Karar Detayı

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: Ceza Dairesi

SAYISI: 2019/3342 E. 2020/304 K.

DAVA: 466 sayılı Kanun'a göre tazminat

DAVA TARİHİ: 22.03.2017

HÜKÜM: Düzeltilerek İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Onama

İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Davacı vekili 22.03.2017 tarihli dava dilekçesinde özetle; "müvekkilinin Kasten Adam Öldürmek suçundan 13.01.2004 tarihinde tutuklandığını, 05.06.2007 tarihinde tahliye edildiğini ve yapılan yargılama ile beraat ettiğini, haksız tutuklama nedeniyle 60.000 TL maddi, 75.000 TL manevi tazminatın tutuklama tarihinden işleyecek reeskont avans faizi ile davalıdan tahsilini" talep etmiştir.

2.Davalı vekili 10.04.2017 tarihli cevap dilekçesinde özetle; "davanın süresinde açılmadığını, tazminat talebinin yasal dayanaktan yoksun olduğunu, davanın reddi gerektiğini" beyan etmiştir.

3. Denizli 4. Ağır Ceza Mahkemesinin, 10.04.2019 tarihli ve 2017/189 Esas 2019/287 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

4.Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesinin, 30.01.2020 tarihli ve 2019/3342 Esas 2020/304 Karar sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davacı ve davalı vekilinin istinaf başvurusunun düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.

5.Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan, 07.12.2021 tarihli, davacı vekilinin temyiz isteminin esastan reddi ile hükmün onanması görüşünü içerir tebliğname ile Daireye tevdii olunmuştur.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Davacı vekilinin temyiz istemi; hükmedilen maddi ve manevi tazminat miktarlarının düşük olduğuna ilişkindir.

III. DAVA KONUSU

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince; davacının kasten adam öldürme suçundan başlatılan soruşturma kapsamında Antalya 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 14.11.2003 gün ve 2003/668 sayılı gıyabi tevkif müzekkeresinin infazı kapsamında Buldan Asliye Ceza Mahkemesinin 13.01.2004 gün ve 2004/2 müteferrik sayılı kararı ile tutuklandığı; Antalya 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 12.10.2005 gün ve 2005/428 Esas, 2005/376 Karar sayılı kararı ile davacı sanığın üzerine atılı suçtan mahkumiyetine karar verildiği, kararın sanık müdafii ve katılanlar vekilinin temyizi üzerine Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 05.06.2007 gün ve 2007/4468 Karar sayılı ilamı ile davacı sanık hakkındaki hükmün delil yetersizliği nedeniyle bozulmasına ve tahliyesine karar verildiği, bozma üzerine Antalya 1.Ağır Ceza Mahkemesinde yeniden yapılan yargılama sonucunda, 24.06.2008 gün ve 2007/394 Esas, 2008/281 Karar sayılı kararı ile üzerine atılı suçu işlediğinin sabit görülmemesi gerekçesiyle beraatine karar verildiği ve bu kararın 02.07.2008 tarihinde kesinleştiği; dolayısıyla davacının 13.01.2004 05.06.2007 tarihleri arasında tutuklu kaldığı; tutuklu kaldığı sürenin infaz gördüğü ve başka bir cezasından mahsup edilmediği toplanan deliller ve dosya kapsamından anlaşıldığından, davanın kısmen kabulü ile 14.450,92 TL maddi ve 45.000 TL manevi tazminatın 13.01.2004 tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı Hazine'den alınarak davacıya verilmesine; fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

