Karar Detayı

MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki ilama dayalı takipte icra memur muamelesini şikayet uyuşmazlığından dolayı yapılan inceleme sonunda İlk Derece Mahkemesince şikayetin kabulü ile 26.07.2021 tarihli icra memur işleminin iptaline, alacaklıya yapılan ödemenin iadesi için muhtıra gönderilmesi işleminin ... İcra Dairesi'nce yerine getirilmesine, karar verilmiştir.

Kararın davalı alacaklı tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, şikayetin reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı şikayetçi borçlu tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Şikayetçi borçlu şikayet dilekçesinde; borçlu belediye aleyhine ... 1. ... Mahkemesinin 2015/767 E. 2018/820 K. sayılı ilamına dayalı olarak, ilamlı icra yoluyla takibe başlandığını, ... mahkemesi'nin kararına karşı tehiri icra talepli istinaf kanun yoluna başvurulduğunu, ... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi 2019/2610 E. sayılı dosyasında 03.06.2019 tarihli kararında "....temyiz yolu açık olarak karar verilmesi durumunda ise temyiz başvuru süresinin sonuna kadar icranın geri bırakılmasına" karar verildiğini, ... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi'nin 2019/2610 E. 2020/970 sayılı kararı 25.06.2020 tarihinde taraflarına tebliğ edilmiş olup, temyiz başvuru süresi süresi 09.07.2020 tarihinde sona ermesine rağmen İcra Dairesi tarafından 25.06.2020 tarihinde taraflarına " bakiye borç bildiriminin" tebliğ edildiğini, icranın ertelenmesi kararı alınırken yatırılan teminatın 16.06.2020 tarihinde temyiz başvuru süresi dolmadan alacaklıya ödendiğini, bunun üzerine, İcra Dairesinden 26.06.2020 tarihli dilekçe ile alacaklıya yapılan ödemelerin iadesi talebinde bulunulduğunu, icra müdürlüğünce taleplerinin reddedildiğini, ... bu icra memur muamelesini iptali için şikayet davası açıldığını ve 2020/179 sayılı karar ile şikayetin kabulüne karar verildiğini, alacaklının icra mahkemesi kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurduğunu, ... Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi 2021/51 E.— 2021/28 K. sayılı kararı ile istinaf başvurusunun reddine kesin olmak üzere karar verildiğini, icra müdürlüğünden ... 1. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2020/109 E. 2020/179 sayılı kararına uyulması talebinde bulunulduğunu, icra müdürlüğünün 11.01.2021 tarihli kararı ile 269.097,71 TL teminatın alacaklıya ödenmesinin hatalı ve yersiz olduğuna karar verildiğini, takip dayanağı olan ... 1. ... Mahkemesinin 2015/767 E. 2018/820 K. sayılı ilamının bozulmasına karar verildiğini, bunun üzerine, İcra müdürlüğünden 13.07.2021 tarihinde ilamın bozulmasına karar verildiğinden “alacaklıya yapılan hukuka aykırı ve yersiz ödemenin dosyaya iadesine, bilahare borçlu tarafından dosyaya yapılan tüm ödemelerin borçlu Belediye Başkanlığı hesabına aktarılması”talebinde bulunulduğunu, icra müdürlüğünce şikayet konusu edilen 26.07.2021 tarihli karar ile dosyaya icranın geri bırakılması kararı alınması için yatırılan teminatın alacaklıya ödenmesinde Yargıtay ilamı ve İİK'nın 36. maddesine göre usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı ve İİK'nın 40. maddesi uyarınca bir ilamın istinaf mahkemesi tarafından kaldırılması veya temyizen bozulması halinde icra işlemleri olduğu yerde duracağından bu aşamada paranın iade istenmesinin yasal olarak mümkün olmadığı göz önüne alındığında borçlu tarafından dosyaya yapılan tüm ödemelerin iadesine yönelik taleplerinin reddine dair 26.07.2021 tarihli müdürlük işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Alacaklı cevap dilekçesinde; cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İİK'nın 36. maddesi ve Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 2019/12672E., 2019/17345 K. içtihadına göre dosya kapsamında yatırılmış olan teminatın alacaklının istemi üzerine başkaca işleme gerek kalmaksızın alacaklıya ödenmesi için Bölge Adliye Mahkemesince verilen esastan red kararının kesin olması ya da bu karara karşı temyiz yolu açık olmakla birlikte ancak Yargıtayca onama kararı verilmiş olması gerektiği, dava dosyası incelendiğinde takibe dayanak ilk derece mahkemesi kararının ... