Karar Detayı

MAHKEMESİ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takipte, borçluların icra mahkemesine başvurularında, sair iddialarının yanında takibe dayanak bonoların Finansal Kiralama Sözleşmesi uyarınca verildiğini, alacaklının kendi edimini yerine getirmediğini, alacağın varlığı ve miktarının yargılamaya muhtaç olduğunu iddia ederek takibin iptaline, alacaklının %20 tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep ettikleri, mahkemece davacıların faiz itirazının alacaklının feragati sebebiyle kabulü ile takip öncesi işlemiş faizin iptaline davacıların diğer itirazlarının reddine karar verildiği, kararın borçlular tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince taraflar arasındaki borç ilişkisinin kaynağı olan finansal kiralama sözleşmesinde takip dayanağı bonolara açıkça atıf bulunmamakta ise de tarafların senetlerin finansal kiralama sözleşmesi kapsamında düzenlendiğini kabul ettiği, finansal kiralama sözleşmelerinin taraflara karşılıklı edim yüklediği bu nedenle alacağın varlığı ve miktarının, tahsilinin gerekip gerekmediğinin yargılamayı gerektirdiği gerekçesiyle mahkeme kararının kaldırılmasına ve borca itirazın kabulüyle takibin durdurulmasına karar verildiği, kararın alacaklı tarafından temyiz edildiği görülmektedir.

Borçluların icra mahkemesine başvurusu İİK'nın 169. maddesi uyarınca, borca itiraz niteliğinde olup, borca itirazın İİK'nın 169/a maddesi gereğince incelenmesi gerekmektedir. İİK'nın 169/a maddesi uyarınca; borca itiraz halinde, borcun olmadığının veya itfa veya imhal edildiğinin, resmi veya imzası ikrar edilmiş bir belge ile ispat külfeti borçlulara aittir.

Bütün mücerret alacaklarda olduğu gibi kambiyo senedi alacağı da kural olarak uygun bir asıl borç ilişkisine, bir illi ilişkiye dayanır. Bir kambiyo senedi düzenleyip veren ve bu senedi alan herkes, hukuki işlemlerin yapılmasına temel teşkil eden bir gayeye ulaşmak istemektedir. İşte bu gaye bir kambiyo senedinde mündemiç hakkın doğumu ve devri açısından hukuki sebebi teşkil eder. Kambiyo senedi düzenlenmesi dolayısıyla ortaya çıkan ilişki "kambiyo ilişkisi" ismiyle anılmaktadır. Kambiyo senedi vermek suretiyle borç altına giren borçlu "kambiyo taahhüdü"nde bulunmuş olur. Kambiyo ilişkisinin altında esas itibariyle bir asıl/temel borç ilişkisi vardır. Kambiyo senedinden kaynaklanan talebin geçerliliği, temel ilişkiden kaynaklanan talebin ve bununla ilgili olarak taraflar arasında varılmış amaca dair mutabakatın geçerliliğinden tamamen bağımsızdır. Kambiyo senedinden doğan talep hakkına kambiyo hukuku, temel talebe ise, bu talebin ait olduğu hukuk kuralları uygulanır.

Bonolar illetten mücerret bir alacak belgesi olup senet metninden ayrıca ve açıkça anlaşılmadıkça, doğumuna sebep olan ilişkiden bağımsız olarak takip konusu edilirler.

Somut olayda takip dayanağı senetler, TTK'nun 776. maddesi uyarınca tüm unsurları içeren kambiyo senedi niteliğini haiz bono olup borçlular bonoların teminat senedi olduğunu iddia etmemiş, temel borç ilişkisinin karşılıklı edimler içerdiğini, alacaklının edimini yerine getirmediğini iddia etmişlerdir. Borçlular tarafından İİK'nun 169/a maddesi uyarınca borcun olmadığı, itfa veya imhal edildiği resmî veya imzası ikrar edilmiş bir belge ile ispat edilmemiştir.

O halde, alacağın varlığının yargılamayı gerektirdiğinden bahisle borca itirazın kabulüne dair Bölge Adliye Mahkemesi kararı isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: **

Alacaklının temyiz itirazlarının kabulü ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesinin 15/02/2023 tarih ve 2022/47 E. 2023/638 K. sayılı kararının yukarıda yazılı nedenlerle 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK’nun 364/2.maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK’nun 373/2. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA ), peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 09/01/2024 gününde oy çokluğuyla ile karar verildi.