Bölge Adliye Mahkemesince; manevi tazminat yönünden yapılan istinaf incelemesinde; manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar davacının elde edeceği parasal değer dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun olarak belirlenmesi gerekirken fazla bir miktar olarak tayin ve tespit edildiği, maddi tazminat talebi yönünden yapılan istinaf incelemesinde; Yerel mahkemece maddi tazminatın tayin ve tespiti için dosyanın bilirkişiye tevdii edildiği, bilirkişi tarafından davacının tutuklu kaldığı döneme ilişkin olarak geliri ile ilgili herhangi bir belge sunmaması nedeni ile yürürlükteki Asgari Ücret Tarifesine göre maddi tazminat hesaplandığı, davacının toplamda 14.450,92 TL maddi kaybının olduğu yönünde rapor düzenlendiği, yerel mahkemece bu rapor dikkate alınarak davacıya belirlenen rakamın maddi tazminat olarak ödenmesine karar verildiği, gelirin tespitine ilişkin belge sunulmaması üzerine yürürlükteki asgari ücret tarifesine göre maddi tazminatın ay ve artık günlerin esas alınarak hesaplanması gerektiği, ayrıca Denizli 4. Ağır Ceza Mahkemesinin karar gerekçesinde, Antalya 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2007/394 Esas, 2008/281 Karar sayılı dosyasının incelenmesi sonucu davacının 13.01.2004 05.06.2007 tarihleri arasında tutuklu kaldığı, tutukta kaldığı sürenin infaz gördüğü ve başkaca bir cezasından mahsup edilmediği belirtilmiş ise de, dosya ekinde bulunan Antalya 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2007/394 Esas sayılı dosyasının incelenmesi sonucu "05.08.2003 tarihinde işlenen kasten insan öldürme suçundan dolayı yürütülen soruşturma sonucunda 17.10.2003 tarihli iddianame ile davacı hakkında suç delillerini yok etmek suçundan 765 sayılı TCK'nın 296/1 maddesi gereğince, 24.02.2004 tarihli ek iddianame ile de kasten insan öldürme suçundan 765 sayılı TCK'nın 448, 31, 33, 40 maddeleri gereğince cezalandırılması talebi ile kamu davası açıldığı, yapılan yargılamalar sonucunda Antalya 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 24.06.2008 tarih 2007/394 Esas, 2008/281 Kararı ile davacı hakkında kasten insan öldürme suçundan beraat, suç delillerini yok etme suçundan ise 6 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, verilen bu kararın 02.07.2008 tarihinde kesinleştiği, davacıya verilen 6 aylık hapis cezasının infazı esnasında bu cezanın tamamının davacının tutuklu kaldığı süreden düşülerek aynen infaz edildiğinin tespit edildiği, dolayısıyla davacının tutuklu kaldığı 873 günlük süreden 6 aylık mahsup süresi düşürüldükten sonra kalan sürenin (873 180= 693) yani 693 günlük sürenin baz alınarak davacıya maddi ve manevi tazminat tayin edilmesi, mahsup edilen altı aylık süreye karşılık olarak da davacıya sembolik miktarda maddi ve manevi tazminat verilmesi gerektiği, buna göre; 13.01.2004 tarihinde tutuklanan ve suç delillerini yok etme suçundan dolayı aldığı 6 aylık hapis cezası infaz edildiği esnada bu tutukluluk süresinden mahsup edilen davacının 13.07.2004 tarihi itibari ile maddi tazminata hak kazandığının kabulü ile 2004, 2005, 2006 ve 2007 yıllarına ilişkin olarak toplamda 12.631,70 TL maddi tazminatın 13.07.2004 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesi, somut olayda davacının tutukluluk süresinden düşülen altı aylık hapis cezası mahsubuna karşılık olarak da Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 22.10.2018 gün, 2018/4648 Esas 2018/9959 sayılı Kararının gözetilerek 100,00 TL maddi, 100,00 TL de manevi tazminatın ilk tutuklama tarihi olan 13.01.2004 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi gerektiği anlaşılmakla; buna göre; Denizli 4. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 10.04.2019 tarih, 2017/189 Esas, 2019/287 Karar sayılı kararının (1.) fıkrasının (a) bendinde yer alan maddi tazminat miktarına ilişkin "14.450,92 TL" ibaresinin çıkarılarak yerine "12.631,70 TL" ibaresinin, faizin başlangıç tarihi olan "13.01.2004" ibaresinin çıkartılarak yerine "13.07.2004" ibaresinin kararın (1.) fıkrasının (b) bendinde yer alan manevi tazminat miktarına ilişkin "45.000,00 TL" ibaresinin çıkarılarak yerine "30.000,00 TL" ibaresinin, faizin başlangıç tarihi olan "13.01.2004" ibaresinin çıkartılarak yerine "13.07.2004" ibaresinin, kararın (1.) fıkrasına "Davacının tutuklu kaldığı süreden düşülen altı aylık hapis cezası mahsubuna karşılık, sembolik olarak 100,00 TL maddi, 100,00 TL manevi tazminatın ilk tutuklama tarihi olan 13/01/2004 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte davacıya ödenmesine" şeklinde (c) bendinin eklenmesine, hükmün vekalet ücretine ilişkin (3.) fıkrasında yer alan "5.450,00 TL" ibaresinin çıkarılarak yerine "5.061,00 TL" ibaresinin eklenmek sureti ile hükmün düzeltilmesine ve başkaca yönleri kanuna uygun bulunan hükme yönelik istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

Tazminat talebinin dayanağı olan Antalya 1.Ağır Ceza Mahkemesinin 2007/394 Esas, 2008/281 Karar sayılı ceza dosyası kapsamında, davacının Kasten Adam Öldürmek suçundan 13.01.2004 05.06.2007 tarihleri arasında 1233 gün tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonunda beraatine hükmedildiği, beraat hükmünün 10.09.2018 tarihinde kesinleştiği, davanın tutuklama tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 466 sayılı Kanun'a tabi olduğu anlaşılmıştır.

