Karar Detayı

MAHKEMESİ: Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2019/95 E., 2020/101 K.

MAHKEMESİ: Gürpınar Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2010/9 E. 2010/41 K.

HÜKÜM/KARAR: Davanın kısmen kabulü

Taraflar arasında görülen trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle maddi ve manevi tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda davanın kısmen kabulüne dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmiş; verilen kararın temyizi üzerine hükmün bozulmasından sonra bozmaya uyan mahkemece asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmiş; bu kararın da bozulması üzerine bozmaya uyan mahkemece asıl ve birleşen davaların bir kısım davalılar yönünden reddine bir kısım davalılar yönünden kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı asıl ve birleşen davada davacılar vekili, birleşen davalı HDI Sigorta A.Ş. vekili ile asıl davada davalı Metro Turizm Seyahat A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili asıl ve birleşen 2010/110 Esas sayılı dosyadaki dava dilekçesinde; davalı Metro Turz. A.Ş.'nin teşebbüs sahibi olduğu ... idaresindeki otobüsün, davalı ... idaresinde bulunan aracın önünü keserek tartıştıkları sırada otobüste yolcu olarak bulunan ve olay nedeniyle araçtan inen davacıların desteği.... ve diğer yayalara davalı .... idaresinde bulunan aracın çarpması sonucu davacıların desteğinin vefat ettiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, davacı eş için 30.000,00 TL maddi, 5.000,00 TL manevi, çocuklar için ayrı ayrı 5.000,00 TL maddi, 2.500,00 TL manevi tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davacılar vekili birleşen 2010/9 Esas sayılı dosyaya sunduğu dava dilekçesinde; aynı kaza nedeniyle, aynı iddialarla davacı eş için 7.000,00 TL maddi, 3.000,00 TL manevi, çocuklar için ayrı ayrı 3.500,00 TL maddi, 1.500,00 TL manevi tazminatın birleşen dosya davalılarından tahsilini istemiştir.

