Karar Detayı

MAHKEMESİ: Ticaret Mahkemesi

SAYISI: 2016/835 E., 2019/735 K.

HÜKÜM/KARAR: Karar Verilmesine Yer Olmadığı ve Davanın Reddi

Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın reddine ve karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Mahkeme kararı asıl ve birleşen davada davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı ... İnş Nak. Ltd. Şti.'nden alacaklı olduğunu, alacakla ilgili Konya 6. İcra Müdürlüğünün 2011/5864 sayılı dosyası üzerinden takip yaptıklarını, davalının borcu karşılayacak yeteri kadar malı bulunmadığını, aciz durumda bulunan davalı ile ilgili yaptıkları araştırma sonucunda davalı ... İnş. Nak Orm. Ür. Pet. ve Gıda Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin; Konya ili, ....... ilçesi, Mah. 17052 ada 4 parsel numarası ile tapuda kayıtlı 2.554,00 M2 arsayı 24.05.2011 tarihinde, Konya İli, ......... İlçesi, ........Köyü, 120 ada 4 parsel numarası ile tapuda kayıtlı 1.021,56 m2 arsayı 24.05.2011 tarihinde, Konya İli,..... İlçesi, .....Mah. 16403 ada 6 parsel numarası ile tapuda kayıtlı 1.267,05 m2 arsayı 24.05.2011 tarihinde, Konya İli, Selçuklu İlçesi, Dikilitaş Mah. 16566 ada 17 parsel numarası ile tapuda kayıtlı 5.457,46 m2 arsayı 24.05.2011 tarihinde, Konya İli,..... İlçesi, .... Mah. 2858 ada 171 parsel numarası ile tapuda kayıtlı 370,00 m2 arsayı 23.05.2011 tarihinde, Konya İli, ........ İlçesi, .........Mah. 16565 ada 15 parsel numarası ile tapuda kayıtlı 1.478,50 m2 arsayı 24.05.2011 tarihinde davalı ...ne muvazaalı olarak davacıya zarar vermek kastıyla devrettiğini belirterek yapılan tasarrufların İİK 277 ve devamı maddeleri gereğince iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

2. Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde; borçlu.... Şti.'nin dava konusu Konya..... İlçesi ...... Mevkii 16403 Ada, 6 Parsel sayılı taşınmazı...... İnş. Ltd. Şti.'ye devrettiğini, bu tasarrufun iptali için dava açıldığını, ancak yargılama sırasında aynı taşınmazın davalı ...'e devredildiğinin belirlendiğini, davanın ...'e karşı da açılmasında zorunluluk bulunduğunu beyan ederek, ...'e dava konusu taşınmazın temlikine ilişkin tasarrufun iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... İnş. Nak Orm. Ür. Pet. ve Gıda Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve .... Otom. Nak. San. Ve Tic. Ltd. Şti.; davaya cevap vermemiştir.

2. Dahili davalı ... cevap dilekçesinde; kendisinin 27.06.2011 tarihinde Konya İli .....,İlçesi ..... Mah. 2858 ada 171 parsel no ile tapuda kayıtlı 370 metre arsanın 1/2 hissesini......, Otom.Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den 7.800,00 TL bedelle satın aldığını, tapu iptali ve önalım davasının aleyhine sonuçlandığını, karşı tarafın şuf'a hakkını kullanarak ve karşılığını ödeyerek arsanın 1/2 hissesini devraldığını, bu işlemlerde kendisinin bir kusurunun bulunmadığını, kötü niyetinin olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

3. Dahili davalı ... cevap dilekçesinde; önalım davasının lehine sonuçlandığını, 171 parsel 1/2 hisse maliki ...'ın hissesinin iptali ile adına tesciline karar verildiğini, 27 Nisan 2016 tarihinde ... ile Kat karşılığı işaat sözleşmesi yaparak arsanın 1/2'sini adı geçen şirkete sattığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

4. Dahili davalı ... cevap dilekçesinde; dava konusu ..........120 ada 4 parsel sayılı taşınmazı 29.06.2011 tarihinde.......... Otom. Nak.ve San. Tic. Ltd. Şti.'nden satın aldığını, ticaret ile uğraşıyor olması sebebi ile o tarihlerde yatırım yapmak için rayiç değeri olan 2.500,00 TL'ye satın aldığını, yaklaşık olarak 6 yıl elinde bulundurduğunu ve 19.07.2016 tarihinde 12.000,00 TL'ye sattığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

