Yargıtay 4. HD 2021/14489 E. 2023/3077 K.

MAHKEMESİ: Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2019/466 2021/250

HÜKÜM/KARAR: Kısmen kabul

İLK DERECE MAHKEMESİ: Yüksekova 1. Asliye Hukuk (Tüketici) Mahkemesi

SAYISI: 2016/664 Esas, 2018/697 Karar

Taraflar arasındaki konut sigortasından kaynaklanan tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalının istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı şirket tarafından yetkili kılınan Alizem Grup Sigorta Aracılık Hizmetleri Ltd. Şti tarafından 08.03.2016 tarihinde 167749116 nolu poliçe ile Cumhuriyet Mahallesi Kuruköy Caddesi No:19 Daire:10 Yüksekova/Hakkari adresindeki konutunu G.L.K.H.H. TERÖR rizikosu kapsamında teminat altına aldırdığını, Yüksekova İlçesinde 13.03.2016 tarihinden 30.05.2016 tarihine kadar sokağa çıkma yasağı ilan edildiğini, bu sebeple müvekkilinin evini terk etmek zorunda kaldığını, sokağa çıkma yasağının sona ermesiyle geri döndüğünü, sokağa çıkma yasağı döneminde ve sonrasında yoğun çatışmaların yaşandığını, müvekkilinin teminat altında bulunan konutunun tamamen kullanılamaz hale geldiğini, konut içerisinde bulunan eşyalarının da tamamının yanmış olduğunu, müvekkilinin sigorta şirketi ile irtibat kurduğunu, sigorta şirketinin eksper göndererek hasar tespiti yaptırdığını, müvekkilinin defalarca sigorta şirketi ile görüşmesine rağmen herhangi bir ödeme yapılmadığını, bu nedenle Sulh Hukuk Mahkemesinde delil tespiti yaptırmak zorunda kaldıklarını, davalı ... şirketinin söz konusu zarardan sorumlu olduğunu, hasarın gerçekleşmesinde müvekkilin herhangi bir kusurunun bulunmadığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 2.250,00 TL tazminatın rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... şirketinden tahsilini talep etmiş, 28.05.2018 havale tarihli ıslah dilekçesi ile talep sonucunu 152.000,00 TL' ye çıkarmıştır.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; gerçekleşen riziko kapsamında talep edilen ödemenin haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nca görevlendirilen ekiplerce tespit edilen bina hasarlarının 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun çerçevesinde Yüksekova Kaymakamlığınca ödenmiş ya da ödenmek üzere olduğunu, Zarar Tespit Komisyonunca herhangi bir şart aranmaksızın hasarlanan eşyalar ile ilgili bina hasarının %12'si oranında tutarın eşya parası olarak ödendiğini, meydana gelen zararların 5233 sayılı Kanun kapsamında Zarar Tespit Komisyonu belirlemesi çerçevesinde devlet tarafından karşılanacağını bu sebeple davanın husumetten reddi gerektiğini, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1445 ve 1446 ncı maddeleri uyarınca davacı tarafından ihbar yükümlülüğünün kasten yerine getirilmediğini, poliçede %5 muafiyet indirimi ile devlet tarafından ödenen ve ödenecek tazminatların mahsup edilmesi gerektiğini, ayrıca 90 gün ikamet edilmeyen konutlarda %25 muafiyet uygulaması yapılması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile 152.000,00 TL alacağın temerrüt tarihi olan 01.09.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; dava değeri belirlenebilir durumda olduğundan belirsiz alacak davası açma şartlarının oluşmadığını, davacının alacak talebinin zamanaşımına uğradığını, dava konusu konutun hukuki vasfının belli olmadığını, tapu kaydının olup olmadığının, davacının bu konutta mülkiyet hakkı bulunup bulunmadığının belirli olmadığını, tapusu imar izni bulunmayan konutun ve o yerde mülkiyet hakkı bulunmayan davacının hukuken korunacak bir menfaatinin olmadığını, operasyonlardan önce bölge halkının eşyalarını güvence altına almak için güvenli bölgelere göç ettiğini, bu durumda eşya zararından söz edilemeyeceğini, davaya ticaret mahkemesi sıfatıyla bakılması gerektiğini, bilirkişi raporunda açık Bakanlık Tebliği'ne rağmen yapı sınıfının yanlış tespit edildiğini, hasar tarihine göre 2015 yılı tebliğinin uygulanması gerekirken 2016 yılı tebliğinin uygulanmasının doğru olmadığını, yapı sınıfının 3A olması gerektiğini, hükme esas alınan bilirkişi raporunda ise 4A yapı sınıfında kabul edildiğini, binanın amortisman bedelinin de düşülmesi gerekirken düşülmediğini, poliçede teminat altına alınan metrekareden daha fazla olacak şekilde teminat altına alınmayan alanın da hesaplandığını, poliçede 170 m2 brüt inşaat alanı gösterilmiş olmasına rağmen bilirkişi raporunda 220 m2 üzerinden hesaplama yapıldığını, bu durumda eksik sigorta olduğunun kabulü gerektiğini, davacı zararının 5233 sayılı Kanun kapsamında Devlet tarafından karşılanması gerektiğini, poliçenin başlangıçtan beri hükümsüz olduğu yönündeki itirazların değerlendirilmediğini, davacının TTK' nın 1435 ve 1439. maddelerine aykırı davrandığını, sigorta sözleşmesi iyiniyete dayalı bir sözleşme olduğu halde mevcut durumun davacı tarafça gizlendiğini, dürüstlük kuralına aykırı davranıldığını, bu nedenle poliçenin başlangıçtan itibaren hükümsüz olduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydıyla poliçenin geçerli kabul edilmesi halinde poliçenin iptali sonrası davacıya iade edilen primin de tazminattan indirilmesi gerektiğini, poliçedeki tüm muafiyetlerin uygulanması gerektiğini, dava konusu hasarın bölgedeki terör eylemleri ve bu eylemler neticesinde ilan edilen sokağa çıkma yasağı esnasında meydana gelen ve hırsızlık faaliyetlerinden kaynaklandığının iddia edildiğini, poliçede temin edilen hırsızlık teminatında Hırsızlık Sigortası Genel Şartlarına işaret edildiğini, A.4.7 maddesi gereğince terör eylemleri nedeniyle yapılacak müdahaleler sonucunda meydana gelecek zararların teminat dışı olduğunu, Yangın Sigortası Genel Şartları A.4. maddesinde de teminat dışı kalan hallerin sayıldığını, ıslah ile arttırılan alacak için faizin ıslah tarihinden başlayacağının belirtildiğini, bu nedenle dava tarihinden itibaren faize hükmedilmesinin yanlış olduğunu, davacının beyanlarına göre alacağın Sulh Hukuk Mahkemesinde tespit edilmiş olması nedeniyle belirlendiğini ve likit hale geldiğini, bu durumda kısmi dava açılmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile Yüksekova 1. Asliye Hukuk (Tüketici) Mahkemesinin 10.11.2018 tarih ve 2016/664 Esas, 2018/697 Karar sayılı hükmün 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/(1) b 2 maddesi uyarınca kaldırılmasına, kaldırılıp düzeltilen hükmün yerine geçmek üzere; davanın kısmen kabulü ile 121.448,00 TL'nin 01.09.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalı ... şirketinden alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesiyle:

