Karar Detayı

MAHKEMESİ: Ceza Dairesi

İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Davacı vekili 02.01.2017 tarihli dava dilekçesinde özetle; tutuklandığı tarihte yarbay olan davacının ... 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 2014/100 Esas sayılı ceza dosyası kapsamında 02.07.2012 04.07.2012 tarihlerinde gözaltında 04.07.2012 24.01.2014 tarihleri arasında da tutuklu kaldığını ancak yargılama sonunda beraatine karar verildiği belirterek, davacının tutuklanması nedeniyle albay rütbesine geç yükselmesi nedeniyle maaş kaybına, tutukluluğu süresince maaşından yapılan kesintinin faizine, OYAK (... Yardımlaşma Kurumu) kesintilerinin eksik olması nedeniyle alamadığı nema alacağına, emekli sandığı primlerinin eksik yatırılması sebebiyle oluşan kaybına, ceza davasında ödemek zorunda kaldığı avukatlık ücretine, yakınlarının kendisini cezaevinde ziyaret amacıyla yaptıkları yol masraflarına esas olmak üzere 200.000,00 TL maddi, itibarının zedelenmesi, ağır suçlamalara maruz kalması ve yargılama sürecinde yaşadığı elem ve üzüntüye esas olmak üzere 1.000.000,00 TL manevi tazminatın gözaltına alınma tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı vekili 30.01.2012 tarihli cevap dilekçesinde özetle; davanın süresinde olup olmadığının, aynı konuda açılmış başka bir dava bulunup bulunmadığının, tutukluluk süresinin davacının başka bir mahkumiyetinden mahsup edilip edilmediğinin araştırılması gerektiğini belirterek, maddi tazminat kapsamında talep edilen kalemlerin muhtemel zarar kapsamında olduğundan bir kısım alacağın İdari Yargının konusu olduğundan, yakınlarının ziyaret masraflarının ve ceza davasında ödenen avukatlık ücretinin maddi tazminat kapsamına alınamayacağından, istenen tazminat miktarlarının fahiş olup, sebepsiz zenginleşmeye neden olacak nitelikte olduğundan bahisle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3. ... 3. Ağır Ceza Mahkemesinin, 27.03.2018 tarihli ve 201/1 Esas, 2018/98 Karar sayılı kararı ile davacının maddi tazminat talebinin reddiyle manevi tazminat yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

4. ... Bölge Adliye Mahkemesi 14. Ceza Dairesinin, 03.06.2019 tarihli ve 2018/2092 Esas, 2019/2456 Karar sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davalı vekilinin ve davacı vekilinin istinaf başvurusunun 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

5.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 08.10.2021 tarihli 2019/90582 sayılı tebliğnamesi temyiz istemlerinin esastan reddine karar verilmesi talep edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

1.Davacı vekilinin temyiz istemi, davacının albay rütbesine geç yükselmesi nedeniyle alamadığı maaşının söz konusu davada maddi tazminat kapsamında ödenebileceğine, davacının ceza davasında ödediği avukatlık ücretinin de ödenmesi gerektiğine, davacı lehine hükmedilen vekalet ücretinin nisbi yerine hatalı şekilde maktu olarak ödenmesine karar verildiğine ve hükmedilen manevi tazminat miktarının yetersiz olduğuna yöneliktir.

2.Davalı vekilinin temyiz istemi, davacıya uygulanan koruma tedbirinin yasal çerçevede olduğuna ve bu nedenle idareye kusur atfedilemeyeceğine, davacının tazminat istemeye hakkı olmadığına, hükmedilen tazminat miktarının fahiş nitelikte olup sebepsiz zenginleşmeye neden olduğuna ve davalı lehine de vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğine yöneliktir.

