Karar Detayı

MAHKEMESİ: Ceza Dairesi

SAYISI: 2022/863 E., 2023/134 K.

SUÇ: Cumhurbaşkanına hakaret

HÜKÜM: Yasaklanmış hakların geri verilmesi talebinin reddine

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: İade

İlk Derece Mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 286 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir sebeplerin bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilerek,

Hükümlü müdafiinin duruşmalı inceleme talebinin, 7079 sayılı Kanun'un 94 üncü maddesiyle değişik 5271 sayılı Kanun'un 299 uncu maddesinin birinci fıkrası gereği takdîren reddine karar verilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

A. İlk Derece Mahkemesince Sanık Hakkında

1. Sanık hakkında Cumhurbaşkanına hakaret suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 299 uncu maddesinin birinci ve ikinci fıkraları, 43 üncü ve 62 nci maddeleri gereği 1 yıl 2 ay 17 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına, sanığın kesinleşen Ankara 30. Asliye Ceza Mahkemesinin 2017/1664 Esas sayılı ilamı ile mahkumiyet kararı verildiği ve dosyamızdaki eylemin ilk iddianame kabulünden önce olması nedeni ile aynı Kanun'un 43 üncü maddesinin uygulanması gerektiğinden belirtilen ilamdaki cezanın mahsubu ile 43 üncü maddesi gereğince yapılan artırımın miktarı olan 2 ay 27 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına, 50 nci ve 52 nci maddeleri gereğince de 1.740,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.

2. Hükümlü bu kararın infazından sonra Mahkemede yasaklanmış hakların iadesini talep etmiş, talebin reddine karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Sanık Hakkında

Alanya 2. Asliye Ceza Mahkemesince kanıtlar değerlendirilip gerektirici nedenleri açıklanmak suretiyle verilen memnu hakların iadesi talebinin reddine dair ek karar usul ve yasaya uygun olduğundan, talepte bulunanın adli sicil kaydındaki sabıka kayıtları ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi'nde (UYAP) kayıtlı olan dosyaları bulunduğu anlaşıldığından, adı geçen müdafiinin, yerinde görülmeyen istinaf itirazının REDDİNE, karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Hükümlünün temyiz isteminin, kararın bozulması, memnu hakların iadesine karar verilmesi gerektiğine ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

Mahkememizin dosyasının infaz tarihinin 13.05.2019 olduğu, üç yıllık sürenin 13.05.2022 tarihinde dolmuş ise de, UYAP kayıtları itibariyle 01.02.2021 tarihinde 05.05.2020, 30.03.2022 ve 10.08.2020 tarihlerinde kasıtlı suç işlediği iddiası ile kovuşturma dosyasının olduğu, koşullarının oluşmadığı anlaşılmakla hükümlü müdafinin 5352 Sayılı Adli Sicil Kanun'un 13/A maddesi uyarınca talebininin reddine karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

Alanya 2. Asliye Ceza Mahkemesince kanıtlar değerlendirilip gerektirici nedenleri açıklanmak suretiyle verilen memnu hakların iadesi talebinin reddine dair ek karar usûl ve yasaya uygun olduğundan, talepte bulunanın adli sicil kaydındaki sabıka kayıtları ve UYAP'ta kayıtlı olan dosyaları bulunduğu anlaşıldığından adı geçen müdafiinin, yerinde görülmeyen istinaf itirazının REDDİNE, Bölge Adliye Mahkemesince kabul edilmiştir.

IV. GEREKÇE

765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 121,124 üncü maddeler ile mülga 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun 416, 420 nci maddelerinde yasaklanmış hakların geri verilmesi düzenlenmişti. Hükümlünün yeniden topluma kazandırılmasını sağlamak amacıyla, göstermiş olduğu iyi hal karşılığı ceza mahkûmiyeti ile kaybedilen hak ve ehliyetler geri verilmiş olmaktaydı.

