata İlişkin Usul Anlaşması kanun hükmünde olup bu anlaşmaya göre Mavi Marmara olayı ile ilgili tazminatın dağıtım yetkisinin münhasıran Türkiye Cumhuriyeti Hükümetine ait olduğu, tazminatın ödeneceği kişileri, tazminat miktarını ve ödeme biçimini belirleme yetkisinin davalı idareye ait olduğu, İdarenin bu yöndeki işlemlerine karşı menfaati ihlal edilenler tarafından açılacak iptal davaları ile kişilik hakları ihlal edilenler tarafından açılacak tam yargı davalarının ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2 nci maddesi gereğince idari yargıda görülmesi gerektiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 23.01.2020 tarihli ve 2019/2067 Esas, 2020/237 Karar sayılı kararı ile "...Davacının, İsrail Devleti'nin haksız fiil sebebiyle sorumluluğuna dayandığı, Türkiye Cumhuriyeti Devletinin özel hukuktan kaynaklanan bu haksız fiil bakımından 3. kişi durumunda bulunduğu, tazminat isteğinin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde belirtildiği şekliyle idarenin herhangi bir işlem ve eyleminden kaynaklanmadığı gibi tazminatın ödeneceği kişiler, tazminat miktarı ve ödeme biçiminin belirlenmesi yetkisine ve idarenin bu yöndeki işlemlerine yönelik de olmadığı, Türkiye Cumhuriyeti Devletinin yalnızca tazminat davasında belirlenen miktarın İsrail Devletine izafeten ifa edilmesi sorumluluğunu üstlendiği, somut olay bakımından kanunlarla düzenlenmiş ve miktarı belli, idarece kendiliğinden ödenmesi gereken bir alacaktan henüz bahsedilemeyeceği, alacakların miktarının ancak tazminat davalarının sonuçlanmasına göre tespit edilebileceği, hukuki istikrar ve içtihat birliği bakımından da adli yargının görevli olmasının benimsenmesi gerektiği gözetilerek işin esasının incelenmesi gerekirken, bu yön nazara alınmaksızın yargı yolu caiz olmadığından bahisle görevsizlik kararı verilmiş olması doğru değildir. Bu sebeple Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılması ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması gerekir. " gerekçesi ile hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının Mavi Marmara gemisinde yolcu olarak bulunduğu sırada İsrail askerlerinin haksız saldırısı sonucunda yaralandığı, İsrail askerlerinin uluslararası kara sularında, insani yardım malzemesi dışında hiç bir şey taşımayan gemiye yapmış olduğu müdahalenin hukuka aykırı, gereklilik ve ölçülülük ilkesine aykırı olduğu, davacının gerek kendisinin gördüğü şiddet, gerekse olay anında yaşadığı korku, arkadaşlarına yapılan muamele karşısında manevi olarak zarara uğradığı gerekçesi ile davanın kısmen kabulü ile 80.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden yasal faizi ile beraber davalıdan tahsiline; davacının ateşli silahla yaralandığı, üzerindeki kıyafet ve eşyalara el konulup iade edilmediği, kötü muameleye maruz bırakıldığı olay nedeniyle maddi zarara uğradığı, davacı tarafından sembolik olarak 1,00 TL maddi tazminat talebinde bulunulduğu, davacının maddi zararının her halükarda bu miktarı aşkın olduğu gerekçesi ile maddi tazminat isteminin kabulüne 1,00 TL maddi tazminatın olay tarihinden yasal faizi ile beraber davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; müvekkilinin İsrail'in uygulamış olduğu haksız muamele sonucunda yaralandığını, insanlık dışı muameleye maruz kaldığını, yaşanan olaylar karşısında hükmedilen manevi tazminatın yetersiz olduğunu, kabul kararı verilmesi gerektiğini beyan ederek hükmün manevi tazminat yönünden bozulması gerektiğini belirtmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde; hükmedilen tazminatın sebepsiz zenginleşmeye yol açacak miktarda olduğunu, faize olay tarihinden değil dava tarihinden hükmedilmesi gerektiğini, ayrıca eldeki davada "Türkiye Cumhuriyeti ile İsrail Devleti Arasında Tazminata İlişkin Usul Anlaşması" gereğince davalı Hazinenin yasal hasım konumunda olduğundan aleyhlerine vekalet ücretine hükmedilemeyeceğini, yargılama giderlerinden sorumlu olmadıklarını belirtmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık; Gazze'ye insani yardım götürmek amacıyla yardım gönüllülerini taşıyan Mavi Marmara isimli gemide yolcu olarak bulunan davacının İsrail Devleti silahlı güçleri tarafından uygulanan saldırı nedeniyle yaralandığı, eşyalarına el konulduğu, kötü muameleye ve psikolojik işkenceye maruz kaldığı iddiası ile maddi ve manevi tazminat ile haksız saldırının kınanması ve yayın talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