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi'nin 2019/2610 E., 2020/970 K. sayılı kararıyla esastan reddedildiği ancak bu kararında Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin 2020/7147 E. 2021/7787 K. sayılı kararıyla bozulduğu gerekçesi ile şikayetin kabulü ile 26.07.2021 tarihli icra memur işleminin iptaline, alacaklıya yapılan ödemenin iadesi için muhtıra gönderilmesi işleminin ... İcra Dairesi'nce yerine getirilmesine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı alacaklı istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı alacaklı istinaf dilekçesinde; İİK'nın 36/6 maddesi gözetilerek 16.06.2020 tarihinde istinaf ilamının icra dosyasına sunularak teminatın taraflarına ödenmesinin talep edildiğini ve icra müdürlüğünce teminatın taraflarına ödendiğini, borçlu tarafından takibe konu kararın Yargıtay tarafından bozulmasından dolayı alacaklıya yapılan ödemelerin iadesinin talep edildiğini, icra dairesince Yargıtay ilamı ve İİK'nın 36. maddesine göre usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle paranın iadesi talebinin reddine karar verildiğini, takibe konu ... 1. ... Mahkemesinin 2015/767 Esas 2018/820 Karar sayılı kararının Yargıtay ilamı ile bozulduğunu ve ... 1. ... Mahkemesinin 2020/7147 Esas 2021/7787 Karar sayılı kararı ile yeniden hüküm kurulduğunu, bu ilamın dosya arasına alınarak ve işçinin alacaklı olduğu gözetilerek şikayetin reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesini hatalı olduğunu, ayrıca icra hukuk mahkemesinin ödenen bedelin iadesine şeklinde karar verme yetkisinin olmadığını, iadenin ancak yargılamayı gerektirdiğini, savunarak mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ; İİK'nın 366/son maddesine göre, Yargıtay'ın bozma kararı veya bölge adliye mahkemesinin kaldırma, düzelterek veya yeniden esas hakkında vereceği kararları üzerine icra iflas işlerinde 40. madde hükmü kıyas yoluyla uygulanır. Maddede atıf yapılan aynı kanunun 40. maddesinin ikinci fıkrasında ise, bir ilâm hükmü icra edildikten sonra bölge adliye mahkemesince kaldırılır veya yeniden esas hakkında karar verilir ya da Yargıtayca bozulup da aleyhine icra takibi yapılmış olan kimsenin hiç veya o kadar borcu olmadığı kesin bir ilâmla tahakkuk ederse, ayrıca hükme hacet kalmaksızın icra tamamen veya kısmen eski hâline iade olunur, hükmü yer aldığı, alacaklıya yapılan ödemenin geri alınabilmesi dayanak ilamın kesinleşmesi koşuluna bağlı olduğu, takibe dayanak ... 1. ... Mahkemesinin 19.12.2018 tarih 2015/767 Esas 2018/820 Karar sayılı ilamının ... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 2019/2610 Esas 2020/970 Karar sayılı dosyası ile 03.06.2020 tarihinde davalı vekilinin istinaf taleplerinin esastan reddine ilişkin karar verildiği, davalı vekilinin istinaf talebi üzerine Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 08.06.2021 tarih 2020/7147 Esas 2021/7787 Karar sayılı ilamı ile bölge adliye mahkemesi kararının kaldırılarak ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına karar verildiği, dolayısıyla yukarıda yapılan açıklamalar ışığında aleyhine icra takibi yapılmış olan şikayetçi borçlunun hiç veya o kadar borcu olmadığına ilişkin kesinleşmiş bir ilâm söz konusu olmadığından borçlu belediyenin yapmış olduğu ödemelerin tarafına iade edilmesine ilişkin şikayetinin İİK'nın 40. maddesi gereğince reddine dair 26.07.2021 tarihli müdürlük kararında usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, şikayetin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde şikayetçi borçlu temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Şikayetçi borçlu temyiz dilekçesinde ; dosya kapsamında yatırılmış olan teminatın alacaklının istemi üzerine başkaca işleme gerek kalmaksızın alacaklıya ödenmesine yönelik icra müdürlüğü kararının doğru olmadığını belirterek bölge adliye mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, icra memur muamelesini şikayet istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu İİK'nın 36/5 maddesi ve Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 2019/12672 E., 2019/17345 K. sayılı kararı