5237 sayılı Kanun'da ise hak yoksunluğu 53 üncü maddede düzenlenmiştir. 5237 sayılı Kanun'un 53/3 üncü maddesi uyarınca hak yoksunlukları (aynı maddede gösterilen istisnalar hariç) kural olarak cezanın tümü ile infaz edilmesi ile ortadan kalkar. Yeni Türk Ceza Kanunu süresiz hak yoksunluğu öngörmediği ve kural olarak cezanın infazıyla sınırlı bir hak yoksunluğu kabul ettiği için, yasaklanmış hakların geri verilmesi kurumuna da yer vermemiştir. 5237 sayılı Kanun'un 53 üncü madde gerekçesinde açıkça “Bu sistemde süresiz bir hak yoksunluğu söz konusu olmadığı için yasaklanmış hakların geri verilmesinden artık söz edilemeyecektir.” açıklamasına yer verilmiştir. 5237 sayılı Kanun ile benimsenen yaptırım teorisi yasaklanmış hakların geri verilmesi kurumunu kabul etmemiştir. Bu kabul 5237 sayılı yasada düzenlenen hak yoksunluğu yönünden uygun olmakla birlikte,

Anayasanın 76 ncı maddesi, Devlet Memurları Kanunu m.48/A 5, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.5/1 a, 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu m.74/1 d, 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun m.10/d, 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar Hakkında Kanun m.7/5 gibi, belirli bir suçtan veya belirli bir cezaya mahkumiyet halinde süresiz hak yoksunluğu öngörülen hükümler yer almaktadır. Bu hükümler sebebiyle; kişinin cezasının infazı tamamlansa ve 5237 sayılı Kanun'un 53 üncü maddesi kapsamında hak yoksunluğu bulunmasa bile, bu özel kanunlarda yer alan hak yoksunlukları varlığını korumaktadır.

Yasa koyucu tarafından süresiz hak yoksunluklarının ortadan kaldırılabilmesi amacıyla; 5352 sayılı Kanun'a 06.12.2006 tarih 5560 sayılı yasa ile 13/A maddesi eklenerek, kişilerin mahkûmiyete bağlı hak yoksunluklarının giderilmesine imkan sağlanmıştır.

Anayasa ve özel kanunlardaki ceza mahkûmiyetine bağlı süresiz hak yoksunluğu içeren hükümlerin yürürlükten kaldırılmaması ve 5237 sayılı yasanın yürürlüğe girmesinden sonra 5352 sayılı yasaya 13/A maddenin eklenmesi karşısında Anayasa ve özel kanunlardaki ceza mahkûmiyetine bağlı süresiz hak yoksunlukları yönünden 13/A maddesindeki koşulların gerçekleşmesi halinde yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı verilmesi gerekir.

Yasaklanmış hakların geri verilmesi yoluyla geri verilecek haklar, belli bir suçtan dolayı veya belli bir cezaya mahkûmiyete bağlı olarak yoksun kalınan haklar ve ehliyetsizliklerdir. 5237 sayılı Kanun dışındaki diğer bütün kanunlardan ve Anayasadan kaynaklanan yoksunluklar için söz konusu olabilecektir. Yasaklanmış hakların iadesine ilişkin taleplerin, “hükümlünün yasaklanmış hakkı bulunmadığından veya yeni Türk Ceza Kanunun'da yasaklanmış hakların iadesinin düzenlenmemiş olması gerekçesiyle talebin reddine veya karar verilmesine yer olmadığına” karar verilmesi hukuka uygun değildir. Yasaklanmış hakların iadesine karar verilebilmesi için mahkûmiyet kararında mutlaka bir hakkın kullanımının yasaklanmış olması gerekli değildir. Mahkûmiyetin sonucu olarak özel kanunlardaki bir kısım hak yoksunlukları ortaya çıkıyorsa yasaklanmış hakların iadesi kararı verilmelidir.

5352 sayılı Adli Sicil Kanununa eklenen 13/A maddesi gereği memnu hakların iadesi talebinde bulunabilmek için üç şart aranmaktadır.

1. Mahkûm olunan mahkumiyet hükmünde yer alan tüm ceza süresinin infaz edilmesi.

2. Cezasının infazından itibaren 3 yıllık bir sürenin geçmiş olması.

3. Cezanın infazından başlamak ve cezanın infazından sonra geçirilmesi gereken üç yıllık süre de dahil olmak üzere bu süre içerisinde hükümlünün yeni bir suç işlememesi ve yaşamını “iyi halli” olarak sürdürdüğüne dair mahkemede kanaat oluşması gerekir.

