Karar Detayı

MAHKEMESİ: Ceza Dairesi

SAYISI: 2019/5229 E., 2020/1279 K.

DAVA: Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat

HÜKÜM: Düzeltilerek İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Bozma

İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Davacı vekili 14.11.2018 tarihli dava dilekçesinde özetle; "müvekkilinin uyuşturucu veya uyarıcı madde ithal etme suçundan 02.02.2018 tarihinde gözaltına alındığını, 03.02.2018 tarihinde tutuklandığını ve 21.06.2018 tarihinde adli kontrol altına alınarak tahliye edildiğini, yargılama sonucunda beraatine karar verildiğini, müvekkilinin Sırp vatandaşı olduğunu ve Almanya da ikamet ettiğini, tatil için turist olarak Türkiye'ye geldiğini ve kendisine ait olmayan araçta uyuşturucu madde çıkması sebebiyle 5 aya yakın bir süre tutuklu kaldığını ve serbest bırakıldıktan sonra da 3 ay kadar da yurt dışına çıkış yasaklı adli kontrol kararı verildiğini, tatil amaçlı gelmiş olduğu ülkede yaklaşık 8 aya yakın kalmak zorunda kaldığını ve yurt dışındaki evine gidemediğini, bu sebeple Almanya da ikamet ettiği için orası baz alınarak asgari ücret üzerinden maddi tazminatın hesaplanması gerektiğini belirterek; haksız tutuklama ve adli kontrol tedbiri nedeniyle 50.000 TL maddi, 50.000 TL manevi tazminatın tutuklama tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini" talep etmiştir.

2. Davalı vekili 04.04.2019 tarihli cevap dilekçesinde özetle; "davanın süresinde açılmadığını, tazminat talebinin yasal dayanaktan yoksun olduğunu, davanın reddi gerektiğini" beyan etmiştir.

3. İzmir 23. Ağır Ceza Mahkemesinin, 02.09.2019 tarihli ve 2019/2 Esas 2019/336 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

4. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Ceza Dairesinin, 18.06.2020 tarihli ve 2019/5229 Esas 2020/1279 Karar sayılı kararı ile davalı vekilinin düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

5. Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan, 10.12.2021 tarihli, duruşma açılmaksızın maddi ve manevi tazminat miktarlarının düşürülmesinin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle hükmün bozulması görüşünü içerir tebliğname ile Daireye tevdi olunmuştur.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Davacı vekilinin temyiz istemi; maddi tazminatın Almanya net asgari ücreti üzerinden hesaplanması gerektiğine ve hükmedilen manevi tazminat miktarının düşük olduğuna ilişkindir.

III. DAVA KONUSU

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince; davacının 02.02.2018 tarihinde gözaltına alındığı, 03.02.2018 tarihinde tutuklandığı ve 21.06.2018 tarihinde tahliye edildiği, beraat kararının 19.12.2018 tarihinde kesinleştiği ve davanın süresinde açıldığının anlaşılması ile davacının davaya muvafakatının olduğunu elçilik aracılığıyla göndermiş olduğu dilekçesinde belirttiği, davacı vekili maddi tazminat talep miktarını azaltarak yurt dışı baz alanırak hesap edilen asgari ücret üzerinden karar verilmesini talep etmesi karşısında, her ne kadar davalı vekilinin vermiş olduğu itiraz dilekçesinde davanın reddetilmesi gerektiğini, aksi takdirde yurtiçi asgari ücret miktarı üzerinden gerçekleştirilen sonucun baz alınması gerektiğini beyan etmişse de davacının Sırbıstan vatandaşı olduğu ve Almaya'da ikamet ettiği, ülkemize yalnızca tatil amacıyla geldiği, ülkemizde çalışma izni olduğuna dair herhangi bir belgeye rastlanmadığı, ülkesine dönemediği ve çalışma imkanının engellendiği, turist olup geçici olarak gelmiş olduğu bir ülkede çalışmasının düşünülemeyeceği, böyle bir sonucun hak ve nesafet kurallarına uygun düşmeyeceği gibi adaletli olmayacağı da gözetilerek bilirkişi raporunun Almanya net asgari ücreti üzerinden hesapladığı maddi değerin esas alınarak davacı vekilinin davamıza sunmuş olduğu dilekçe ile talebi doğrultusunda davanın kabulü ile 48.898,61 TL maddi tazminatın ve 50.000,00 TL manevi tazminatın 02.02.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