1. Davaya tüketici mahkemesi sıfatı ile asliye ticaret mahkemesince bakılması gerektiğini,

2.Davanın zamanaşımına uğradığını, ıslah edilen tarih gözönünde bulundurularak davanın zamanaşımı yönünden reddi gerektiğini,

3.Bilirkişi raporuna yapılan itirazların değerlendirilmediğini, bilirkişi raporunda açık Bakanlık Tebliğine rağmen yapı sınıfının yanlış tespit edilmesi ve hasar tarihine göre uygulanacak Bakanlık Tebliğinde (2015 yerine 2016 uygulanmış) yanılgıya düşülmesi ve zarar tespit komisyonu raporunda yapı sınıfı 3b olarak belirlenmiş olmasına rağmen bilirkişi raporunda 4 a yapı sınıfı olarak kabul edilmesinin yasa ve usule aykırı olduğunu,

4.Kararda müvekkil sigorta şirketinin temerrüde düşürüldüğü ve bu nedenle ihbar tarihinden itibaren faize hükmedilmiş ise de anılan tarihlerde 5233 sayılı Terör Ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkındaki Kanun'a eklenen geçici 6 ncı madde gereği söz konusu zararların zarar tespit komisyonlarınca ve ayni olarak ödeneceği düzenlenmesi getirildiğinden ve yine anılan dönemde terör olaylarıyla gündeme gelen ve bu nedenle de Hakkari il merkezinin taşınması gündemde olan Yüksekova ilçesinde 7 mahalle riskli alan olarak ilan edildiğinden zararın ne şekilde ve kim tarafından karşılanacağı belli olmadığından müvekkil şirketin temerrüde düşürüldüğünden söz edilemeyeceğini,

5.Poliçe başlangıçtan itibaren hükümsüz olduğundan davanın reddi gerektiğini,

6.Dava konusu hasar, bölgedeki terör eylemleri ve bu eylemler neticesinde ilan edilen sokağa çıkma yasağı esnasında meydana gelen yağma ve hırsızlık faaliyetlerinden kaynaklandığı iddia edilmekle, müvekkil tarafından akdedilen poliçede, birden çok teminat verilmekte ve birden çok genel şart işaret edildiğini, aşağıdaki hallerden birinin varlığını fırsat bilerek yapılan hırsızlık, yağma ve suçlara teşebbüsten kaynaklanan zararlar sigorta teminatının dışında olup ancak ek sözleşme yapılarak teminat kapsamını içine alınabileceğini, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nda belirtilen terör eylemleri ve bu eylemlerden doğan sabotaj ile bunları önlemek ve etkilerini azaltmak amacıyla yetkili organlar tarafından yapılan müdahaleler sonucunda meydana gelen zararların açıkça teminat dışı bırakılığını,

7.Yine Yangın Sigortası Genel Şartlarının A 4 maddesinde teminat dışında kalan haller olarak düzenlenmiş bulunduğunu, belirterek kararın bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davalı ... tarafından yapılan sigorta (konut sigortası poliçesinden) sözleşmesinden kaynaklanan davacının taşınmazına dair tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369, 370 ve 371 inci maddeleri, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 3/1 k maddesi, 73/1 ve 83/2 inci maddeleri, Türk Ticaret Kanunu'nun 1404, 1445 ve 1446 ıncı maddeleri.

3. Değerlendirme

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle HMK'nın 355 inci maddesindeki kamu düzenine aykırılık halleri resen gözetilmek üzere istinaf incelemesinin, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılacağı kuralına uygun biçimde inceleme yapılıp karar verilmiş olmasına, dava şartları, delillerin toplanması ve hukukun uygulanması bakımından da hükmün bozulmasını gerektirir bir neden bulunmamasına göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalıya yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

08.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.