Karşı Oy Yazısı

Şikayetçi borçlu, takibe dayanak bonoların Finansal Kiralama Sözleşmesi kapsamında verildiğini, bu finansal kiralama nedeniyle alacağın varlığı ve miktarının yargılamaya muhtaç olduğunu karşılıklı edimler içeren sözleşmede alacaklının kendi edimini yerine getirmediğini, bu bonoya dayalı kambiyo takibi yapılamayacağı için takibin iptaline karar verilmesini talep etmiştir. Alacaklı takibe konu bonoların sözleşmeye dayalı olup, ödeme aracı olarak alındığını, sözleşme içeriğinde teminat kaydı bulunmadığını ileri sürerek istemin reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

Bütün mücerret alacaklarda olduğu gibi kambiyo senedi alacağı da ilke olarak uygun bir borç ilişkisine bir illi ilişkiye dayanır. Senedin teminat amacıyla veya ifa amacı ile daha açık bir ifade ile mevcut bir borcu ifa için veya mevcut borcun yerine kaim olmak üzere verilmiş olabilir.

Bir borç ilişkisi gereği, taraflardan biri lehine bir para alacağının doğacağı kesin olup bu sözleşmeden doğacak alacakların tahsili için bir kambiyo senedi verileceği öngörülmüş ise bu kambiyo senedinin teknik anlamda teminat gayesi ile değil, ifa uğruna (ifa amacıyla) verildiğinin kabulü gerekir. Senet ifa uğruna, temel borcun ifasını teminen düzenlenmiş olduğundan alacaklı öncelikle bu senede dayanak icra takibi yapmak ister. Teminat senedi verilmesi durumunda ise ya temel ilişkide bir alacağın doğup doğmadığı kesin değildir yada senedi düzenleyen kişinin borcu paradan başka bir edimdir. (Türk, A: Kambiyo Senedi

Borçlusu tarafından Açılan Bedelsizliğe Ve Hükümsülüğe Dayalı Menfi Tespit Davalarının Gösterdiği Özellikler, Dokuz Eylül Ünüversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Yıl 2005, Cilt 7 S. 329 330: HGK 22.06.2021 tarihli 2017/12 357 E 2021/824 K). Senedin teminat senedi olup olmadığı yargılama sonucunda belli olacaktır; sonuçta bu senede dayalı kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip yapılamaz(Ülgen, H/Helvacı, M/Kendigelen, A/Kaya, A:Kıymetli Evrak Hukuku, İstanbul 2015, s.148).

Somut olayda takibe konu bononun finansal kiralama sözleşmesi nedeniyle verildiği çekişmesidir. Her ne kadar alacaklı ödeme aracı olarak bonoyu aldığını ileri sürse de, söz konusu sözleşmenin her iki tarafa borç yükleyen sözleşme olduğu, borçlunun da, alacaklının sözleşmeden kendisine düşen edimini yerine getirmediği için bonodan doğan borcunun olmadığını ileri sürdüğüne göre alacaklının edimini yerine getirip getirmediği dolayısı ile alacağın varlığı ve miktarı yargılama sonucunda ortaya çıkacaktır.

Bu durumda takibe konu bononun ifa uğruna (amacıyla) değil teminat amacı ile verildiğinin kabulü zorunlu olup, borçlunun açıkça teminaten bono verildiğini belirtmesine de gerek yoktur.

Bononun teminat senedi olduğu senet metninden anlaşılamayan hallerde borçlu bu iddiasını İİK'nın 168/5 ve 169/c maddeleri kapsamında borca itiraz olarak ileri sürebilir. Borçlunun takibe konu bononun teminat bonosu olduğu şeklindeki beyanı borca itiraz niteliğindedir( Kuru, B: İcra ve İflas Hukuku 2.C. İstanbul 1997, s.1715).

Bölge Adliye Mahkemesinin borca itirazı kabul ederek İİK 169/a 5 gereğince takibin durdurulmasına karar vermesi isabetli olup onanması gerekirken İİK'nın 169/a maddesi uyarınca borcun olmadığı itfa veya imhal edildiği resmi veya imzası ikrar edilmiş belge ile ispat edilemediği gerekçesi ile bozulması yönündeki çoğunluk görüşüne katılamıyorum. 09.01.2024