Karar Detayı

MAHKEMESİ: Ceza Dairesi

SAYISI: 2020/19 E., 2020/77 K.

DAVA: Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat

KARAR: Düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Esastan ret

İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Davacı vekili 18.04.2019 tarihli dava dilekçesinde özetle; "Müvekkilin beraatine karar verilen ceza dava dosyası kapsamında uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapma veya sağlama suçundan 07.11.2018 14.02.2019 tarihleri arasında haksız olarak gözaltında ve tutuklu kalması sebebiyle oluşan zararının karşılığı olarak 50.000,00 TL maddi, 100.000,00 TL manevi tazminatın tutuklama tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini arz ve talep ederim." şeklinde beyanda bulunmuştur.

2. Davalı vekili 02.07.2019 tarihli cevap dilekçesinde özetle; "Dava süresinde açılmamıştır. Suçun niteliği itibariyle haksız tutuklama olmamıştır. Talep edilen tazminat miktarları fahiştir. Mükerrer dava açılıp açılmadığı, davacının gerçekten bir işle iştigal edip etmediği, davacının davaya muvafakatinin olup olmadığı araştırılmalıdır." şeklinde beyanda bulunmuştur.

3. Van 6. Ağır Ceza Mahkemesinin, 21.11.2019 tarihli ve 2019/453 Esas, 2019/427 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

4. Van Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin, 16.01.2020 tarihli ve 2020/19 Esas, 2020/77 Karar sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davacı vekili ve davalı vekilinin istinaf başvurularının düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.

5. Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan 22.11.2021 tarihli ve 2020/36838 sayılı, esastan ret görüşlü Tebliğname ile Daireye tevdii edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Davacı vekilinin temyiz istemi; hükmedilen manevi tazminat miktarının az olduğuna, vekalet ücretinin maddi tazminat hesabına dahil edilmemesine, ilişkindir.

III. DAVA KONUSU

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

Davacı ...'nın Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Ticareti Yapma veya Sağlama suçundan yürütülen soruşturma sonucunda 07.11.2018 tarihinde gözaltına alındığı, 08.11.2018 tarihinde tutuklandığı, 14.02.2019 tarihinde tahliye edildiği, yapılan yargılama sonucunda ise Şanlıurfa 8. Ağır Ceza Mahkemesinin 2019/90 Esas, 2019/78 Karar sayılı ilamı ile 02/04/2019 tarihinde beraatine karar verildiği, verilen kararın 10.04.2019 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.

Maddi tazminat miktarı belirlenirken, aylık net gelirini resmi bir belge ile ispat edemeyen davacının, vasıfsız bir işçi olduğu değerlendirilerek, tutuklulukta kaldığı dönemdeki net asgari ücret nazara alınıp, tutuklandığı ilk gün hesaba katılmak ve tahliye edildiği gün dikkate alınmamak suretiyle, haksız tutuklulukta geçen sürelerin ay ve günü üzerinden hesaplanan ve dosya kapsamıyla uyumlu olan bilirkişi raporunda belirtilen 5.289,83 TL maddi tazminatın gözaltı tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, atılı suçun niteliği, gözaltına alınmasına neden olan olayın cereyan tarzı, gözaltında kaldığı süre ve benzeri hususlar da gözetilmek suretiyle hesaplanan 10.000,00 TL manevi tazminatın gözaltı tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

Tazminat davasına dayanak olan dava dosyasında davacının 99 gün süreyle koruma tedbirlerine maruz bırakıldığı, davacının koruma tedbirlerine maruz kaldığı döneme ait net asgari ücret üzerinden kesinti yapılmadan hesaplama yapıldığında, 5844,92 TL'nin maddi tazminat olarak davacıya ödenmesine karar verilmesi gerekirken, net asgari ücret miktarından asgari geçim indirimi düşülmek suretiyle hatalı hesaplama yapılarak 5289,83 TL olarak eksik şekilde tayini,

Hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, dava konusu edilen olayın cereyan tarzı, iddianamede yer verilen bilgilerin niteliği ile haksızlık içeriği, uğranılan haksızlığın boyutu ile benzeri hususlarda gözetilerek, hak ve nesafet kurallarına uygun makul ve makbul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerektiği, mahkemece dahi bu kıstaslar gözetilerek takdir edileceği belirtildiği halde, davacı yararına bu ölçülere uymayacak miktarda çok fazla manevi tazminata hükmolunması,

Dava dilekçesinde maddi ve manevi tazminat yönünden tutuklama tarihinden itibaren yasal faiz talebi bulunmasına ve usulüne uygun ıslah talebi de bulunmaması karşısında, 6100 sayılı HMK'nın 26. maddesi uyarınca "taleple bağlılık" kuralı gözardı edilerek, hükmedilen maddi ve manevi tazminata tutuklama tarihi yerine gözaltı tarihinden itibaren yasal faize hükmedilmesi,

Hukuka aykırı bulunarak, hükmün gerekçesinde ve hüküm fıkralarında maddi tazminat miktarı olarak belirlenen "5289,83 TL" ibaresinin çıkarılarak yerine "5844,92 TL" ibaresinin eklenmesi, manevi tazminat miktarı olarak belirlenen "10.000,00 TL" ibaresinin çıkarılarak yerine "8.000,00 TL" ibaresinin eklenmesi, hükmün 1 ve 2 numaralı fıkralarından '' gözaltı tarihi olan 07.11.2018'' ibaresinin çıkarılarak yerine ''tutuklama tarihi olan 08.11.2018 ' ibaresinin eklenmesi, vekalet ücretine ilişkin hüküm fıkrasında yazılı " 1.834,78 " ibaresinin çıkartılması ve yerine "1.661,39" ibaresinin yazılması sureti ile düzeltilerek istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

Tazminat talebinin dayanağı olan Şanlıurfa 8. Ağır Ceza Mahkemesinin 2019/90 E., 2019/78 K. sayılı ceza dosyası kapsamında, davacının uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapma veya sağlama suçundan 07.11.2018 14.02.2019 tarihleri arasında 99 gün gözaltında ve tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonunda beraatine karar verildiği, beraat hükmünün 10.04.2019 tarihinde kesinleştiği, gözaltına alınma tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 5271 sayılı Kanun'un 142 nci maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye dava açıldığı ve kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu anlaşılmıştır.

Davacı vekilinin temyiz isteği yönünden;

1.Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer gözetilmek suretiyle, hak ve nefaset ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak ve emsal uygulamaların da altında olacak şekilde eksik manevi tazminata hükmolunması, hukuka aykırı bulunmuştur.

2.Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun 29.05.1957 tarihli, 1957/4 Esas ve 1957/16 Karar sayılı içtihadı birleştirme kararında da açıklandığı üzere; vekalet ücreti yargılama giderlerindendir. Buna göre karşı tarafa yüklenmesi gereken vekalet ücretinin bağımsız bir varlığı olamayacağından ayrı bir dava konusu da yapılamayacaktır. Davacının, kendi vekili ile yaptığı ve sadece tarafları bağlayan ücret sözleşmesindeki vekalet akdi uyarınca ödenmesi kararlaştırılan bedelin koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davasında zarar kapsamında değerlendirilemeyeceği gözetilmelidir.

Anılan içtihadı birleştirme kararı ve yerleşik Yargıtay uygulamaları nazara alındığında, tazminat talebinin dayanağı olan ceza dava dosyasında beraat etmiş olması nedeniyle davacı lehine maktu vekalet ücretine hükmolunması gerektiği, maktu vekalet ücretini aşan ve serbest meslek makbuzu ile ispatlanan kısmın ise davacı ile avukatı arasındaki hukuki ilişkiye dayandığı, bu nedenle koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davasında zarar kapsamına dahil edilemeyeceği anlaşıldığından; kararda bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmamıştır.

V. KARAR

Gerekçe bölümünün (1) numaralı paragrafında açıklanan nedenle davacı vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden Van Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin, 16.01.2020 tarihli ve 2020/19 Esas, 2020/77 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca Van 6. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Van Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 18.09.2023 tarihinde karar verildi.