Karar Detayı

MAHKEMESİ: Ceza Dairesi

SAYISI: 2019/1162 E., 2019/629 K.

DAVA: Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat

HÜKÜM: Düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddi kararı

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Bozma

İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, aynı Kanun’un 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle,

Davanın niteliğine göre, davacı vekilinin duruşmalı inceleme isteminin, 5271 sayılı Kanun'un 299 uncu maddesi gereğince reddine karar verilerek yapılan incelemede gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Davacı vekili 08.02.2019 tarihli dava dilekçesinde özetle; davacının haksız olarak 361 gün tutuklu kaldığı, davacının haksız olarak tutuklu kaldığı süre için 46.000,00 TL maddi, 234.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesini talep etmiştir.

2. Davalı vekili 29.03.2019 tarihli cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3. Sakarya 3. Ağır Ceza Mahkemesinin, 07.05.2019 tarihli ve 2019/101 Esas, 2019/198 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

4. Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin, 23.09.2019 tarihli ve 2019/1162 Esas, 2019/629 Karar sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davacı vekilinin ve davalı vekilinin istinaf başvurusunun 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.

5. Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan, 10.10.2021 tarihli, davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün bozulması görüşünü içerir Tebliğname ile Daireye tevdi olunmuştur.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Davacı vekilinin temyiz sebepleri

1.Davacının ek ders ücretlerinin maddi tazminat kapsamında kabul edilmesi gerektiğine,

2.Hükmedilen manevi tazminat miktarının az olduğuna,

ilişkindir.

III. DAVA KONUSU

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü:

Davacının Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olarak öğretmen iken FETÖ PDY örgütü ile ihtisaklı olduğu gerekçesiyle hakkında adli soruşturma yapıldığı, 2016/17834 soruşturma sayılı dosyasında 26/08/2016 tarihinde gözaltına alındığı, Sakarya C. Başsavcılığı tarafından ifadesi alındıktan sonra Sakarya 1. Sulh Ceza Hakimliği'nin 2016/297 sorgu sayılı kararı ile 29/08/2016 tarihinde tutuklandığı, hakkında "silahlı Terör Örgütüne Üye Olma" suçundan Sakarya 2. Ağır Ceza Mahkemesine kamu davası açıldığı, davacının bu mahkeme tarafından 21/08/2017 tarihinde tahliyesine karar verildiğini, Sakarya 2. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2018/21 Esas, 2018/257 Karar sayılı ilamıyla davacının beraatine karar verildiği hükmün 10/12/2018 tarihinde kesinleştiği ayrıca davacının 25/07/2016 tarihinde görevden uzaklaştırılmış olduğu, 31/07/2018 tarihinde ise görevine iade edildiği ve mali haklarının iade edildiği tespit edilmiştir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 2007/8 2 E 2007/63 K sayılı kararında da hükmedildiği üzere bu tür davalarda manevi zarar, haksız yakalama veya tutuklamaya maruz kalan kişilerin salt bu yüzden duydukları üzüntü ve acıya karşılık olup, mahkemece bu zarar tayin ve takdir edilirken, hukukun genel prensiplerinden hareketle, davacının duyduğu acı ve üzüntünün derecesi, haksız olarak tutuklulukta ve gözaltında geçirdiği süre, günün ekonomik koşulları, paranın satın alma gücü, davacının ekonomik ve sosyal durumunun gözönünde bulundurulması gerektiği, manevi tazminatın cezalandırma ya da zenginleşme aracı olmadığı belirtilmiştir.

Davacının 15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleşen ve silahlı terör örgütü FETÖ/PDY örgütü tarafından gerçekleştirildiği açık olan darbeye teşebbüs olayından sonra böylesine bir suçla suçlanan kişinin yakın çevresinde ve toplum içinde düştüğü zor durum ve sosyal baskı ile ruhsal acı dikkate alındığında böyle ağır bir suçlamayla gözaltına alınıp tutuklanıp sonradan beraat etmiş olması karşısında manevi tazminat talebi hakkında karar verilirken suçlamanın ağırlığı da dikkate 50.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmiştir.

