Karar Detayı

MAHKEMESİ: Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki davacı/borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Borçlunun icra mahkemesine başvurarak meskeniyet şikayetinde bulunduğu, İlk Derece Mahkemesince, taşınmaz üzerinde ticari krediye ilişkin zorunlu olmayan ipotek mevcut olduğu, ipotek lehtarına usulüne uygun davetiye tebliğ edildiği ancak ipoteğe konu borcun ödendiğinin bildirilmediği, ipoteğe konu borcun da haciz tarihinden önce ödendiğinin borçlu tarafından da ispat edilmediği, ipoteğin meskeniyet şikayetine engel olduğu gerekçesi ile şikayetin reddine karar verildiği, borçlu tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf talebinin esastan reddine karar verildiği görülmüştür.

Sair temyiz itirazları yerinde değil ise de;

Borçlunun daha önce ipotek ettiği taşınmazı hakkında sonradan haczedilmezlik şikayetinde bulunabilmesi için ipoteğin konut kredisi, esnaf kredisi, zirai kredi gibi zorunlu olarak kurulmuş ipoteklerden olması gerekir. Zira zorunlu olarak kurulan ipoteğin meskeniyet şikayetine engel teşkil etmeyeceği ilkesi, bu ipoteğin sosyal amaçlı olarak verilen kredinin teminatını oluşturmasından kaynaklanmaktadır. Bunun dışında, borçlunun serbest iradesi ile kurduğu ipotekler, adı geçenin daha sonra bu yerle ilgili olarak meskeniyet iddiasında bulunmasını engeller ise de, haciz tarihi itibariyle ipotek konusu borcun ödenmiş olması halinde, ipotekle yükümlü bulunmayan taşınmaz hakkında meskeniyet şikayetinde bulunulabilir.

Dairemizin yerleşmiş içtihatlarına göre her ne kadar taşınmaz üzerinde zorunlu olmayan ipotek bulunması meskeniyet şikayetine engel ise de yine Dairemiz uygulamasına göre haciz tarihi itibari ile ipoteğe konu borcun ortadan kalkmış olması halinde taşınmaz üzerindeki ipoteğin meskeniyet şikayetine engel teşkil etmeyeceği, lehine ipotek tesis edilen ... Madencilik San. ve Tic. A. Ş.’nin 12.12.2014 tarihinde ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesince (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) iflasına karar verildiği, bahsi geçen şirkete ipoteğe konu borcun devam edip etmediğine ilişkin tebligat çıkartılmış ise de tasfiye halinde olan bir şirkete tebligat yapılmasının bu aşamada sonuç almaya yeterli olmayacağı, gerekirse ipoteğe konu borcun devam edip etmediği iflas masasına sorularak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.

SONUÇ: Borçlunun temyiz isteminin kısmen kabulü ile yukarıda yazılı nedenlerle 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nun 364/2. maddesinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nun 373/1. maddesi uyarınca, Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi'nin 12.12.2022 tarih ve 2022/1428 E. 2022/2724 K. sayılı kararının (KALDIRILMASINA), Malatya 2. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 16.03.2022 tarih ve 2021/392 E. 2022/175 K. sayılı kararının (BOZULMASINA), dosyanın İlk Derece Mahkemesi'ne, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderilmesine, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 21.02.2024 gününde oy çokluğuyla karar verildi.

Üye ...'ın Karşı Oy Yazısı:

Borçlunun daha önce ipotek ettiği taşınmazı hakkında sonradan haczedilmezlik şikayetinde bulunabilmesi için ipoteğin konut kredisi, esnaf kredisi, zirai kredi gibi zorunlu olarak kurulmuş ipoteklerden olması gerekir. Zira zorunlu olarak kurulan ipoteğin meskeniyet şikayetine engel teşkil etmeyeceği ilkesi, bu ipoteğin sosyal amaçlı olarak verilen kredinin teminatını oluşturmasından kaynaklanmaktadır. Bunun dışında, borçlunun serbest iradesi ile kurduğu ipotekler, adı geçenin daha sonra bu yerle ilgili olarak meskeniyet iddiasında bulunmasını engeller ise de, haciz tarihi itibariyle ipotek konusu borcun ödenmesi halinde, ipotekle yükümlü bulunmayan taşınmaz hakkında meskeniyet şikayetinde bulunulabilir.

Şikayete konu taşınmaz üzerinde ipotek tesis edilmiş ise, mahkemece; tapudan bu taşınmaza ilişkin ipotek akit tabloları getirtilmek suretiyle, ipoteğin mahiyeti ve verilme nedeni araştırılarak zorunlu ipotek olup olmadığı, zorunlu ipotek değil ise, haciz tarihinden önce ipoteğe konu borcun tamamen ödenip ödenmediği tespit edildikten sonra oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekmektedir.

Bununla birlikte; zorunlu ipotek olmaması durumunda borcun tamamen ödenip ödenmediği konusunda yapılacak tespitin ya da araştırmanın ne zamana kadar ve nasıl yapılacağı önem taşımaktadır. Sonuçta; uyuşmazlığın bir şikayet olduğu, duruşma yapılmayan işlerde icra mahkemesinin, işin kendisine geldiği tarihten itibaren en geç on gün içinde kararını vereceği, duruşmaların, ancak zorunluluk halinde, otuz günü geçmemek üzere ertelenebileceği ve icra mahkemesine arz edilen hususların ivedi işlerden sayıldığı gözden kaçırılmamalıdır. Borcun ödendiğine dolayısıyla borcun olmadığına yönelik menfi tespit yargılaması yapılıyormuşçasına, araştırma yapılmaması kaldı ki söz konusu yargılamada dahi davacının borçlunun borcun ödendiğini, borcun olmadığını ispat etmesi husususun arandığı gözden kaçırılmamalıdır.

Somut olayda, haciz tarihinden önce taşınmazın tapu kaydında 3. kişi ... Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş. lehine 1. derecede ipotek tesis edilmiş olduğu, zorunlu ipotek olmadığı, ipotek alacaklısının araştırıldığı ve yapılan araştırma sonucunda tespit edilen adresine yapılan tebliğe rağmen sonuç alınamadığı, borçlu tarafından borcun ödendiği konusunda herhangi bir belge sunulmadığı, ipotek borcunun haciz tarihinden önce ödendiğinin ispat edilemediği ve borcun ödenip ödenmediği konusunda yeterince araştırma yapıldığı görülmüştür.

O halde, şikayete konu taşınmaz üzerinde hacizden önce tesis edilen ve haciz tarihi itibari ile ipoteğe bağlı borcu ödenmeyen, zorunlu olmayan ipoteğin mevcut olduğu anlaşılmakla; şikayetçi/borçlu meskeniyet şikayetinden vazgeçmiş sayılacağından, temyize konu kararın onanması gerekirken, borcun tamamen ödenip ödenmediği konusunda yeterince araştırma yapılmadığı gerekçesiyle kararın bozulması yönündeki çoğunluk görüşüne katılamıyorum. 21.02.2024