5. Dahili davalı ... cevap dilekçesinde; dava konusu Konya ili ...... İlçesi ........., 120 ada 4 parseldeki taşınmazı .........ndan 19.07.2016 tarihinde 78.000,00 TL bedelle satın aldığını, davacı şirket ile davalı şirketler arasındaki ticaretten, alacaktan ve şirketlerin kimlere ait olduğundan bilgi sahibi olmadığını, bedel düşüklüğünün muvazaayı tek başına ispat edemeyeceğini, iyi niyetli 3.kişi olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

6. Birleşen davada davalı ... vekili cevap dilekçesinde; dava konusu edilen Konya İli........İlçesi........ Mah. 16403 ada 6 parselde kain bulunan arsa vasıflı taşınmazı 28.09.1990 tarihinde 3394 yevmiye no ile satın aldığını, yani davadan 11 yıl önce sözkonusu taşınmazı iktisap ettiğini, müvekkili ile davalı ... İnş. Nak. Orm. Ürn. Pet. ve Gıda Paz. San.ve Tic. Ltd. Şti. arasında akdedilen 02.04.2011 tarihli kat karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince 1/3 oranındaki hisse müvekkilinin üzerinde kalmak şartı ile devredildiğini, devralan davalı ... İnş. Nak. Orm. Ürn.Pet.ve Gıda Paz. San.ve Tic. Ltd. Şti.'nin sözleşmede devir yasağı bulunmasına rağmen söz konusu taşınmazı habersiz bir şekilde devrettiğini, daha sonra mülkiyeti evvelden müvekkiline ait olan taşınmazın yeniden müvekkiline devredildiğini, gerçek malikine iade edilen taşınmazda zarar verme kastı ve mal kaçırma amacının söz konusu olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkemenin 2017/479 E., 2017/885 K. sayılı dosyasından ve Konya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2014/667 E., 2014/631 K. sayılı dosyasından dava konusu yapılan; Konya ili, ............ ilçesi,.........Mah. 17052 ada 4 parsel numarası ile tapuda kayıtlı, Konya İli, ........ İlçesi, ........Mah. 16566 ada 17 parsel numarası ile tapuda kayıtlı ,Konya İli,........ İlçesi, ..........Mah. 16565 ada 15 parsel(110/739 m2'lik kısmı) numarası ile tapuda kayıtlı taşınmazlar hakkında karar verildiğinden dava konusu yapılan bu taşınmazlar yönünden davanın konusuz kaldığı gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığına, dava konusu edilen Konya İli ....... İlçesi..........Mah.16403 ada 6 parsel sayılı taşınmaz, Konya İli ........ Mah.120 ada 4 parsel sayılı ve Konya İli........ İlçesi......... Mah.2858 ada 171 parsel sayılı taşınmazlar hakkında açılan dava yönünden ise; davalıların kötü niyetli olduklarına yönelik herhangi bir delilin dosyaya sunulmadığı, taşınmazın tapu satış senedindeki değeri ile gerçek rayiç değer arasındaki farkın tek başına muvazaanın varlığına yeterli sayılmayacağı, dava konusu taşınmazların bir çok kez devredildiği, davacı tarafın gerek davalıların gerekse dahili davalıların taşınmazların mülkiyetinin devri işleminin muvazaalı olduğunu, davalıların ve dahili davalıların mülkiyeti devraldıkları borçlu.... Şti.'nin mali durumunun bozuk olduğunu ve borç ödemede aciz durumda bulunduğunu bildiklerini ve davacıya zarar vermek kastıyla kötü niyetli olarak hareket ettiklerini ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Asıl ve birleşen davada davacı vekili temyiz dilekçesinde; 26.05.2011 tarihinde borçlu davalı şirketin malvarlığını oluşturan adına kayıtlı 9 adet taşınmazdan 4 tanesini....... Otom. Nak. San. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne devrettiğini, Akrep Tic. Ltd. Şti.'nin daha önceden borçlu.........Şirketi'nde çalışan işçiler tarafından kurulduğunu, İcra ve İflas Kanununun 278. maddesinin iptali istenen tasarrufa konu taşınmazların rayiç bedelinin pek aşağısında bir bedele satılmış olmasını bağışlama kabul ettiğini, dava konusu taşınmazların devir tarihindeki gerçek değeri ile devir bedeli arasında bir misli ve daha fazla fark mevcut olduğunu, SGK kayıtlarından anlaşılacağı üzere Akrep İnşaat'ın kurucularının.... Şti.'nin eski çalışanları olduğunu, bu kapsamda davalıların, borçlu şirketin ekonomik durumunu ve zarar verme kastını bildiklerini, davaya konu taşınmazların ard arda devredilmesinin alacaklıyı zarara uğratma kastı ve kötüniyetli devrin varlığına karine teşkil ettiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, İİK 277 ve devamı maddelerine göre açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 277 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere, asıl ve birleşen davada davacı tarafın dava konusu taşınmazların devredildiği 4., 5. ve 6. kişiler olan davalı ..., ..., ..., ... Yapı İnş. Otom. Geri Dön. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti., ... ve ...'ın kötüniyetli olduğunu ya da davalı borçlu........ İnş. Nak. Ltd. Şti.'nin mali durumu ile alacaklıları ızrar kastını bilebilecek durumda olduklarını ispatlayamadığının anlaşılmasına göre usul ve kanuna uygun olup asıl ve birleşen davada davacı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

