Karar Detayı

MAHKEMESİ: Ceza Dairesi

SAYISI: 2019/430 E., 2020/59 K.

DAVA: Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat

HÜKÜM: Düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddi kararı

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Onama

İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebebine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1.Davacı vekili 06.09.2019 havale tarihli dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 17.02.2008 tarihinde gözaltına alındığını, 20.02.2008 tarihinde öğrenci iken tutuklandığını, 1 yıl 27 gün tutuklu 3 gün gözaltında kaldığını, yapılan yargılama sonucunda terör örgütü propagandası yapmak, 2911 sayılı Kanuna muhalefet suçlarından düşme, terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme suçundan ceza verilmesine yer olmadığına kararı verildiğini, müvekkilinin eğitim hayatının engellendiğini maddi ve manevi zararının oluştuğunu, uzun yargılama yapıldığı, bu nedenle 50.000,00 TL maddi, 50.000,00 TL manevi tazminata gözaltı tarihinden itibaren yasal faizi ile davalıdan tahsilini talep etmiştir.

2.Davalı vekili 30.09.2019 havale tarihli cevap dilekçesinde özetle; davanın yetkili ve görevli mahkemede ve süresinde açılmadığından reddi gerektiğini, davacı vekilinin dava açma yetkisinin bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiğini, davalının kusurunun bulunmadığını, davacının kendi kusurlarıyla tutuklanmasına neden olduğunu, talep edilen tazminat miktarının fahiş olduğunu, derdest dosya bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiğini, faiz ve faiz başlangıç tarihinin reddedilmesi gerektiğini, davacı hakkında mahsup kararının bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiğini, davacının zararını belgelendirmesi gerektiğini, vekalet ücreti hususunda kısmen kabul halinde maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, öne sürmüştür.

3.Cizre 2. Ağır Ceza Mahkemesinin, 31.10.2019 tarihli ve 2019/253 Esas, 2019/307 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

4.Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 9. Ceza Dairesinin, 09.01.2020 tarihli ve 2019/430 Esas, 2020/59 Karar sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davalı vekilinin ve davacı vekilinin istinaf başvurusunun 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.

5.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 10.12.2021 tarihli tebliğnamesi ile davacı vekilinin temyiz isteminin reddi ile hükmün onanmasını talep etmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Davacı vekilinin temyiz istemi;

Müvekkilinin haksız yere eğitim hayatının engellendiğini, Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinde düzenlenen kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkının ihlal edildiğini, makul sürede yargılamadığını, kendisi ailesi ve yakın çevresinin büyük manevi ızdırap çektiğini, eğitim hayatının engellenmesi nedeniyle hayatı boyunca mahrum kalacağı gelir kaybına neden olduğunu, müvekkilinin asıl olarak kanuna aykırı gösteri ile protesto ile gösterilerde yapılan propaganda olduğunu bu suç nedeniyle de düşme kararı aldığını, müvekkilinin örgüt adına suç işlediğine dair hiçbir delil bulunmadığını, müvekkilinin bu suçtan beraat etmesi gerekirken mahkemenin işgüzarlığı nedeniyle beraat edemediğini, bu durumunun müvekkiline atfedilmemesi gerektiğini, davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini, belirtmiştir.

III. DAVA KONUSU

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

Davacının tazminata esas Şırnak 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2014/725 Esas – 2019/385 Karar sayılı dava dosyasında silahlı terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme, terör örgütünün propagandasını yapmak, 2911 sayılı Yasaya muhalefet ve kamu görevlisine görevinden dolayı direnme suçlarından yargılandığı, 17.02.2008 19.03.2009 tarihleri arasında gözaltı ve tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonunda silahlı terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme suçundan beraatına karar verildiği, terör örgütünün propagandasını yapmak, 2911 sayılı Yasanın 32/1 ve 33/1 maddelerine muhalefet ve kamu görevlisine görevinden dolayı direnme suçlarından ise zamanaşımı nedeniyle düşme kararı verildiği ve bu kararın 22/06/2019 tarihinde kesinleştiği ve davanın 5271 sayılı Kanunun 142 nci maddesinin birinci fıkrasında belirlenen süre içerisinde yetkili ve görevli mahkemede açıldığı, davacı hakkında aynı talep nedeniyle derdest dosya bulunmadığı, gözaltı ve tutuklu kaldığı sürelerin mahsup edilmediği, 5271 sayılı Kanunun 144 üncü maddesinin birinci fıkrasının c bendinde genel veya özel af, şikâyetten vazgeçme, uzlaşma gibi nedenlerle hakkında kovuşturmaya yer olmadığına veya davanın düşmesine karar verilen veya kamu davası geçici olarak durdurulan veya kamu davası ertelenen veya düşürülen kişilerin tazminat isteyemeyeceğinin belirtildiği, tazminat istenemeyecek hallerin belirlenmesine ilişkin nedenlerin niteliği dikkate alındığında, bu hallerin, suçun işlenmesi sonrası değişen taraf iradelerine ya da devletin tasarruflarına dayalı olarak, sanığa ceza verilmemesini öngören kurumlar olduğu, belirtilen maddede, zamanaşımı nedeniyle davanın düşmesine karar verilmesi halinde, tazminat istenemeyeceğine dair açık bir düzenleme bulunmadığı gibi dava zamanaşımı süresinin dolması halinde düşme kararı verilmesi durumunda, bu hususun, dosyanın tarafı olan sanığın eylemlerinden kaynaklanmaması halinde, haksız yere gözaltında veya tutuklu kalan taraf lehine uğranıldığı iddia edilen maddi ve manevi zarar için makul bir tazminata hükmedilmesi gerektiği belirlenerek, 2.972,61 TL maddi, 3.715,76 TL manevi tazminatın gözaltı tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davalı vekilinin ve davacı vekilinin istinaf başvurusu üzerine, istinaf merci, 5271 sayılı Kanunun 144 üncü maddesinin birinci fıkrasının b bendinde, "Tazminata hak kazanmadığı hâlde, sonradan yürürlüğe giren ve lehte düzenlemeler getiren kanun gereği, durumları tazminat istemeye uygun hâle dönüşenlerin" tazminat talep etme haklarının bulunmadığını, davacı hakkında 2911 sayılı Kanuna muhalefet (33/c), terör örgütünün propagandasını yapma, silahlı terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme suçlarından kamu davası açıldığı, suç tarihinde 15 18 yaş aralığında olan suça sürüklenen çocuk hakkında yapılan yargılama neticesinde 2911 sayılı Kanuna muhalefet ve terör örgütünün propagandasını yapma suçlarından zamanaşımı nedeniyle düşme, silahlı terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme suçundan ise 2911 sayılı Kanuna 22.7.2010 tarih, 6008 sayılı Kanunun 3 maddesi ile eklenen 34/A maddesindeki "Bu Kanuna aykırı toplantı ve gösteri yürüyüşlerine katılarak direnme suçunu veya katıldıkları toplantı ve gösteri yürüyüşleri sırasında propaganda suçunu işleyen çocuklar hakkında bu suçlara bağlı olarak ayrıca 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 2 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uygulanmaz" hükmü uyarınca ceza verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiştir.