III. DAVA KONUSU

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

Tazminat talebinin dayanağı olan ... 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 2014/100 2016/37 sayılı ceza dava dosyası kapsamında davacının suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma, hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydetme, açıklanması yasaklanan gizli bilgileri temin etme suçlarından 02.07.2012 24.01.2014 tarihleri arasında tutuklu kalıp beraat ettiğini, hükmünYargıtay 16. Ceza Dairesince 21.10.2016 tarihinde onanarak kesinleştiğini belirleyerek, davacının talebine konu eksik maaş farkları geç terfi gibi sebeplerle uğratılan kayıplar ile ilgili olarak idare hukukunun genel esasları içerisinde Devlet aleyhine idari yargıda tazminat davası açılmasının gerektiği, maddi kayba yönelik diğer talep edilen tazminatların ise Yargıtay uygulamaları kapsamında maddi tazminat olarak kabul edilmediği, avukata ödenen avukatlık ücretinden talep edilebileceği, ancak beraat kararı nedeniyle davacıya 3.600,00 TL avukatlık ücretine hükmedildiğinden ve davacı vekilinin sunduğu avukatlık serbest meslek makbuzlarına göre, davacının ödediği avukatlık ücretinin 3.360,00 TL olduğu nazara alındığında bu talebin de ödenmesi mümkün olmadığı gerekçeleri ile maddi tazminat talebinin reddiyle, davacının askeri casusluk olarak bilinen ve kamuoyunu uzun süre işgal eden hak ihlallerine neden olan dava nedeniyle ve sanığa atfedilen suçların asker olan davacının onurunu kıran ve kamuoyunda küçük düşüren haksız isnadlar nedeniyle uğradığı acı ve ızdırabını karşılamak amacıyla tutuklu kaldığı 571 günlük döneme ilişkin 100.000,00 TL manevi tazminatın gözaltı tarihi olan 02.07.2012 tarihinden itibaren yasal faizi ile davalı hazineden alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü;

İlk Derece Mahkemesince verilen kararla ilgili olarak, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bir isabetsizlik görülmediği anlaşılmıştır.

IV. GEREKÇE

Tazminat talebinin dayanağı olan ... 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 2014/100 2016/37 sayılı ceza dava dosyası kapsamında davacının suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma, hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydetme, açıklanması yasaklanan gizli bilgileri temin etme suçlarından 02.07.2012 24.01.2014 tarihleri arasında 571 gün gözaltında ve tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonucunda davacının tüm suçlardan beraatine hükmedildiği, hükmün 21.10.2016 tarihinde kesinleştiği, gözaltına alınma ve tutuklama tarihi itibariyle davanın yürürlükte bulunan 5271 sayılı Kanun hükümlerine tabi olduğu, süresinde açıldığı ve kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu anlaşılmıştır.

A. Davacının temyiz istemi yönünden;

1.Davacının bir üst rütbeye geç yükselmesi nedeniyle alamadığı maaş farkına yönelik alacağı, Dairemizin yerleşik uygulamalarına göre 5271 sayılı Kanun kapsamında talep edilebilecek zarar kapsamında değerlendirilemeyeceğinden maddi tazminata konu edilmemesinde isabetsizlik görülmemiştir.

2.Tazminat talebinin dayanağı olan ceza dava dosyasında beraat etmiş olması nedeniyle davacı lehine maktu vekalet ücretine hükmolunması gerektiği, maktu vekalet ücretini aşan ve serbest meslek makbuzu ile ispatlanan kısmın ise; davacı ile avukatı arasındaki hukuki ilişkiye dayandığı ve avukatlık ücretinin serbest piyasa koşullarına göre belirlendiği, bu miktarın her vekalet ilişkisinde farklı belirlenebileceği göz önünde bulundurulduğunda, davacının tazminata esas ceza davası kapsamında ödediği avukatlık ücretinin maddi tazminat kapsamına alınmamasında isabetsizlik görülmemiştir.