Gerekçeli karar başlığında dava türünün 466 sayılı Kanuna göre tazminat olarak gösterilmemesi mahallinde düzeltilebilir eksiklik olarak kabul edilmiştir.

Davacı Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden;

1. 01 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe giren 5320 sayılı CMK'nın Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkındaki Kanun'un 18. maddesi ile 07.05.1964 gün ve 466 sayılı Kanun Dışı Yakalanan veya Tutuklanan Kimselere Tazminat Verilmesi Hakkındaki Kanun yürürlükten kaldırılmış ve 5271 sayılı CMK'nın Yedinci Bölümünde, Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminat ana başlığı altında, 141 ilâ 144. maddelerinde, tazminat isteme koşulları ve sonuçları yeniden kapsamlı bir şekilde düzenlenmiş ise de; 5320 sayılı Kanun'un 6/2. maddesindeki Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 141 ilâ 144. madde hükümlerinin 01 Haziran 2005 tarihinden itibaren yapılan işlemler hakkında uygulanacağı bu tarihten önceki işlemler hakkında ise, 07.05.1964 tarihli ve 466 sayılı Kanun Dışı Yakalanan veya Tutuklanan Kimselere Tazminat Verilmesi Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam olunacağının belirtilmiş olması karşısında, yapılan işlemden kasıt davacının tutuklandığı tarih olup, somut olay değerlendirildiğinde; davacının 13.01.2004 tarihinde tutuklanmasına karar verildiğinden koruma tedbirleri nedeniyle uygulanacak Kanun'un 466 sayılı Kanun olduğu, mahkemece gerekçeli karar başlığında dava türü yazılmamış olup, gerekçeli kısmında da hangi kanun hükümlerinin esas alındığına ve davanın süresinde açılıp açılmadığına ilişkin değerlendirme yapılmadığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda belirtildiği üzere, tutuklama tarihi itibariyle 466 sayılı Kanun hükümlerinin yürürlükte olup, tazminat talebinin dayanağı olan beraat hükmünün kesinleştiğine dair düzenlenen kesinleşme şerhi ve kesinleşme şerhli beraat hükmü örneğinin davacıya tebliğ edilip edilmediği veya davacının hakkında verilen beraat kararının kesinleştiğini öğrenip öğrenmediği araştırılıp, dolayısıyla davanın süresinde açılıp açılmadığının şüpheye yer vermeyecek şekilde tespit edilmesi ve davacı açısından tazminat talep etme şartlarının bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi gerektiği gözetilmeden, eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hukuka aykırı görülmüştür.

Kabule göre de;

1.Bölge Adliye Mahkemesince; davacının Antalya 1.Ağır Ceza Mahkemesinin 24.06.2008 tarih 2007/394 Esas, 2008/281 Kararı ile davacı hakkında suç delillerini yok etme suçundan verilen 6 ay hapis cezasının kesinleştiği ve davacıya verilen 6 aylık hapis cezasının infazı esnasında bu cezanın tamamının davacının tutuklu kaldığı süreden düşülerek aynen infaz edildiğinin tespit edilerek, davacının toplam tutukluluk süresinden 6 aylık mahsup süresi düşürüldükten sonra maddi tazminat miktarının hesaplanmasında ve tutuklandığı dönem içerisindeki maddi zararını ücret bordrosu, vergi kaydı, gelir vergisi beyannamesi gibi itibar edilebilecek bir belgeyle ispatlayamayan davacıya tutuklu kaldığı dönemde 16 yaşından büyükler için geçerli net asgari ücret üzerinden hesaplanan miktarın maddi tazminat kapsamında davacıya ödenmesine karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

2.Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda eksik manevi tazminata hükmolunması, hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle davacı vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesinin, 30.01.2020 tarihli ve 2019/3342 Esas 2020/304 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi uyarınca Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

15.01.2024 tarihinde karar verildi.