Davacı hakkında silahlı terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme suçundan açılan dava, öncü suçlar olan 2911 sayılı Kanuna muhalefet ve terör örgütünün propagandasını yapma suçundan verilen zamanaşımı sebebiyle düşme kararları üzerine değil suç tarihinden sonra 2911 sayılı Kanuna eklenen ve lehe düzenleme getiren 34/A maddesi nedeniyle ceza verilmesine yer olmadığına dair karar ile sonuçlanmış olup, davacı kanuna uygun olarak yakalanıp tutuklandığından davanın reddine karar verilmesi gerektiğinden bu kısmın düzeltilmesi suretiyle, istinaf başvurusunun 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

Tazminat talebinin dayanağı olan Şırnak 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2014/725 Esas – 2019/385 Karar sayılı dava dosyasında 2911 sayılı Kanuna muhalefet, terör örgütü propagandasını yapma, silahlı terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme suçlarından yargılandığı, 17.02.2008 19.03.2009 tarihleri arasında 396 gün gözaltı ve tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonunda 2911 sayılı Kanuna muhalefet ve terör örgütü propagandası yapma suçlarından zamanaşımı nedeniyle düşme, silahlı terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme suçundan ise 2911 sayılı Kanuna 22.7.2010 tarih, 6008 sayılı Kanunun 3 maddesi ile eklenen 34/A maddesindeki "Bu Kanuna aykırı toplantı ve gösteri yürüyüşlerine katılarak direnme suçunu veya katıldıkları toplantı ve gösteri yürüyüşleri sırasında propaganda suçunu işleyen çocuklar hakkında bu suçlara bağlı olarak ayrıca 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 2 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uygulanmaz" hükmü uyarınca ceza verilmesine yer olmadığına dair karar verildiği, hükmün 22.06.2019 tarihinde kesinleştiği ve davanın 5271 sayılı Kanuna tabi olduğu anlaşılmıştır.

A.Davacı vekilinin temyiz talebi yönünden;

Suç tarihinden sonra 2911 sayılı Kanuna 25.07.2010 tarih ve 27652 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak aynı gün yürürlüğe giren 6008 sayılı Terörle Mücadele Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 3 maddesi ile eklenen 34/A maddesindeki "Bu Kanuna aykırı toplantı ve gösteri yürüyüşlerine katılarak direnme suçunu veya katıldıkları toplantı ve gösteri yürüyüşleri sırasında propaganda suçunu işleyen çocuklar hakkında bu suçlara bağlı olarak ayrıca 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 2 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uygulanmaz" hükmü uyarınca ceza verilmesine yer olmadığına dair karar verildiği, 5271 sayılı Kanunun 144 üncü maddesinin birinci fıkrasının b bendinde, "Tazminata hak kazanmadığı hâlde, sonradan yürürlüğe giren ve lehte düzenlemeler getiren kanun gereği, durumları tazminat istemeye uygun hâle dönüşenlerin" tazminat talep etme haklarının bulunmadığından davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiş ve davacı vekilinin temyiz talepleri yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 9. Ceza Dairesinin, 09.01.2020 tarihli ve 2019/430 Esas, 2020/59 Karar sayılı kararında davacı vekili tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden aynı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca Cizre 2. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 9. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 18.09.2023 tarihinde karar verildi.