3. Değerlendirme

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun “İcranın geri bırakılması için verilecek süre(2)” başlıklı 36. maddesinin 1., 5. ve 6. fıkrasında "..İlâma karşı istinaf veya temyiz yoluna başvuran borçlu, hükmolunan para veya eşyanın resmî bir mercie depo edildiğini ispat eder yahut hükmolunan para veya eşya kıymetinde icra mahkemesi tarafından kabul edilecek taşınır rehni veya esham veya tahvilât veya taşınmaz rehni veya muteber banka kefaleti gösterirse veya borçlunun hükmolunan para ve eşyayı karşılayacak malı mahcuz ise icranın geri bırakılması için bölge adliye mahkemesi veya Yargıtaydan karar alınmak üzere icra müdürü tarafından kendisine uygun bir süre verilir. Bu süre ancak zorunluluk hâlinde uzatılabilir.

Bölge adliye mahkemesince başvurunun haklı görülmesi hâlinde teminatın geri verilip verilmeyeceğine karar verilir. Yargıtayca hükmün bozulması hâlinde borçlunun başvurusu üzerine, bozmanın mahiyetine göre teminatın geri verilip verilmeyeceğine mahkemece kesin olarak karar verilir.

Bölge adliye mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmesi veya Yargıtayca hükmün onanması hâlinde alacaklının istemi üzerine başkaca işleme gerek kalmaksızın teminata konu olan para alacaklıya ödenir. Mal ve haklar ise, malın türüne göre icra dairesince paraya çevrilir. İlâm alacaklısının teminat üzerinde rüçhan hakkı vardır." hükmüne yer verilmiştir.

Buna göre; ilâmı istinaf veya temyiz eden borçlu, hükmolunan para veya eşyanın resmî bir mercie depo edildiğini ispat eder yahut hükmolunan para veya eşya kıymetinde icra mahkemesi tarafından kabul edilecek taşınır rehin veya esham veya tahvilât veya taşınmaz rehin veya muteber banka kefaleti gösterirse veya borçlunun hükmolunan para ve eşyayı karşılayacak malı mahcuz ise, icranın geri bırakılması için bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay’dan karar almak üzere icra müdürü tarafından kendisine uygun bir süre verilir.

Kanun koyucu bahsi geçen maddenin 5. fıkrasında; istinaf başvurusunun haklı görülmesi halinde veya Yargıtayca hükmün bozulması halinde teminatın iade edilip edilmeyeceğini takdire bağlamıştır.