Somut olayda hükümlü hakkında Alanya 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 11.10.2018 tarih 2018/124 E., 2018/592 K. Sayılı ilamı ile Cumhurbaşkanına hakaret suçundan 5237 sayılı Kanun'un 299 uncu maddesinin birinci ve ikinci fıkrası, 43 üncü, 62 nci, 43 üncü, 50 nci, 52 nci maddeleri uyarınca 1.740,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir. Karar 11.04.2019 tarihinde kesinleşmiş, 13.05.2019 tarihinde infaz edilmiş sayılmıştır.

Hükümlü daha sonra yasaklanmış hakların iade talebinde bulunmuş hükmü veren Alanya 2. Asliye Ceza Mahkemesi 17.10.2022 Tarih, 2018/124 Esas sayılı karar ile Mahkememizin dosyasınının infaz tarihinin 13.05.2019 olduğu, üç yıllık sürenin 13.05.2022 tarihinde dolmuş ise de, UYAP kayıtları itibariyle 01.02.2021 tarihinde, 05.05.2020, 30.03.2022 ve 10.08.2020 tarihlerinde kasıtlı suç işlediği iddiası ile kovuşturma dosyasının olduğu, koşullarının oluşmadığı anlaşılmakla hükümlü müdafinin 5352 Sayılı Adli Sicil Kanun'un 13/A maddesi uyarınca memnu haklarının iadesi talebinin reddine karar vermiştir.

Kararın istinaf edilmesi üzerine Antalya BAM 2. Ceza Dairesi Alanya 2. Asliye Ceza Mahkemesince kanıtlar değerledirilip gerektirici nedenleri açıklanmak suretiyle verilen memnu hakların iadesi talebinin reddine dair ek karar usul ve yasaya uygun olduğundan, talepte bulunanın adli sicil kaydındaki sabıka kayıtları ve UYAP'ta kayıtlı olan dosyaları bulunduğu anlaşıldığından adı geçen müdafiinin, yerinde görülmeyen istinaf itirazının reddine, karar vermiştir.

Hükümlü hakkında verilen cezanın 2820 Sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 11.b maddesi kapsamında kalması nedeniyle siyasi parti üyeliğine engel oluşturacak türden bulunduğu anlaşılmaktadır.

Yukarıda açıklamalar kısmında belirtildiği gibi hükümlü hakkında verilen karar hak yoksunluklarına neden olmaktadır. İlk derece ve istinaf ceza dairesinin kararlarında UYAP kayıtları itibariyle 01.02.2021 tarihinde , 05.05.2020, 30.03.2022 ve 10.08.2020 tarihlerinde kasıtlı suç işlediği iddiası ile kovuşturma dosyasının olduğu, koşullarının oluşmadığı anlaşılmakla 5352 sayılı yasa 13/A maddesi kapsamında kalmadığı sonucuna ulaşmışlardır. Ulaşılan bu sonuç hukuka uygun değildir. 5560 sayılı Yasa'nın 13/A maddesindeki koşulların gerçekleşip gerçekleşmediği araştırılarak, inceleme 13/A maddesi kapsamında yapılarak, bu maddede belirtilen koşullar gerçekleşmiş ise yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı verilmelidir. 13/A maddedeki belirtilen 3 koşul yerine getirilmemiş ise bu nedenlerle talep reddedilmelidir.

Hükümlünün 5237 sayılı Kanun kapsamında kalan suçtan mahkûm edildiği 2820 sayılı Yasa'dan kaynaklanan bir hak mahrumiyetine neden olması karşısında öncelikle güncel adli sicil kaydının incelenmesinde hak mahrumiyetine neden olan cezanın infaz tarihi olan 13.05.2019 tarihinden sonra üç yıllık süre içinde yani 13.05.2022 tarihine kadar işlenmiş bir suç kaydının bulunmaması nedeniyle, Mahkemece 5352 sayılı Yasa'nın 13/A maddesinde düzenlenen koşulların gerçekleşip gerçekleşmediği araştırılarak sonucuna göre yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı verilip verilemeyeceğinin belirlenmesi gerekirken, yerinde olmayan hukuka aykırı gerekçeyle yasaklanmış hakların geri verilmesi talebinin reddine karar verilmesi bozmayı gerektirir.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle hükümlü müdafiinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi kararının 5271 sayılı Kanun'un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname'ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun'un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca Alanya 2.Asliye Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

30.11.2023 tarihinde karar verildi.