Karar Detayı

MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2019/1341 E., 2021/1640 K.

DAVALILAR: 1. ... İnşaat San. ve Tic. A.Ş. vekili Av. ... ...

HÜKÜM/KARAR: Davanın reddine/istinaf başvurusunun esastan reddine

İLK DERECE MAHKEMESİ: ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI: 2017/801 E., 2018/1365 K.

Taraflar arasındaki haksız fiil nedeniyle tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın husumet yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 08.11.2022 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir..

Belli edilen gün ve saatte davacı şirket yetkilisi ve vekilleri Av. ... ve Av. ... ... ile davalılar vekili Av. ... ... geldiler. Davacı vekili ile davalılar vekilinin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 31.05.2023 gününde Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin rödevansçı olarak işletme hakkına sahip olduğu Arnavutköy İlçesi ... Mevkiinde bulunan ... numaralı maden ruhsat sahalarının ... Bölgesi 3. Havaalanı ile kısmen çakışması nedeniyle bu alanlarda müvekkili şirketin madencilik faaliyetinin kısıtlandığını, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7 nci maddesi gereğince Enerji Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğünün atadığı heyetler tarafından müvekkili şirketin bölgede yaptığı yatırım giderleri ve stoklarının tespit edildiğini, müvekkilinin üretimini tamamladığı kumu stokladığını, stoklanan bu madenlerin şirketin resmi envanterine kaydedilerek her yıl bakanlığa verilen faaliyet raporlarında yer aldığı gibi müvekkili tarafından da beyan edildiğini ve bu beyanın doğruluğunun Maden İşleri Genel Müdürlüğü tarafından mahallinde tespit edildiğini, müvekkiline ait kumun bir kısmının satıldığını, bir kısmının proje alanı dışına taşındığını, bir kısmının ise Ulaştırma Bakanlığının kumun üstündeki tesisleri zamanında kaldırmaması sonucu mücbir sebeple stok alanından çıkarılamadığını, Maden İşleri Genel Müdürlüğü tarafından müvekkiline bu stokların sahadan alınması için 18 ... süre verildiğini, ek süre istendiğini, bakanlığın tesislerini almasının beklendiği aşamada mülkiyeti müvekkiline ait bulunan stok halindeki kum maliyetinin müvekkilinin bilgisi ve rızası dışında davalılar tarafından taşındığını, bu durumun Arnavutköy Kaymakamlığına bildirildiğini ve yapılan tetkik sonucu ... Jandarma Komutanlığı tarafından 03.02.2015 tarihinde kum stoğunun taşındığı alana gelinerek kumların davalılara ait olan ... makineleri ve kamyonlarla başka bir bölgeye götürüldüğü, ancak bahse konu arazinin ... Kömür Ocaklarına ait olup olmadığının tespit edilemediğine ilişkin tutanak tutulduğunu, davalılar tarafından işletme ... müvekkiline ait olan S1350 ruhsatlı sahada 562.351 ton, S722 ruhsatlı saha 327.241 ton olmak üzere toplam 889.592 ton kumun 14.09.2005 tarihinden itibaren ve sonrasında alınarak götürüldüğünü belirterek tonu 6.5 TL'den hesaplanmak ve devlet hakkının tenzilinden sonra kalan 5.666.701,04 TL maddi zararın avans faiziyle birlikte davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar ... İnşaat, ... İnşaat, ... İnşaat, ... İnşaat ve ... İnşaat vekili cevap dilekçesinde; davalı ... İnşaat A.Ş.'nin, ... Havalimanı İnşaatı Adi Ortaklığı ortaklarından olmadığı, zira hisse devir işlemlerinin gerçekleştirildiği ve ... Havacılık ve İnşaat A.Ş.'nin adi ortaklığa dahil olduğunu, bu nedenle ... İnşaat A.Ş. hakkındaki davanın husumetten reddi ile ... Havacılık ve İnşaat A.Ş.'nin davaya dahil edilmesi gerektiğini, Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanı, Haberleşme Bakanı ve Kalkınma Bakanı tarafından imzalanan 18.07.2013 tarihli 14 nolu kurul kararında, davacının, kumun çıkarıldığı ruhsat sahasında mevcut üretime hazır stoğunu 3. Havalimanı projesinin gerçekleştirilmesi amacıyla yer teslimi yapılıncaya ve fiziki inşaat çalışmaları başlayıncaya kadar geçecek süre içerisinden almasına karar verildiğini, bu kararın ardından yaklaşık 2 yıl sonra 05.05.2015 tarihinde Devlet Hava Meydanları Genel Müdürlüğü tarafından 3 üncü Havalimanı projesinin gerçekleştirileceği alanın yer teslimin yapıldığını bu süreçte davacının hiçbir kısıtlamaya tabi olmaksızın üretime hazır kum stoğunu alandan aldığını, yer teslim tutanağında açıkça teslime engel herhangi bir hususun kalmadığından bahisle ifadesine yer verildiğini ve bu saha bütünüyle 05.05.2015 tarihinde inşaat çalışmalarının başlatılması için herhangi bir şart ya da koşul belirtilmeden ... Havalimanı İşletmesi A.Ş.'ye teslim edildiğini, yer teslim tarihinden sonra bu alanda davacının herhangi bir hakkının kalmadığını, ancak davacının hukuka aykırı olarak şantiyeyi terketmediğini, ilgili kurumlara bu konuda yazılar yazılarak yer teslimi yapılan sahadan davacının zorla çıkarıldığını belirterek haksız olan davanın esastan reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ...Ş vekilince ayrı olarak sunulan cevap dilekçesinde; yukarıda içeriği özetlenen dilekçedeki hususlar tekrar edilerek davanın reddi gerektiği savunulmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile idarenin eylemi veya kararı nedeniyle uğranılan bir zarar varsa bu hususun idare mahkemelerinde açılabilecek iptal veya tam yargı davasına konu olabileceği, davalıların idari bir karar ile anılan sahada inşaat çalışmalarını başlattıkları, idari karara dayalı olarak alanda faaliyet gösteren davalılara karşı artık zarar iddiası ... sürülemeyeceği