II. CEVAP

Davalılar ... ile ... vekili cevap dilekçesinde; kazanın oluşumunda davalıların kusurunun bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... şirketleri vekilleri cevap dilekçelerinde; davalı araçların kaza tarihi itibari ile kendilerince yapılmış zorunlu mali sorumluluk sigortası (...) poliçesi bulunduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı Metro Turizm A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; Metro Turizm'e ait olduğu iddia edilen aracın, kendilerine ait olmadığını, kazanın Gürpınar Başkale Karayolu üzerinde meydana geldiğini, ancak davalı şirketin Hakkari ve ilçelerine ya da Van'dan Yüksekova'ya seferinin bulunmadığını, bu hususun Ulaştırma Bakanlığından sorulabileceğini, aksini iddia eden davacıların otobüs bileti ibraz etmeleri gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 11.04.2012 tarihli ve 2010/7 Esas, 2012/51 Karar sayılı kararı ile davacılar ... ve ... Sigorta A.Ş.'nin kazanın meydana gelmesinde kusurunun bulunmaması nedeniyle hakkında açılan davanın reddine, diğer davalılar yönünden davacı eş için 30.000,00 TL maddi 5.000,00 TL manevi, çocuklar için ayrı ayrı 5.000,00 TL maddi, 2.500,00 TL manevi tazminatın asıl ve birleşen dosya davalılarından tahsiline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı HDI Sigorta A.Ş. vekili, davalı Metro Tur. A.Ş. vekili ve davalı Memet Kızılaltun vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 27.05.2014 tarihli ve 2014/3517 Esas, 2014/8454 Karar sayılı kararı ile "Davalı Memet Kızılaltun temyiz başvurusunun süreden reddi gerektiği; mahkemece davacı tarafından açılan davaların arasında hukuki ve fiili irtibat bulunması nedeniyle birleştirilmesine karar verilmiş ve buna göre hüküm kurulmuş ise de birleştirilen davalar bağımsızlıklarını koruyacağından her davada talep konusu ve miktarları ayrı ayrı değerlendirilerek hüküm kurulması gerektiği; ayrıca 6100 sayılı HMK. 297/b. maddesinde davanın taraflarının ve davaya katılanların kimlikleri ile Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, varsa kanuni temsilci ve vekillerinin ad ve soyadları ile adreslerinin karara yazılması gerektiği, mahkemece dava dilekçesinde adları geçen ve haklarında hüküm kurulan bir kısım davacıların isimlerinin karar başlığında yazılmamış olmasının doğru görülmediği; her ne kadar hukuk mahkemesi hakimi ceza mahkemesi tarafından belirlenen kusur oranı ile bağlı değil ise de tespit edilen maddi olgular ile bağlı olup somut olay itibariyle maddi olgu bakımından da raporlar arasında çelişkinin meydana geldiği; mahkemece ceza mahkemesi dosyasının sonucu beklenerek, yukarıda açıklanan hususlar hep birlikte tartışılarak varılacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesinin doğru görülmediği; davacının desteğinin yolcu olarak bulunduğu aracın zorunlu karayolu taşımacılık mali sorumluluk sigortası olup olmadığı hususu üzerinde durulup yukarıda açıklanan düzenlemeler çerçevesinde otobüsün zorunlu mali sorumluluk sigortası bakımından sorumluluğunun belirlenmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulmasının doğru görülmediği" gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 11.01.2016 tarihli ve 2014/219 Esas, 2016/21 Karar sayılı kararı ile Van 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2010/330 E. sayılı dosyasında yapılan yargılama neticesinde meydana gelen trafik kazasında ölen davacılar murisi ...'un, kendi can güvenliğini tehlikeye atacak şekilde gece vakti uygun kıyafetler olmaksızın karşı yönden gelen araçlara ait kesime geçmek suretiyle kendi ölümüne sebebiyet verdiği, yani ölüm sonucunun davacılar murisinin gerekli tedbir önlemlerini almaksızın karşı yöne geçmesiyle meydana geldiği, bu nedenle de kazanın diğer tarafları olan davalıların murisin ölümünde kusurunun bulunmadığı hususunun maddi olgu olarak saptandığı ve saptanan bu hususun mahkemece yeniden tartışılamayacağı, böylelikle kusurları oranında davalılardan tazminat talebinde bulunabilecek olan davacıların, murislerinin ölüm sonucunun doğrudan kendi kusuru ile meydana gelmiş olması nedeniyle davalılardan tazminat talep edemeyecekleri gerekçesiyle asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen (ilk bozma üzerine verilen) kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 10.11.2016 tarihli ve 2016/9233 Esas, 2016/10338 Karar sayılı kararı ile "Davacıların murisi ...; davalı Metro Turizm Seyahat A.Ş.'nin sürücüsü, davalı ...'nın sürücüsü olduğu otobüste yolcu olarak bulunmakta olup, 65 NK 230 plakalı otobüs yönünden 6102 sayılı TTK 'nun 850 vd maddelerinde düzenlenen taşıma kurallarına göre taşıyan olarak doğan zarardan sorumluluğunun tartışılması ve varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken kesinleşen ceza dosyasındaki maddi vakıya işaret edilerek eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesinin doğru görülmediği; öte yandan; somut olayda oluşa göre davacıların murisi ......'un da aralarında bulunduğu yolcuların bulundukları otobüsten kaza öncesinde inerek karşı şeride geçtikleri ve karşı şeride ait yol üzerinde dağınık şekilde durdukları sırada kendi şeridinde seyreden Memet Kızılaltun idaresindeki aracın çarpmasına maruz kaldıkları, buna göre davacıların murisi ...'un kazadaki kusur durumunun da tartışılarak ortaya çıkacak sonuca göre bir karar verilmesi gerektiği; dosya kapsamına göre, davacılar vekilinin, dava dilekçesi ve birleşen dava dilekçeleri içeriğine göre davalı ... şirketlerinden poliçe limiti ile sınırlı olarak maddi tazminat talep ettiği, davalı ... şirketlerinden manevi tazminat talep etmediği; buna rağmen mahkemece talep edilmediği halde manevi tazminat yönünden davacılar aleyhine davalı ... şirketleri lehine ayrı ayrı 1.800,00'er TL vekalet ücretine hükmedilmesinin de doğru görülmediği" gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 19.07.2017 tarihli ve 2017/129 Esas, 2017/190 Karar sayılı kararı ile dava tarihinde yürürlükte bulunan yasanın ilgili maddeleri değerlendirildiğinde taşımacının kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bir bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın, kazanın bir mücbir sebepten veya hak sahibinin veya bir üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulacağı belirtilmiş, yukarıda açıklanan gerekçe ile Van 2. Ağır Ceza Mahkemesi'nin kesinleşmiş beraat hükmüne esas aldığı kusur raporuna göre otobüs sürücüsü ...'nın kusursuz, ...'un %100 kusurlu olması nedeniyle taşıma hukukuna göre taşıyıcının sorumlu olmadığı kanaatine varılmış, taşıyıcının dışındaki diğer davalılar yönünden ise kendilerine veya sigortalılarına yüklenebilecek kusur bulunmadığından maddi ve manevi tazminatın talep şartı olan bu durumun eksik olması gerekçesiyle asıl ve birleşen davaların ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.