Bölge Adliye Mahkemesince; davacının Almanya'da geçerli asgari ücret üzerinden maddi zararları hesaplanıp buna göre maddi tazminata hükmedilmiş ise de; davacının Almanya ülkesinde asgari ücretle çalıştığına ilişkin dosyaya herhangi bir belge ibraz edilmemesi nedeniyle Almanya ülkesi asgari ücret tutarı üzerinden hesaplama yapılamayacağı, dolayısıyla o tarihte ülkemizde yürürlükte bulunan net asgari ücret üzerinden hesaplama yapılması gerektiği, buna göre 7.427,78 TL maddi kaybı olduğu halde, mahkemece 48.898,61 TL maddi tazminata hükmedilmesinin ve toplam 138 gün özgürlüğünden yoksun kalan davacı için fazla manevi tazminata hükmolunmasının, buna bağlı olarak hüküm tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 694 sayılı KHK'nın 144 maddesi ile değişik 5271 sayılı CMK'nın 142/9 maddesine göre davacı lehine tayin olunan maddi ve manevi tazminat miktarlarının toplamı üzerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin üçüncü kısmında yer verilen oranlar üzerinden 2.691,33 TL nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği halde 5.450,00 TL vekalet ücretine hükmedilmesi kanuna aykırı olduğu gerekçesiyle hüküm fıkrasının; (1) nolu bendinde yazılı "48.898,61 TL maddi tazminatın" ibaresinin hükümden çıkartılarak yerine "7.427,78 TL maddi tazminatın" (2) nolu bendinde yazılı "50.000,00 TL manevi tazminatın" ibaresinin hükümden çıkartılarak yerine "15.000 TL manevi tazminatın", vekalet ücretine ilişkin (3) nolu bentde yazılı "5.450,00" ibaresinin hükümden çıkartılarak yerine "2.691,33" ibaresinin eklenmesi suretiyle istinaf başvurularının düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

Tazminat talebinin dayanağı olan İzmir 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 2018/222 Esas, 2018/432 Karar sayılı ceza dosyası kapsamında, davacının uyuşturucu veya uyarıcı madde ithal etme suçundan 02.02.2018 21.06.2018 tarihleri arasında 4 ay 19 gün gözaltı/ tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonunda beraatine hükmedildiği, beraat hükmünün 04.09.2018 tarihinde kesinleştiği, tutuklama tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 5271 sayılı CMK'nın 142. maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye davanın açıldığı ve kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu anlaşılmıştır.

Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davaları her ne kadar 5271 sayılı Ceza Muhakemeleri Kanununda düzenlenmiş ise de özel hukuk yanı ağır basan bir dava olması nedeniyle bu Kanunda düzenlenme bulunmayan hallerde tazminat hukukunun genel prensipleri çerçevesinde 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun uygulanması gerekmektedir. Ceza Muhakemeleri Kanununun 280/1. maddesinde düzenlenen duruşma açılmadan düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilebilecek haller bir suç kovuşturması sonucu verilen hükümler için geçerli olup doğrudan tazminat davalarında uygulanması mümkün değildir. Bu nedenle Hukuk Muhakemeleri Kanununun istinafa ilişkin hükümlerinin kıyas yolu ile uygulanması gerekmekte olup, aynı Kanunun 353. maddesi gereğince tazminat miktarlarının azaltılması veya artırılmasının duruşma açılmaksızın düzeltilerek esastan reddine karar verilmesinde bir engel bulunmadığından tazminat miktarlarının eksiltilmesinin duruşma açılarak yapılması gerektiğine ilişkin bozma isteyen görüşe iştirak edilmemiştir.

Davacı Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden

1.Tutuklandığı dönem içerisindeki maddi zararını ücret bordrosu, vergi kaydı, gelir vergisi beyannamesi gibi itibar edilebilecek bir belgeyle ispatlayamayan davacıya gözaltı ve tutuklu kaldığı dönemde 16 yaşından büyükler için geçerli net asgari ücret üzerinden hesaplanan miktarın maddi tazminat kapsamında davacıya ödenmesine karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

2.Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, gözaltına alınmasına neden olan olayın cereyan tarzı, gözaltı ve tutukluluk süresi, tazminat davasının kesinleştiği tarihe kadar davacının elde edeceği parasal değer ve benzeri hususlar da gözetilmek suretiyle, hakkaniyet ölçüsünü aşmayacak bir şekilde, hak ve nesafet kurallarına uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespit edildiği anlaşıldığından davacı hakkında hükmedilen manevi tazminat miktarında hukuka aykırılık bulunmamıştır.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Ceza Dairesinin, 18.06.2020 tarihli ve 2019/5229 Esas 2020/1279 Karar sayılı kararında davacı vekili tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden aynı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğnameye aykırı olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca İzmir 23. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 02.10.2023 tarihinde karar verildi.