5. İİK.nun 282. maddesi gereğince tasarrufun iptali davaları borçlu ve borçlu ile hukuki muamelede bulunan veya borçlu tarafından kendilerine ödeme yapılan kimseler ile bunların mirasçıları aleyhine açılır. Ayrıca, kötü niyetli üçüncü şahıslar hakkında da iptal davası açılabilir. Buna göre borçlu ile onunla hukuki muamelede bulunun kişi zorunlu hasım konumundadır.

İİK’nın 283/II maddesine göre de iptal davası, üçüncü şahsın elinden çıkarmış olduğu mallar yerine geçen değere taalluk ediyorsa, bu değerler nispetinde üçüncü şahsın nakden tazmine (davacının alacağından fazla olmamak üzere) mahkûm edilmesi gerekir. Bu ihtimalde 3. kişinin sorumlu olduğu miktar, elden çıkarılan malın o tarihteki gerçek değeridir. Bir başka anlatımla dava ve tasarrufa konu malı elinde bulunduran şahsın kötü niyetli olduğunun kanıtlanamaması halinde dava tümden reddedilmeyip borçlu ile tasarrufta bulunan şahsın, tasarrufa konu malı elinden çıkardığı tarihteki gerçek değeri oranında ve alacak miktarı ile sınırlı olarak tazminata mahkum edilmesi gerekir.

Somut olayda; mahkemece davalıların kötü niyetli olduklarına yönelik herhangi bir delilin dosyaya sunulmadığı, taşınmazın tapu satış senedindeki değeri ile gerçek rayiç değeri arasındaki farkın tek başına muvazaanın varlığına yeterli sayılmayacağı, dava konusu taşınmazların bir çok kez devredildiği, davacı tarafın gerek davalıların gerekse dahili davalıların taşınmazların mülkiyetinin devri işleminin muvazaalı olduğunu, davalıların ve dahili davalıların mülkiyeti devraldıkları borçlu.... Şti.'nin mali durumunun bozuk olduğunu ve borç ödemede aciz durumda bulunduğunu bildiklerini ve davacıya zarar vermek kastıyla kötü niyetli olarak hareket ettiklerini ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş olup, değerlendirme bölümünün 1 numaralı bendinde de belirtildiği üzere davanın dava konusu taşınmazların devredildiği 4., 5. ve 6. kişiler olan davalı ..., ..., ..., ... Yapı İnş. Otom. Geri Dön. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti., ... ve ... yönünden reddi doğru ise de; diğer davalılar yönünden varılan sonuç dosya kapsamına ve mevcut delil durumuna uygun düşmemektedir.

