Karar Detayı

MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki genel haciz yoluyla ilamsız icra takibinde itirazın kaldırılması isteminden dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince istemin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın borçlu tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı borçlu tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Alacaklı İcra Mahkemesine başvurusunda; dava dışı ... İnşaat .. Ltd. Şti. ile imzalanan faktoring sözleşmesi nedeniyle bu şirketin ... Belediyesi'nden olan faturalı alacaklarının bir kısmının kendilerine temlik edildiğini, ... Belediyesi'nin 13.09.2019 tarihli teyit yazısı ile temliğe konu tutarın kendilerine ödeneceğinin teyit edildiğini, 105.000,00 TL'lik bir ödeme yapılmasına rağmen kalan kısmın ödenmemesi sebebiyle başlatılan takibe itiraz edilmiş ise de teyit yazısı ve yapılan kısmi ödemelerin borcun ikrarı anlamına geldiğini ileri sürerek borca, faize ve ferilerine yönelik itirazın kaldırılmasını ve karşı taraf aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Borçlu, alacaklının elinde İİK'nın 68/1 maddesindeki belgelerden olmadığını, temlik sözleşmesine konu edilen alacağın fatura alacağı olduğunu, verilen belgenin temlik sözleşmesinin tanınması niteliğinde olduğunu, borç ikrarı içermediğini, alacaklı tarafın ... İnşaat ... Ltd. Şti'den temlik aldığı alacağın karşılığı olan ... ve işlemlerin eksik, şaibeli ve ayıplı olduğunu, TBK'nın 188. maddesi gereğince borçlunun devredene karşı sahip olduğu savunmaları ve şahsi defileri temlik alana karşı da ileri sürme ve ödemeden kaçınma hakkı olduğunu, alacağı temlik edenle yapılan ... sebebiyle yürütülen savcılık soruşturması bulunduğunu, Belediyenin gelir ve kaynaklarının kötüye kullanıldığını, alacağı temlik edenin kendilerinde bir alacağının olmadığını ileri sürerek itirazın kaldırılması isteminin reddine ve karşı taraf aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

A. Gerekçe ve Sonuç

Takibe dayanak yapılan belgenin İİK'nın 68/1. maddesi kapsamında imzası ikrar edilen kayıtsız şartsız borç ikrarını içeren bir belge niteliğinde olduğu ve borçlu tarafça bu belgenin aksinin aynı nitelikte bir başka belge ile ispat edilemediğinden itirazın haksız olduğu, diğer taraftan faiz ve faiz oranına da itiraz edildiği, temliknamenin kabulü şeklindeki belgenin incelenmesinde herhangi vade tarihinin belirtilmediğinden ve borçluya gönderilen 14.01.2021 tarihli ihtarnamede 3 gün ödeme süresi belirlendiğinden borçlunun ihtarnamenin tebliğ tarihini takip eden 3 gün sonrası itibariyle temerrüde düşeceği, artık bu tarihten sonra faiz talep edilebileceği kabul edilmiş ve bilirkişi tarafından bu kabul üzerine yapılan hesaplamaya göre istemin kısmen kabulüne, borçlunun ... İcra Müdürlüğü'nün 2021/233 Esas sayılı icra takip dosyasına yönelik 191.033,71 TL asıl alacak, 641,22 TL masraf alacağı ve 438,33 TL işlemiş faiz alacağı olmak üzere toplam 192.113,26 TL alacağa yönelik itirazının kaldırılmasına, takibin bu miktar üzerinden devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine, itiraz haksız olduğundan 191.033,71 TL asıl alacağın %20'si oranında tazminatın (38.206,74 TL) borçludan alınarak alacaklıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde borçlu istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri

Borçlu, cevap dilekçesindeki hususları tekrarlamış ve bundan başka temerrüt söz konusu olmadığından faiz talebinin ve ihtarname masrafının yerinde olmadığını, faiz oranı ve miktarını kabul etmediklerini, rapora itirazların değerlendirilmediğini, kötü niyet söz konusu olmadığından icra inkar tazminatına hükmedilmesinin mümkün olmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı

C.1.Gerekçe ve Sonuç

Takip dayanağı 13.09.2019 tarihli "teyit" başlıklı belgenin imzası inkar edilmeyen, kayıtsız şartsız borç ikrarını havi olması nedeniyle İİK'nın 68. maddesinde sayılan belgelerden olduğu, hükme esas alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli ve yeterli olduğu, İİK'nın 68. maddesi uyarınca itirazı haksız ve dayanıksız bulunan davalı borçlu aleyhine tazminata hükmedilmesinin yasal mevzuata uygun olduğu, İlk Derece Mahkemesinin kararında yazılı gerekçelere göre istinaf sebepleri ile sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine aykırılık bulunmayan karara yönelik istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1 b (1) maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde borçlu temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Borçlu, istinaf dilekçesi içeriğini tekrarlamış ve dayanak belgenin belediyenin temsilcisi sıfatıyla belediye başkanı tarafından imzalanmadığını, belgenin İİK'nın 68/1 maddesindeki belgelerden olmadığını, alacağın varlığının yargılamayı gerektirdiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, genel haciz yoluyla ilamsız icra takibinde itirazın kaldırılması istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

İİK'nın 68/1 maddesi.

3. Değerlendirme

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin (k) bendinde “Harcama birimi: Kamu idaresi bütçesinde ödenek tahsis edilen ve harcama yetkisi bulunan birimi” hükmü,

“Üst yöneticiler” başlıklı 11 inci maddesinde; “Bakanlıklarda ve diğer kamu idarelerinde en üst yönetici, il özel idarelerinde vali ve belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir. Bakanlıklarda en üst yönetici Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir” hükmü,

“Harcama yetkisi ve yetkilisi” başlıklı 31 inci maddesinde; “ (Değişik: 22/12/2005 5436/1 md.)

Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir.

Ancak, teşkilât yapısı ve personel durumu gibi nedenlerle harcama yetkililerinin belirlenmesinde güçlük bulunan idareler ile bütçelerinde harcama birimleri sınıflandırılmayan idarelerde harcama yetkisi, üst yönetici veya üst yöneticinin belirleyeceği kişiler tarafından; mahallî idarelerde İçişleri veya Çevre ve Şehircilik Bakanlığının, diğer idarelerde ise Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine yürütülebilir" hükmü,

“Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde “Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” hükmü bulunmaktadır.

“Malî hizmetler birimi” başlıklı 60 ıncı maddesinde “…

Alım, satım, yapım, kiralama, kiraya verme, bakım onarım ve benzeri malî işlemlerden; idarenin tamamını ilgilendirenler destek hizmetlerini yürüten birim, sadece harcama birimlerini ilgilendirenler ise harcama birimleri tarafından gerçekleştirilir. Ancak, harcama yetkililiği görevi uhdesinde kalmak şartıyla, harcama birimlerinin talebi ve üst yöneticinin onayıyla bu işlemler destek hizmetlerini yürüten birim tarafından yapılabilir “ hükmü yer almaktadır.

Ayrıca, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye bütçesi” başlıklı 61 inci maddesinde “…

Belediye başkanı ve harcama yetkisi verilen diğer görevliler, bütçe ödeneklerinin verimli, tutumlu ve yerinde harcanmasından sorumludur.“ hükmü,

“Harcama yetkilisi” başlıklı 63 üncü maddesinde; “Belediye bütçesiyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir.” hükmü bulunmaktadır.

31.12.2005 tarihli ve 26040 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Harcama Yetkilileri Hakkında Genel Tebliğ’de (Seri No: 1) “…

5393 sayılı Belediye Kanununun 63 üncü maddesinde, belediye bütçesiyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi, 5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunu uyarınca da mahalli idare birliklerinde birlik başkanı harcama yetkilisi olarak tanımlanmıştır.