Davacı cezaevinde kaldığı dönemler için alamadığı ek ders ücretilerine karşılık olarak 46.000,00 TL maddi tazminat talebinde bulunmuş ise de; Yargıtay 12. C.D'nin 2018/5149 Esas 2018/11484 Karar sayılı kararında hükmedildiği gibi ek ders ücreti muhtemel zararlardan olup iş bu davaya konu olamayacağı anlaşıldığından yine Yargıtay'ın istikrarlı uygulamalarına göre CMK'nın 141. maddesi gereğince ödenmesi gereken tazminat suç soruşturması ve kovuşturmasında meydana gelen hukuka aykırılıklardan dolayı doğan zararlara ilişkin olup dolaylı zararlar bu madde gereğince hükmedilebilecek tazminat kapsamında olmadığından davacının maddi tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü:

''Manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, gözaltında kaldığı süre ve tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda fazla manevi tazminata hükmolunması,

Hukuka aykırı, davalı vekilinin istinaf istemleri bu nedenle yerinde görüldüğünden, yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu aykırılık Anayasanın 141/son. ve 6100 sayılı HMK.nun 353/1 b. maddeleri uyarınca düzeltilebilir nitelikte bir yanılgı olduğundan, manevi tazminata ilişkin hüküm fıkrasından "50.000 TL" ibaresinin çıkartılması ve yerine "20.000 TL" ibaresinin yazılması, hükmün vekalet ücretine ilişkin kısmından "5450 TL" ibaresi çıkartılarak yerine "2400 TL" ibaresinin yazılması sureti ile sair yönleri usul ve yasaya uygun olan hüküm düzeltilerek istinaf başvurularının esastan reddine,'' karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

Tazminat talebinin dayanağı olan Sakarya 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2018/21 Esas, 2018/257 Karar sayılı ceza dava dosyasında davacının silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 26.08.2016 21.08.2017 tarihleri arasında 360 gün gözaltında ve tutuklu kaldığı, yapılan yargılama üzerine 30.11.2018 tarihinde beraatine hükmedildiği, beraat hükmünün 10.12.2018 tarihinde kesinleştiği ve davanın 5271 sayılı Kanun'un 142 nci maddesinin birinci fıkrasında belirlenen süre içerisinde yetkili ve görevli mahkemede açıldığı anlaşılmıştır.

Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davaları her ne kadar 5271 sayılı Ceza Muhakemeleri Kanununda düzenlenmiş ise de özel hukuk yanı ağır basan bir dava olması nedeniyle bu Kanunda düzenlenme bulunmayan hallerde tazminat hukukunun genel prensipleri çerçevesinde 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun uygulanması gerekmektedir. Ceza Muhakemeleri Kanununun 280/1. maddesinde düzenlenen duruşma açılmadan düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilebilecek haller bir suç kovuşturması sonucu verilen hükümler için geçerli olup doğrudan tazminat davalarında uygulanması mümkün değildir. Bu nedenle Hukuk Muhakemeleri Kanununun istinafa ilişkin hükümlerinin kıyas yolu ile uygulanması gerekmekte olup, aynı Kanunun 353. maddesi gereğince tazminat miktarlarının azaltılması veya artırılmasının duruşma açılmaksızın düzeltilerek esastan reddine karar verilmesinde bir engel bulunmadığından tazminat miktarının azaltılmasının duruşma açılarak yapılması gerektiğine ilişkin tebliğnamedeki bozma öneren görüşe iştirak edilmemiştir.

Davacı Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden;

1.Davacının ek ders ücretlerinin maddi tazminat kapsamında kabul edilmesi gerektiğine ilişkin temyiz sebebi yönünden;

Davacının öğretmen olduğu, görevden uzaklaştırıldığı dönemde alamadığı ek ders ücretlerinin muhtemel zarar kapsamında bulunduğu anlaşılmakla; 5271 sayılı Kanun'un 141 inci ve devamı maddeleri gereğince hesaplanması gereken maddi zarar kapsamında olmadığı, kaldı ki davacının görevden uzaklaştırılması işleminin idari işlem niteliğinde olduğu, koruma tedbirlerinden kaynaklanmadığı anlaşıldığından bu hususa ilişkin olarak maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

2.Hükmedilen manevi tazminat miktarının az olduğuna ilişkin temyiz sebebi yönünden;

Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda eksik manevi tazminata hükmolunması, bozmayı gerektirmiştir.

V. KARAR

Gerekçe bölümünün (2) numaralı paragrafında açıklanan nedenle davacı vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin, 23.09.2019 tarihli ve 2019/1162 Esas, 2019/629 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 11.09.2023 tarihinde karar verildi.