3.15.08.2017 tarihli 694 sayılı KHK ile değişik, 01.02.2018 tarihli 7078 sayılı Kanunun 139 uncu maddesi ile aynen kabul edilen düzenleme ile 5271 sayılı Kanunun 142 nci maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca, tazminat davaları nedeniyle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan nisbî avukatlık ücreti ödeneceği, ancak, ödenecek miktarın tarifede sulh ceza hâkimliklerinde takip edilen işler için belirlenen maktu ücretten az, ağır ceza mahkemelerinde takip edilen davalar için belirlenen maktu ücretten fazla olamayacağı anlaşıldığından davacı lehine hükmedilen tazminat miktarına göre hesaplanan vekalet ücretinin ağır ceza mahkemelerinde takip edilen davalar için belirlenen maktu ücretten fazla olması nedeniyle karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin ağır ceza mahkemelerinde takip edilen davalar için belirlenen maktu vekalet ücretine hükmedilmesi hukuka uygun bulunmuştur.

4.Yargıtayın görevi ülke genelinde uygulama birliğinin sağlanması ve benzer olaylarda aynı çözüm tarzının oluşturulmasıdır. Bu görev yerine getirilirken hukukun genel ilkeleri, ülkedeki pozitif hukuk normları ve uluslararası temel insan haklarına ilişkin kural ve kabullere uygun bir yorum ve uygulama benimsenmelidir.

Bu ilke yalnızca denetim mahkemeleri için değil, hüküm mahkemeleri için de geçerlidir. Hukuk devletinin en belirgin özelliği hiçbir kurum ve makam ayrımı gözetilmeden herkesin hukuk kurallarına uymasıdır.

Dairemizin yerleşik kararlarında da vurguladığı üzere, nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer gözetilmek suretiyle, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak ve emsal uygulamaların da üzerinde olacak şekilde eksik manevi tazminata hükmolunması hukuka aykırı bulunmuştur.

B. Davalının temyiz istemi yönünden

1.Yukarıda bilgileri verilen tazminata esas ceza dosyası kapsamında 571 gün gözaltında ve tutuklu kalıp yargılandığı tüm suçlardan beraatine karar verilen davacı hakkında 5271 sayılı Kanunun 141 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde düzenlenen tazminat isteme koşulları gerçekleştiğinden, davalı vekilinin yapılan işlemin yasal olması nedeniyle tazminata konu edilemeyeceğine yönelik temyiz sebebi yerinde görülmemiştir.

2.Davacı hakkında hükmedilen manevi tazminat miktarının hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda eksik manevi tazminata hükmolunması hukuka aykırı bulunduğundan davalı vekilinin tazminat miktarının yüksek olduğuna ilişkin temyiz sebepleri yerinde görülmemiştir.

3.Ayrıntıları Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 13.03.2007 gün ve 2 Esas, 63 Karar sayılı kararında açıklandığı üzere; koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davalarında, ancak davanın tamamen reddi halinde davalı lehine vekalet ücretine hükmolunabileceğinden, davanın kısmen kabulü halinde davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi hukuka aykırı bulunmamıştır.

4. Davacının hangi suç veya suçlardan gözaltına alınıp tutuklandığının tespiti amacıyla gözaltı, tutuklama, tahliye evraklarının Yargıtay denetimine olanak verecek şekilde dosya arasına alınması gerektiği ile tutuklama müzekkeresinin infaz edilip edilmediği, infaz edilmiş olması halinde, infaz tarihleri ceza infaz kurumundan sorularak infaz edilen tutukluluk süresinin tereddüde mahal vermeyecek şekilde tespit edilerek tazminat koşullarının oluşup oluşmadığının değerlendirilmesi gerektiğinin gözetilmeyerek, eksik inceleme ile hüküm kurulması hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR

Gerekçe bölümünün (A.4) ve (B.4) kısmında açıklanan nedenlerle davacı vekilinin ve davalı vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden ... Bölge Adliye Mahkemesi 14. Ceza Dairesinin, 03.06.2019 tarihli ve 2018/2092 Esas, 2019/2456 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca ... 3. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise ... Bölge Adliye Mahkemesi 14. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

28.02.2023 tarihinde karar verildi.