Mahalli idarelerde kurumsal sınıflandırmanın üçüncü ve dördüncü düzeyinde ödenek tahsis edilen ana hizmet birimleri ve yardımcı hizmet birimleri ile danışma ve denetim birimlerinin en üst yöneticilerinin harcama yetkilisi olarak belirlenmesi ve yetki sorumluluk tesisinin buna göre yapılması gerekmektedir.

…

3. Harcama Yetkisinin Birleştirilmesi

Teşkilat yapısında üst yönetici ile harcama birimleri arasında yönetim kademesi yer almak şartıyla, bütçeyle ödenek tahsis edilen harcama birimlerinin harcama yetkisi harcama türleri itibarıyla kısmen veya tamamen; merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde Maliye Bakanlığının, sosyal güvenlik kurumlarında ilgili bakanlığın, mahalli idarelerde ise İçişleri Bakanlığının uygun görüşü ve üst yöneticinin onayı ile bir üst yönetim kademesinde birleştirilebilir.

Uygun görüş talep yazılarında, harcama yetkisinin bir üst yönetim kademesinde birleştirilme gerekçesine ayrıntılı olarak yer verilir.

Üst yönetici ve yardımcılarına harcama yetkisinin birleştirilmesi suretiyle harcama yetkisi verilemez.

4. Harcama Yetkisinin Devri

Harcama yetkilileri, kamu hizmetlerinin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde sunulmasını sağlamak amacıyla aşağıda belirlenen sınırlar dâhilinde harcama yetkisini devredebilirler. Buna göre kamu idarelerinin;

…

Belediye ve il özel idareleri ile bunlara bağlı idarelerin harcama yetkilileri bu yetkilerini yardımcılarına, yardımcısı olmayanlar ise hiyerarşik olarak bir alt kademedeki yöneticilere,

Mahalli idare birliklerinde birlik başkanı harcama yetkisini birlik genel sekreteri, birlik müdürü veya birim amirlerine, kısmen veya tamamen devredebilirler.

Her bir harcama işlemi itibarıyla, mal ve hizmet alımlarında ikiyüzellibin Yeni Türk Lirasını, yapım işlerinde ise birmilyon Yeni Türk Lirasını aşan harcamalara ilişkin harcama yetkisi hiçbir şekilde devredilemez.

Harcama yetkisi aşağıdaki şartlara uygun olarak devredilir:

Yetki devri yazılı olmak zorundadır.

Devredilen yetkinin sınırları açıkça belirlenmiş olmalıdır.

Merkez teşkilatında harcama yetkisinin devri ve bu yetkinin geri alınması üst yöneticiye, mali hizmetler birimine ve muhasebe yetkilisine; merkez dışı birimlerde ise mali hizmetler birimine ve muhasebe yetkilisine yazılı olarak bildirilmelidir.

Harcama yetkisinin devredilmesi, yetkiyi devredenin idari sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.…” hükmü yer almaktadır.

Tüm bu yasal düzenlemeler ve takibin dayanağı olan "teyit" başlıklı 13.09.2019 tarihli belge içeriği birlikte değerlendirildiğinde; belgenin ... adına Mali Hizmetler Müdürü ...tarafından imzalandığı, üst yönetici ve dolayısıyla harcama yetkilisi olarak Belediye Başkanının imzasının bulunmadığı, harcama yetkisinin belgede imzası bulunan Mali Hizmetler Müdürü...'ya devredildiğine dair yazılı bir belgenin sunulmadığı ve iddia edilmediği, dar yetkili icra mahkemesince bu hususun araştırma konusu yapılamayacağı anlaşıldığından, dayanak belgenin İİK'nın 68/1 maddesi kapsamındaki belgelerden sayılamayacağı ve alacağın varlığının yargılamayı gerektirdiğinin kabulü gerekir.

O halde, İlk Derece Mahkemesince, alacaklının itirazın kaldırılması isteminin reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz olup, kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Borçlunun temyiz itirazlarının kabulü ile yukarıda yazılı nedenler ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının, 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nun 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nun 373/1. maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.