Bölge Adliye Mahkemesinin istinaf başvurusunu esastan reddetmesi halinde teminata konu paranın alacaklıya ödenip ödenmeyeceği, mal veya hakların malın türüne göre icra dairesince paraya çevrilip çevrilmeyeceği hususuna gelince; kanun koyucu maddenin son fıkrasında yer verdiği “veya” ibaresi ile belli bir sıranın takip edilmesi gerektiğini diğer bir ifadeyle ilk derece mahkemesi tarafından verilen karar nedeniyle yapılan istinaf başvurusunun esastan reddedilmesi halinde temyiz yoluna başvurulmaması durumunda teminata konu paranın alacaklıya ödeneceğini, mal ve hakların malın türüne göre icra dairesince paraya çevrileceğini; takibe dayanak ilama ilişkin olarak Bölge Adliye Mahkemesince verilen esastan ret kararına karşı temyiz yolunun açık olması ve verilen karara karşı temyiz yoluna başvurulması halinde ise ancak Yargıtayca kararın onanması durumunda teminata konu olan paranın alacaklıya ödeneceğini, mal ve hakların malın türüne göre icra dairesince paraya çevrileceğini öngörmüştür.

Somut olayda takibe dayanak ilk derece mahkemesi kararının şikayetçi tarafından tehiri icra talepli istinaf edildiği, ... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi'nin 2019/2610 Esas sayılı dosyasında 28.06.2019 tarihli kararı ile temyiz başvuru süresinin sonuna kadar icranın geri bırakılmasına karar verildiği, ... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi'nin 2019/2610E., 2020/970K. sayılı kararıyla istinaf başvurusunun Yargıtay yolu açık olmak üzere esastan reddedildiği, verilen karara karşı temyiz yoluna başvurulması halinde ise ancak Yargıtayca kararın onanması durumunda teminata konu olan paranın alacaklıya ödeneceği, şikayetçi borçlunun temyiz kanun yoluna başvuru süresinin teminatın iade edilmesine ilişkin kararın verildiği tarihte henüz dolmadığı anlaşılmıştır.

İlk derece mahkemesi tarafından; dosyaya icranın geri bırakılması kararı alınması için yatırılan teminatın alacaklıya ödenmesinde Yargıtay ilamı ve İİK'nın 36. maddesine göre usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı ve İİK'nın 40. maddesi uyarınca bir ilamın istinaf mahkemesi tarafından kaldırılması veya temyizen bozulması halinde icra işlemleri olduğu yerde duracağından bu aşamada paranın iade istenmesinin yasal olarak mümkün olmadığı göz önüne alındığında borçlu tarafından dosyaya yapılan tüm ödemelerin iadesine yönelik taleplerinin reddine dair 26.07.2021 tarihli müdürlük işleminin tamamen iptaline karar verildiği alacaklı tarafından istinaf başvurusunda şikayetin reddine karar verilmesini istediği bu kez Bölge Adliye Mahkemesince aleyhine icra takibi yapılmış olan şikayetçi borçlunun hiç veya o kadar borcu olmadığına ilişkin kesinleşmiş bir ilâm söz konusu olmadığından borçlu belediyenin yapmış olduğu ödemelerin tarafına iade edilmesine ilişkin şikayetinin İİK'nın 40. maddesi gereğince reddine karar verildiği ancak borçlunun dosyaya icranın geri bırakılması kararı alınması için yatırdığı teminatın alacaklıya ödenmesi işlemine karşı şikayeti yönünde olumlu yada olumsuz karar verilmediği görülmektedir.

Bu durumda, Bölge Adliye Mahkemesince; borçlu Belediye tarafından dosyaya yapılan tüm ödemelerin iadesi talebi yönünden verilen şikayetin reddi kararı yerinde olmakla birlikte, borçlunun dosyada bulunan teminatın alacaklıya ödenmesi işlemine yönelik şikayeti hakkında olumlu veya olumsuz bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz olup, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Şikayetçi borçlunun temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile, ... Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi’nin 24.5.2022 tarih ve 2022/983 E. 2022/954 K. sayılı kararının yukarıda yazılı nedenlerle 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nin 364/2. maddesinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nın 373/2. maddesi uyarınca BOZULMASINA,

Alacaklı tarafından yatırılan temyiz peşin harcının istek halinde iadesine,

Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

16.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

HK/KH