ve davalılara husumetin düşmeyeceği gerekçesiyle davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; müvekkilini zarara uğratan haksız fiilin failinin davalılar olduğunu, müvekkilinin uğradığı zararın idareden talep edilmesinin mümkün olmadığını, yerel mahkeme kararının Anayasa ile güvence altına alınan gerekçeli karar hakkını ve mülkiyet hakkını açıkça ihlal ettiğini savunarak kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda 05.05.2015 tarihinde Devlet Hava Meydanları Genel Müdürlüğü tarafından 3 üncü Havalimanı projesinin gerçekleştirileceği alanın yer tesliminin yapıldığını, yer teslim tutanağında açıkça "teslime engel herhangi bir hususun kalmadığından bahisle" ifadesine yer verildiği ve bu sahanın bütünüyle 05.05.2015 tarihinde inşaat çalışmalarının başlatılması için herhangi bir şart ya da koşul belirtilmeden ... Havalimanı İşletmesi A.Ş.'ye teslim edildiği, akabinde davalıların sahada inşaat çalışmalarını başlattıkları, bu durumda davalıların faaliyetinin idari karara dayalı olarak gerçekleştiği tartışmasız olup idari kararla faaliyet gösteren davalılara karşı zarar iddiasının ... sürülemeyeceği ancak idareye karşı dava ve talepte bulunabileceği gerekçesiyle somut olayda davalılara husumet düşmeyeceğinden davacı vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; müvekkile ait stokların Enerji Tabii Kaynaklar Bakanlığının davalılar tarafından kumun (Maden) alınmaması yönünde ki ... Valiliğine talimatları ve Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığına yazmış olduğu yazılara rağmen, müvekkilden herhangi bir muvafakat ve izin alınmadan yüklenerek taşındığını, hiç bir kamu kurumunun başkasının malına el atma hakkının bulunmadığını, uyuşmazlığın adli yargıda çözümlenmesi gerektiğini, 3. Havalimanı Proje Alanı için yapılan yer tesliminin davalı şirketlere bu tarihten sonra bu alanda bulunan başkasının malına dilediği gibi el atma ... özel ve tüzel kişilere ait üretilmiş madenler üzerinde üretim, kullanma veya zilyetlik ... da sağlamadığını, üretilen kumun mülkiyetinin müvekkilde olduğunun Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca defalarca ... Valiliğine ve Ulaştırma Bakanlığına yazılan yazılarda da belirtildiğini, davalıların bu amaçla düzenlenmiş herhangi bir Kanuna ve idarenin kararlarına dayanmayan tamamen kendi iradeleri ile meydana getirdikleri haksız eylemleri ile müvekkilinin mülkiyet hakkının ihlal edildiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davalıların haksız fiili ile oluştuğu iddia edilen maddi zararın tazmini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 4721 sayılı ... Medeni Kanunun'un 683 üncü maddesi, ... Borçlar Kanunu'nun 49, 50, 51, 52 inci maddeleri

3. Değerlendirme

Dosyanın incelenmesinden; davacı ...'nin rödevansçı olarak işletme hakkına sahip olduğu Arnavutköy İlçesi ... Mevkiinde bulunan maden ruhsat sahalarının ... Bölgesi 3 üncü Havaalanı ile kısmen çakışması nedeniyle bu alanlarda davacı şirketin madencilik faaliyetinin kısıtlandığı, Devlet Hava Meydanları Genel Müdürlüğü tarafından 05.05.2015 tarihinde yer teslimi hususunda düzenlenen tutanakla; "teslime engel herhangi bir hususun kalmadığından bahisle" ifadesine yer verilerek bu sahanın bütünüyle inşaat çalışmalarının başlatılması için ... Havalimanı İşletmesi A.Ş.'ye teslim edildiği, akabinde davalı şirketler tarafından sahada inşaat çalışmalarına başlandığı anlaşılmıştır.

Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; davacı şirketin üretimini tamamladığı kumun stoklandığı, stoklanan bu madenlerin şirketin resmi envanterine kaydedilerek her yıl bakanlığa verilen faaliyet raporlarında yer aldığı ve bu beyanın doğruluğunun 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7 nci maddesi gereğince Enerji Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğünün (...) atadığı heyetler tarafından mahallinde tespit edilerek kayıt alına alındığı, verilen süre içinde alınamayan stokta bulunan kumun ... Havalimanı İnşaatı Adi Ortaklığı Ticari İşletmesi (...) tarafından araçlara yüklenerek, taşındığı, davacı tarafından faaliyetin durdurulması, alınan kumlarının bedelinin ödenmesi için davalılara Beyoğlu 34 üncü Noterliğinin 16.09.2015 tarihli ihtarının gönderildiği, Arnavutköy Kaymakamlığına şikayet dilekçesi verildiği, eş zamanlı olarak Gaziosmanpaşa Cumhuriyet Başsavcılığına 19.11.2015 tarihinde suç duyurusunda bulunarak; şirkete ait stokta bulunan kumun (...) tarafından araçlara yüklenerek, taşınıp kullanımının engellenmesi ile bugüne kadar şirket izni olmadan alınan malların iadesinin sağlanmasının talep edildiği, Başsavcılık talimatıyla ... Jandarma Komutanlığınca söz konusu alana gelinerek, ... makineleri ve kamyonlarla belirtilen kumların başka bir alana götürüldüğü yönünde tespit yapıldığı, yer koordinatları ve hava fotoğraflarının tutanağa dahil edildiği, "firma yetkilisi ve çalışanları tarafından herhangi bir şekilde suç işleme kastıyla kum çektiklerine dair somut bir bulgu veya bilgiye ulaşılamadığı, ... firma yetkilisinin, söz konusu sahaların devlet tarafından havalimanı projesi için kamulaştırılmak suretiyle ... firmasına teslim edildiğinin söylendiği" gerekçesiyle Kamu Adına Kovuşturmaya Yer Olmadığı yönünde karar verildiği, yerel mahkemece maden, harita ve kadastro, mali müşavir bilirkişi heyetinden alınan 11.10.2018 tarihli bilirkişi raporu ile; 3213 Sayılı Maden Kanunu'na göre Madenlerin Ruhsat alınmadan üretilmesi kullanılması ve satılmasının mümkün olmadığı, dava konusu olayın olduğu tarihler arasında ihtilaf konusu stokların yer aldığı alanın 3 üncü Havalimanı projesine inşaat için teslim edilip edilmediğine bakılmaksızın davacıya ait olduğu, bir yerin inşaa, yatırım ya da başkaca bir amaçla tahsisinin o alanda yer alan madenlerin üretim, zilyetlik gibi haklarının yatırımı yapacak özel ve tüzel kişiye geçmesini sağlamayacağı, ruhsat sahibi ve ... olarak maden işletmecisi olan ... Müteahhitlik Hafriyat ve Tic. Ltd. Şti.'ne ait stoktaki kumun varlığının ... raporları ve yazıları temelinde tartışmasız olduğu ve teyit edildiği, ruhsat alanında bulunan stok halindeki kumun büyük bir kısmının; Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığından kaynaklanan nedenlerden (tesislerin teslim alınmaması) yerinden alınamayarak sevk edilemediğinin yine ... rapor ve yazılarınca ... olduğu, mücbir sebeple stokların 3 üncü Havalimanı proje alanında kalmış olmasının mülkiyetin ve zilliyetliğin davacıya ait olması sonucunu değiştirmediği, tartışmasız olan kum stoklarının inşaat için yapılan alan tahsisi ile ...'in mülkiyet ve zilyet hakkını değiştirmeyeceğinden ruhsat sahibinin mülkiyetinde bulunan stok kumların davalı yüklenici firma ... makineleri ve kamyonları tarafından, ruhsat sahibinin izni ve rızası olmadan sevk edildiğinin dosya kapsamındaki belge, fotoğraf ve uydu fotoğraflarında açıkça görüldüğü, ... Müteahhitlik Hafriyat ve Tic. Ltd. Şti.'nin hak kaybına ve maddi zarara uğradığı hususlarında tespitte bulunulduğu anlaşılmıştır.

Dosya kapsamı, bilirkişi raporu ve özellikle savcılık soruşturma dosyasından; davacının stok kumlarının dava konusu alandan davalı yüklenici ... makineleri ve kamyonları ile taşındığı hususunun tespit edilmesi karşısında mahkemece işin esasına girilip sonucuna göre karar verilmesi gerekirken davalıların faaliyetinin idari karara dayalı olarak gerçekleştiği, idari kararla faaliyet gösteren davalılara karşı zarar iddiasının (tazminat talebinin) ... sürülemeyeceği, idarenin eylemi veya kararı nedeniyle uğranılan bir zarar varsa bu hususun idare mahkemelerinde açılabilecek iptal veya tam yargı davasına konu olabileceği, davalılara husumetin düşmeyeceği gerekçesiyle davanın pasif husumet yokluğundan usulden reddine karar verilmiş olması doğru görülmemiş kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

8.400,00 TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak duruşmada vekille temsil olunan davacıya verilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacıya iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

31.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.