Karar Detayı

MAHKEMESİ: Ceza Dairesi

SAYISI: 2020/2255 E., 2020/2697 K.

DAVA: Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat

HÜKÜM: Düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddi kararı

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Esastan ret

İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, aynı Kanun’un 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Davacı vekili 14.06.2019 tarihli dava dilekçesinde özetle; "Müvekkilin beraatine karar verilen ceza dava dosyası kapsamında 02.07.2005 12.09.2005 tarihleri arasında tutuklu kalması sebebiyle oluşan 50.000,00 TL maddi ve 100.000,00 TL manevi zararının tutuklama tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine ve vekâlet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini arz ve talep ederim" şeklinde beyanda bulunmuştur.

2. Davalı vekili 16.08.2019 tarihli cevap dilekçesinde özetle; "Davacı hakkında uygulanan işlemler kanuna uygun şekilde gerçekleştirilmiştir. Davacının maddi zarara ilişkin iddiasını belgelendirilmediğinden kabul etmiyoruz. Manevi tazminata hükmedilmesi halinde miktarın zenginleşme sonucu doğurmayacak şekilde, adalet ve hakkaniyet ilkeleriyle bağdaşır şekilde belirlenmesi gerekmektedir." şeklinde beyanda bulunmuştur.

3. Alanya 1. Ağır Ceza Mahkemesinin, 21.01.2020 tarihli ve 2019/244 Esas, 2020/14 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

4. Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesinin, 18.09.2020 tarihli ve 2020/2255 Esas, 2020/2697 Karar sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davacı vekili ve davalı vekilinin istinaf başvurularının düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.

5. Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan 31.12.2021 tarihli ve 2020/107640 sayılı, esastan ret görüşlü Tebliğname ile Daireye tevdi edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Davacı vekilinin temyiz istemi; hükmedilen tazminat miktarlarının az olduğuna, avukatlık ücretinin maddi tazminat hesabına dahil edilmemesine, ilişkindir.

III. DAVA KONUSU

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü;

Davacı hakkında 5607 sayılı yasaya muhalefet suçundan Antalya Cumhuriyet Başsavcılığınca başlatılan soruşturmada Antalya Nöbetçi Sulh Ceza Hakimliğinin 2005/388 numaralı sorgusu ile tutuklanmış, 12.09.2005 günü tahliye edilmiştir. Davacı hakkında Antalya 1. Ağır Ceza Mahkemesinde 2007/123 Esas sayılı dosyasından yargılama başlamış, 2015/26 sayılı kararıyla davacının beraatine karar verilmiştir. Kararın temyizi üzerine Yargıtay 7. Ceza Dairesinin 2019/10710 Karar sayılı ilamıyla suç tarihi itibarıyla 12 yıllık olağanüstü dava zamanaşımı temyiz sürecinde dolduğundan sanık hakkındaki kamu davasının düşürülmesine karar verildiği ve iş bu davanın süresinde açıldığı anlaşılmıştır.

Davacı vekilince dava dilekçesinde haksız tutuklama tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte 50.000,00 TL maddi, 100.000,00 TL manevi tazminat talep etmiş olup, davacının vekil ile kendini savunmuş olmasından ötürü avukatına ödemiş olduğu ücret ile diğer giderler için talepte bulunulmuştur.

Maddi tazminat hesaplamasına belgelenmiş tüm kayıplar girmektedir. Yazılan müzekkere cevapları ile 2005 yılı net asgari ücret miktarına ilişkin cevap birlikte değerlendirildiğinde, davacının haksız olarak tutuklulukta geçirdiği süreler içindeki maddi zararına karşılık olarak 600,00 TL maddi tazminatın, haksız tutuklama tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalı hazineden alınmasına karar verilmiştir.

Manevi zarar; tutuklanan/gözaltına alınan şahsın sosyal çevresinde itibarının sarsılması, özgürlüğünden yoksun kılınması nedeniyle duyulan elem, ızdırap ve ruhsal sıkıntıların bir ölçüde de olsa giderilmesi amacına yöneliktir. Uğranılan manevi zararın tümüyle giderilmesinin olanaksız olduğu kuşkusuzdur. Bununla birlikte tayin edilecek manevi tazminat, kişinin acı ve ızdıraplarının dindirilmesinde, sıkıntılarının azaltılmasında etken olacaktır. Bu nedenle manevi tazminata hükmedilirken kişinin cezaevinde kaldığı süre, sosyal ve ekonomik durumu, toplumsal konumu, atılı suçun niteliği, tutuklamanın şahıs üzerinde bıraktığı olumsuz etkiler dikkate alınarak, zenginleşme sonucu doğurmayacak, adalet ve hakkaniyet ilkeleriyle bağdaşır bir miktar olmasına özen gösterilmelidir. Yukarıda açıklanan ilkeler ışığında somut olaya bakıldığında; objektif bir kriter olmamakla birlikte davacının haksız olarak tutuklulukta geçirdiği süre, davacının aylık geliri, haksız tutuklamanın gerçekleştiği tarihteki paranın satın alma gücü, davacının sosyal ve ekonomik durumu ile konumu nazara alınarak hak ve nefaset kurallarına uygun 900,00 TL manevi tazminatın, haksız tutuklama tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalı hazineden alınmasına karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü;

Davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar davacının elde edeceği parasal değer dikkate alınıp, hak ve nefaset ilkelerine uygun makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken manevi tazminatın eksik olarak takdir edilmesi kanuna aykırı bulunduğundan; hükmün ikinci fıkrasında yer alan manevi tazminat miktarına ilişkin "900,00 TL" ibaresi hükümden çıkarılarak yerine "3.500,00 TL" ibaresi eklenmek suretiyle düzeltilerek istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

Tazminat talebinin dayanağı olan Antalya 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2007/123 E., 2015/26 K. sayılı ceza dosyası kapsamında davacının 5607 sayılı yasaya muhalefet suçundan 02.07.2005 12.09.2005 tarihleri arasında 72 gün tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonunda beraatine karar verildiği, Yargıtay 7. Ceza Dairesinin 18.02.2019 tarih, 2017/8943 E., 2019/10710 K. sayılı kararı ile 5237 sayılı Kanun'da öngörülen 12 yıllık olağanüstü zamanaşımı süresinin dolduğu anlaşılarak düşme kararı verildiği, tutuklama tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 5271 sayılı Kanun'un 142 nci maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye davanın açıldığı ve kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu anlaşılmıştır.

Davacı vekilinin temyiz istemi yönünden;

5271 sayılı Kanun'un 144 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde genel veya özel af, şikâyetten vazgeçme, uzlaşma gibi nedenlerle hakkında kovuşturmaya yer olmadığına veya davanın düşmesine karar verilen veya kamu davası geçici olarak durdurulan veya kamu davası ertelenen veya düşürülen kişilerin tazminat isteyemeyeceğinin belirtildiği, tazminat istemeyecek hallerin belirlenmesine ilişkin nedenlerin niteliği dikkate alındığında, bu hallerin, suçun işlenmesi sonrası değişen taraf iradelerine ya da devletin tasarruflarına dayalı olarak, sanığa ceza verilmemesini öngören hususlar olduğu, belirtilen maddede, zamanaşımı nedeniyle davanın düşmesine karar verilmesi halinde, tazminat istenemeyeceğine dair açık bir düzenleme bulunmadığı ancak dava zamanaşımı süresinin dolması halinde düşme kararı verilmesi durumunda, bu hususun, dosyanın tarafı olan sanığın eylemlerinden kaynaklanmaması halinde, haksız yere gözaltında veya tutuklu kalan taraf lehine uğranıldığı iddia edilen maddi ve manevi zarar için makul bir tazminata hükmedilmesi gerektiği göz önünde bulundurularak belirlenen maddi ve manevi tazminat miktarlarında hukuka aykırılık bulunmamıştır.

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun 29.05.1957 tarihli, 1957/4 Esas ve 1957/16 Karar sayılı içtihadı birleştirme kararında da açıklandığı üzere; vekalet ücreti yargılama giderlerindendir. Buna göre karşı tarafa yüklenmesi gereken vekalet ücretinin bağımsız bir varlığı olamayacağından ayrı bir dava konusu da yapılamayacaktır. Davacının, kendi vekili ile yaptığı ve sadece tarafları bağlayan ücret sözleşmesindeki vekalet akdi uyarınca ödenmesi kararlaştırılan bedelin koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davasında zarar kapsamında değerlendirilemeyeceği gözetilmelidir.

Anılan içtihadı birleştirme kararı ve yerleşik Yargıtay uygulamaları nazara alındığında, tazminat talebinin dayanağı olan ceza dava dosyasında beraat etmiş olması nedeniyle davacı lehine maktu vekalet ücretine hükmolunması gerektiği, maktu vekalet ücretini aşan ve serbest meslek makbuzu ile ispatlanan kısmın ise davacı ile avukatı arasındaki hukuki ilişkiye dayandığı, bu nedenle koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davasında zarar kapsamına dahil edilemeyeceği anlaşıldığından; kararda bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmamıştır.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesinin, 18.09.2020 tarihli ve 2020/2255 Esas, 2020/2697 Karar sayılı kararında davacı vekili tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden aynı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca Alanya 1. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 06.11.2023 tarihinde karar verildi.