Dava konusu taşınmazlardan Konya İli, ........ İlçesi, ........Köyü, 120 ada 4 parsel numarası ile tapuda kayıtlı taşınmaz, Konya İli, ..,...., İlçesi, ......, Mah. 16403 ada 6 parsel numarası ile tapuda kayıtlı arsanın 2/3 hissesi, Konya İli, İlçesi, ..... Mah. 2858 ada 171 parsel numarası ile tapuda kayıtlı arsanın 1/2 hissesi davalı borçlu .... Nak Orm. Ür. Pet. ve Gıda Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına kayıtlı iken 23.05.2011 ve 24.05.2011 tarihlerinde davalı 3.kişi ...ne devredilmiştir. Dosya kapsamındaki ticaret sicil kayıtlarından; davalı 3.kişi .... Şti.'nin 11.05.2011 tarihinde kurulduğu, 23.05.2011 ve 24.05.2011 tarihinde dava konusu taşınmazları üzerine devraldığı, 16.06.2011 tarihinde ise amaçlarını gerçekleştiremeyeceği gerekçesiyle şirketin tasfiyesine karar verildiği tespit edilmiştir. Davacı tarafından da, davalı 3.kişi .... Şti.'nin davalı borçlu .... Şti.'nin malvarlığını kaçırmak üzere paravan olarak kurulduğu ve davalı 3.kişi .... Şti.'nin ortaklarının, daha önce davalı borçlu .... Şti.'nde SGK'lı işçi olarak çalıştığı iddia edilmişse de mahkemece bu hususta yeterli araştırma ve inceleme yapılmamıştır. Bu durumda, mahkemece davalı 3.kişi .... Şti.'nin ortakları ve yetkili temsilcilerinin SGK kayıtlarının getirtilerek, daha önce davalı borçlu .... Şti.'nde çalışıp çalışmadıklarının tespitinden sonra tüm bu hususların davalı 3.kişi .... Şti.'nin davalı borçlu .... Ltd. Şti.'nin İİK. 280. madde kapsamında alacaklıya zarar verme kastıyla taşınmazlarını sattığını bilebilecek kişilerden olduğunu gösterip göstermeyeceğinin değerlendirilmesi ve sonucuna göre İİK’nın 283/2. maddesi uyarınca bedele dönüşen davada üçüncü kişi .... Şti.'nin dava konusu bu taşınmazları elinden çıkardığı tarihteki gerçek değeri oranında bedelle(davacının alacak ve ferileriyle sınırlı olmak üzere) sorumlu tutulması düşünülerek karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması doğru değildir.

3. Öte yandan; İİK'nun 280/son fıkrasında; ticari işletmenin veya işyerindeki mevcut ticari emtianın tamamını veya mühim bir kısmını devir veya satın alan yahut bir kısmını iktisapla beraber işyerini sonradan işgal eden şahsın, borçlunun alacaklılarını ızrar kastını bildiği ve borçlunun da bu hallerde ızrar kastıyla hareket ettiğinin kabul edildiği, bu karinenin, ancak iptal davasını açan alacaklıya devir, satış veya terk tarihinden en az üç ay evvel keyfiyetin yazılı olarak bildirildiğinin veya ticari işletmenin bulunduğu yerde görülebilir levhaları asmakla beraber Ticaret Sicili Gazetesiyle; bu mümkün olmadığı takdirde bütün alacaklıların ıttılaını temin edecek şekilde münasip vasıtalarla ilan olunduğunun ispatla çürütülebileceği hüküm altına alınmıştır.

Davalı borçlu .... Nak Orm. Ür. Pet. ve Gıda Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile davalı 3.kişi .... Otom. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin aynı ticari alanda faaliyet gösterdikleri, 23.05.2011 tarihinde 2 adet, 24.05.2011 tarihinde 5 adet taşınmazın davalı borçlu .... Nak Orm. Ür. Pet. ve Gıda Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından davalı 3.kişi .... Otom. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne devredildiği anlaşıldığından dava konusu tasarrufların; İİK’nın 280/son maddesi gereğince, ticari işletmenin mühim bir kısmının devri niteliğinde olup olmadığının mahkemece tartışılmadan hüküm tesisi de isabetli görülmemiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle, asıl ve birleşen davada davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) ve (3) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle asıl ve birleşen davada davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde asıl ve birleşen davada davacıya iadesine,

Dosyanın mahkemesine gönderilmesine,

27.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.