Olay tarihinde yürürlükte olan 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 47 inci ve 49 uncu maddeleri, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 31, 371 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme

4. Gazze'ye insani yardım götürmek amacıyla yardım gönüllülerini taşıyan Mavi Marmara isimli gemide yolcu olarak bulunan davacının İsrail Devleti silahlı güçleri tarafından uygulanan saldırı nedeniyle yaralandığı, kötü muameleye ve psikolojik işkenceye maruz kaldığı iddiası ile maddi ve manevi tazminat talebi ile eldeki davanın açıldığı, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere kısmi olarak 1 TL maddi tazminat talep edildiği ancak maddi tazminata ilişkin talebin hangi sebeplere dayalı olduğu hususu izah ettirilmeden, 6100 sayılı Kanun'un 31 inci maddesine aykırı olarak eksik inceleme ile karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Şu durumda mahkemece yapılacak iş; maddi tazminat talebinin açıklattırılarak bu kalemlere ilişkin zararın oluşup oluşmadığını belirlemek, oluşması halinde miktarının belirlenerek sonuca gidilmesi gerekir. Kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

2. Bozma ilamının kapsam ve şekline göre, davacı vekilinin ve davalı vekilinin diğer temyiz itirazları şimdilik incelenmemiştir.

VII. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davacı vekilinin ve davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan kararın BOZULMASINA,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle bozma ilamının kapsam ve şekline göre davacı vekilinin ve davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davacı ve davalıya iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

31.05.2023 tarihinde Başkan ...'ın karşı oyu ve oy çokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

Somut olayda; Gazze'ye yardım götürmek amacıyla yardım gönüllülerini taşıyan Mavi Marmara isimli gemide yolcu olarak bulunan davacının İsrail Devleti tarafından uygulanan saldırı nedeniyle yaralandığı iddiası ile 500.000,00 TL manevi tazminat ile beraber tedavi ve sürekli iş göremezlik tazminatına ilişkin 1 TL maddi tazminat talep edildiği, davacının sürekli maluliyetinin bulunmadığı, yargılama esnasında davacı vekili tarafından ıslah yapmayacaklarına dair beyan dilekçesi sunulduğu, mahkemenin gerekçesi incelendiğinde saçma taneleri ile yaralanan davacının zararının 1 TL'den daha fazla olacağı gerekçesi ile maddi tazminat talebinin kabulüne karar verildiği, tarafların hükmedilen manevi tazminatın miktarına yönelik temyize geldikleri, maddi tazminata ilişkin bir temyiz itirazlarının bulunmadığı anlaşılmıştır. Tarafların manevi tazminat miktarına yönelik temyiz itirazlarının değerlendirilmesi gerektiği görüşünde olduğumdan; davacı tarafından sembolik olarak talep edilen 1 TL maddi tazminatın hangi zarar kalemlerine ilişkin olduğunun açıklanmasına yönelik sayın çoğunluğun bozma kararına katılmıyorum. 31.05.2023