VI. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen (ikinci bozma üzerine verilen) kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 07.03.2019 tarihli ve 2018/180 Esas, 2019/2636 Karar sayılı kararı ile; "Yerel mahkemenin, bozma gerekçesinde yazılan hususların irdelemesini eksik yaptığını; aynı nedenler ile bozulan aynı kaza ile ilgili birbirine çelişki oluşturan iki karar ortaya konduğunu; 2010/13 E. sayılı tazminat dosyasında bozma öncesi alınan aktüer raporundan %37,5 murisin kusurunun indirilerek davanın kısmen kabulüne dair verilen kararın, Dairece 07.03.2019 gün ve 2018/3453 E. 2019/2635 K. sayılı ilamı ile uyulan bozma kararı doğrultusunda inceleme yapılıp hüküm verilmiş olmasına, murisin %37,5 kusurunun hesaplanan tazminattan indirilmesinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre tarafların temyiz itirazları reddedilerek onandığını; dosya kapsamında birden fazla kusur raporu bulunmakla ceza dosyasından son alınan ATK raporu dışındaki tüm raporlar davalı tarafa kusur yüklemekte olup mahkemce de bozma öncesi benimsenen Karayolları Genel Müdürlüğü Trafik Fen Heyetince tanzim edilen 07.10.2011 tarihli kusur raporunda müteveffa Mehmet'in kazanın oluşumunda %37.5, davalı ...'nın % 37,5, davalı ...'un % 25, ve davalı ...'nin kusursuz olduğunun tespit edildiği; bu rapora diğer dosyalardaki durum da gözetilerek belirlemelerde bulunduğu için itibar edilmesinde isabetsizlik bulunmadığı; o halde, hesaplanan tazminattan murisin %37,5 kusuru indirilerek davacı tarafın ıslahının da bulunmadığı gözetilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken Dairenin 10.11.2016 gün ve 2016/9233 2016/10338 sayılı ilamında belirtilen hususlar eksik irdelenerek davanın reddine karar verilmesinin isabetli olmadığı" gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 16.12.2020 tarihli ve 2019/95 Esas, 2020/101 Karar sayılı kararı ile; davanın kısmen kabul kısmen reddine, birleşen 2010/9 E. dosyasında davalılar ... ve ... Sigorta A.Ş yönünden kazada kusurlarının bulunmaması nedeniyle davacıların maddi ve manevi tazminat davasının reddine, davacıların maddi tazminat davasının asıl dava dosyasında davalılar Metro Turizm A.Ş, ... yönünden, birleşen 2010/9 E. sayılı dava dosyasında davalılar ... mirasçıları, HDI Sigorta A.Ş yönünden, birleşen 2010/110 E. sayılı dava dosyasında davalı ... yönünden kabulü ile davacılardan ... için taleple bağlı kalınmak suretiyle 30.000,00 TL, davacılardan ... için taleple bağlı kalınmak suretiyle 5.000,00 TL, davacılardan ... için taleple bağlı kalınmak suretiyle 5.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihi olan 04.11.2009 tarihinden itibaren, davalı HDI Sigorta A.Ş yönünden dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla, davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, davacıların manevi tazminat davasının asıl dava dosyasında davalılar Metro Turizm A.Ş., ... yönünden, birleşen 2010/9 E. sayılı dava dosyasında davalılar ... mirasçıları, HDI Sigorta A.Ş. yönünden, birleşen 2010/110 E. sayılı dava dosyasında davalı ... yönünden kabulü ile davacılardan ... için 5.000,00 TL, davacılardan ... için 2.500,00 TL, davacılardan ... için 2.500,00 TL manevi tazminat bedelinin kaza tarihi olan 04.11.2009 tarihinden itibaren, davalı HDI Sigorta A.Ş. yönünden dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla, davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak, davacılara verilmesine karar verilmiştir.

VII. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen (üçüncü bozma üzerine verilen) kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada davacılar vekili, birleşen davada davalı HDI Sigorta A.Ş. vekili ile asıl davada davalı Metro Turizm Seyahat A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Asıl ve birleşen davada davacılar vekili; davalı ...Ş. vekillerinin duruşmalara hiç katılmadığını, dosyaya sadece cevap dilekçesi ibraz ettiğini, buna rağmen anılan davalı lehine nispi vekalet ücretine hükmedilmiş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacılar adına dava dilekçesi ve birleşen dava dilekçeleri ile davalı ... şirketlerinden poliçe limiti ile sınırlı olarak maddi tazminat talep edilmiş olup manevi tazminat talep edilmemesine rağmen talep edilmediği halde manevi tazminat yönünden davacılar aleyhine ve davalı ... lehine 4.080,00 TL vekalet ücretine hükmedilmesinin yasa ve hukuka aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Birleşen davada davalı ...Ş. vekili, davalı şirketin sigortalısı araç sürücülerinin dava konusu kazada kusuru bulunmadığını, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 86 ncı maddesine göre davalı şirkete husumet yöneltilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davalı şirket nezdindeki kasko poliçesinde ihtiyari mali sorumluluk teminatı bulunmadığından davalı şirketin manevi tazminat bakımından sorumluluğunun söz konusu olmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Asıl davalı Metro Turizm Seyahat A.Ş. vekili, 65 NK 230 plakalı aracın davalı tarafından işletildiğine ilişkin herhangi bir belge olmadığını, bu aracın taşıt kartının da davalı adına düzenlenmediğini, davalının Yüksekova Van arasında da tarifeli bir seferi bulunmadığını, davalı şirketin pasif husumet ehliyeti bulunmadığını, gerek dava konusu kazaya ilişkin Yargıtayın somut dava açısından bağlayıcı olduğunu ifade ettiği ceza davasında, gerek yerel mahkemece verilen evvel tarihli kararda yargılamaya esas kabul edilen bilirkişi raporunda ve dava konusu kazaya ilişkin son kusur raporu olan Adli Tıp Kurumu raporunda davalı şahısların kusursuz olduğu tespit edilmiş olup aynı maddi olaya ilişkin çelişkili kararlar verilmesinin hukuk düzenine olan güveni tahrip edeceğini, davalılara dava konusu kazaya ilişkin kusur isnat edilemeyeceğinden sorumluluk da yüklenemeyeceğini, davanın reddi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık; davalı ... şirketleri tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (...) Poliçesi ile teminat altına alınan diğer davalıların sürücü ve işleten olduğu araçların karıştığı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların açtığı destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı HMK) 26 ncı maddesi ve geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 90, 91 ve 92 nci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53 ve 56 ıncı maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme

4. Bozma sonrası mahkemece verilen kararın bozmaya uygun olması, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmamasına, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmamasına göre davalı Metro Turizm Seyahat A.Ş. vekilinin tüm, asıl ve birleşen davada davacılar vekili ile davalı ...Ş. vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

5. Asıl ve birleşen davada davacılar vekilinin diğer temyizine gelince; davacılar vekili, dava dilekçesi ve birleşen dava dilekçeleri içeriğine göre davalı ... şirketlerinden poliçe limiti ile sınırlı olarak maddi tazminat talep etmiş olup manevi tazminat talep etmemiştir. Buna rağmen mahkemece talep edilmediği halde manevi tazminat yönünden davacılar aleyhine davalı ...Ş. lehine 4.080,00 TL vekalet ücretine hükmedilmesi doğru görülmemiştir. Nitekim, bu husus Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 10.11.2016 tarihli ve 2016/9233 Esas, 2016/10338 Karar sayılı kararı ile de bozma nedeni yapılmış olup mahkemece yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

6. Davalı ...Ş. vekilinin diğer temyizine gelince; davacılar vekili birleşen 2010/9 E. sayılı dosyanın dava dilekçesinde manevi tazminattan sigorta şirketleri hariç tutularak talepte bulunulmakla davalı ...Ş.'den manevi tazminat isteminde bulunulmamıştır. Mahkemece, davacıların talebi olmamasına rağmen davalı ...Ş. aleyhine manevi tazminata hükmedilmiştir. 6100 sayılı HMK’nın 26 ncı maddesi uyarınca hâkim, tarafların talep ve sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Davacı tarafın davalı ... şirketinden manevi tazminat talebi olmamasına rağmen davalı ...Ş. aleyhine manevi tazminata hükmedilerek talebi aşar şekilde karar verilmesi doğru değildir. Bu nedenle kararın bozulması gerekmiştir.

VIII. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle asıl davada davalı Metro Turizm Seyahat A.Ş. vekilinin tüm, asıl ve birleşen davada davacılar vekili ile birleşen davada davalı ...Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle asıl ve birleşen davada davacılar vekilinin; (3) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle birleşen davada davalı ...Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan mahkeme kararının BOZULMASINA,

Aşağıya yazılı temyiz harcının temyiz eden asıl davalı Metro Turizm Seyahat A.Ş.'ye yükletilmesine,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde asıl ve birleşen davacılara ve birleşen davalı ...Ş.'ye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

25.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.