Karar Detayı

MAHKEMESİ: Ağır Ceza Mahkemesi

SAYISI: 2022/421 E., 2023/164 K.

DAVA: Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat

KARAR: Davanın kısmen kabulü

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Onama

Davacının tazminat talebi hakkında dairemizce verilen bozma kararı üzerine kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası gereği yürürlükte bulunan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikten önceki 427 nci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenlerin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 310 uncu maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Davacı vekili 07.09.2015 tarihli dava dilekçesinde özetle; kamuoyunda Balyoz davası olarak bilinen dava kapsamında İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesinin 2010/283 esas sayılı dosyasında davacının tümgeneral rütbesiyle görev yaptığı esnada Türkiye Cumhuriyeti Hükumetini cebren ıskat veya vazife görmekten cebren men etmeye teşebbüs etme suçundan 11/02/2011 tarihinde tutuklandığını, 19 Haziran 2014 tarihinde tahliye edildiğini, davacının görev yaptığı sırada KKK Denetleme Heyeti Başkan Yardımcısı sıfatı taşıdığını, ilk derece mahkemesi tarafından verilen davacı hakkındaki mahkumiyet kararının Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvuru sonucu, bu mahkeme tarafından verilen 18.6.2014 tarihli adli yargılanma hakkının ihlal edildiğini ve ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapmak üzere kararın bir örneğinin mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi üzerine, dosyanın İstanbul Anadolu 4. Ağır Ceza Mahkemesine tevzi edildiğini, bu mahkemenin 19 Haziran 2014 tarihli yeniden yargılama yapılmasına ve infazın durdurulmasına yönelik kararı üzerine, davacının 1224 gün haksız yere tutuklu kaldıktan sonra 19 Haziran 2014 tarihinde tahliye edildiğini, İstanbul Anadolu 4. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından yapılan yeniden yargılama sonucunda, mahkemece verilen 31 Mart 2015 tarihli beraat kararının 8 Haziran 2015 tarihinde kesinleştiğini, söz konusu dava kapsamında davacının kesintisiz olarak 3 YIL 4 AY 8 gün haksız, hukuka aykırı ve keyfi şekilde özgürlüğünden mahrum bırakıldığını, davacının tutuklanması nedeniyle yaptığı görev itibarıyla korgeneral rütbesine terfi ettirilmesi neredeyse kesin iken, hak ettiği bu terfisinin engellendiğini ve bu suretle korgeneral rütbesinde 4 yıl daha hizmette bulunabilecekken, bunun engellendiğini, müvekkilinin korgeneral rütbesine terfi etmesi halinde 4 yıl süre ile alacağı maaş ve sosyal haklarının daha yüksek olacağını, tutukluluk nedeniyle mahrum kaldığı bu maaş ve sosyal haklara ilişkin olmak üzere maddi zararının fazlaya dair haklarının saklı kalmak kaydı ile toplamda 100.000 TL olduğunu, ayrıca tutuklu kalması nedeniyle kamuoyu nezdinde darbeci, terörist, cuntacı sıfatlarıyla damgalandığını, adil yargılanma hakkından mahkum bırakıldığını, ayrıca müvekkilinin ailesi ile mutlu bir yaşam sürerken tutuklanma sebebi ile başta kendisi olmak üzere aile fertlerinin de büyük acı ve ızdırap çektiklerini, tutuklanmadan önce yüksek bir hayat standardı sürerken, tutuklandıktan sonra bu hakları büyük oranda kayıp etmiş olduğunu ileriye yönelik gelecek hayatının her anlamda olumsuz etkilendiğini beyan ederek maddi kaybı olan 600.000,00 TL maddi tazminat ile 3.000.000,00 TL manevi tazminatın zararın doğduğu andan itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte CMK'nun 141. maddesi gereğince hazineden alınarak davacıya ödenmesini talep etmiş etmiştir.

2. Davalı vekili 19.10.2015 tarihli cevap dilekçesinde özetle; CMK'nun 141. ve 142. maddelerinde belirtilen koşulların oluşmaması nedeniyle davanın reddini talep etmiştir.

3. Ankara 5. Ağır Ceza Mahkemesinin, 31.03.2016 tarihli ve 2015/384 Esas, 2016/104 Karar sayılı kararı ile tazminat talebinin kısmen kabulü ile 43.913,42 TL maddi, 1.450.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

4. Ankara 5. Ağır Ceza Mahkemesinin, 31.03.2016 tarihli ve 2015/384 Esas, 2016/104 Karar sayılı kararının davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyizi üzerine Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 11.04.2022 tarihli ve 2020/12172 Esas, 2022/2753 Karar sayılı ilâmıyla;

"1 Davacı ile ilgili tutuklama müzekkeresinin infaz edilip edilmediği, infaz edilmiş olması halinde, infaz tarihleri ile infazı yapılan tutuklama müzekkeresi suç bilgisinin ilgili ceza infaz kurumundan sorulması suretiyle infaz edilen sürenin tereddüde mahal vermeyecek şekilde belirlenmemesi,

Kabul ve uygulamaya göre de;

a Davacının emekli olması sebebiyle maaş kaybı olarak hesaplanan 43.913,42 TL’nin CMK’nın 141. ve devamı maddeleri gereğince hesaplanması gereken maddi zarar kapsamına dahil edilemeyeceğinin gözetilmemesi,

b Davacının cezaevinde iken emekli edildiği, tutuklu olmasaydı emekli iken başka bir işte çalışabileceği göz önünde bulundurularak, davacının emekli aylığı almaya başladığı tarih olan 15.09.2012 ile tahliye tarihi olan 19.06.2014 tarihleri arasında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca 16 yaşından büyükler için belirlenen net asgari ücret miktarları üzerinden hesaplanacak miktarın emeklilik tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile ödenmesine karar verilmemesi,

c Yargıtayın görevi ülke genelinde uygulama birliğinin sağlanması ve benzer olaylarda aynı çözüm tarzının oluşturulmasıdır. Bu görev yerine getirilirken hukukun genel ilkeleri, ülkedeki pozitif hukuk normları ve uluslararası temel insan haklarına ilişkin kural ve kabullere uygun bir yorum ve uygulama benimsenmelidir.

Bu ilke yalnızca denetim mahkemeleri için değil, hüküm mahkemeleri için de geçerlidir. Hukuk devletinin en belirgin özelliği hiçbir kurum ve makam ayrımı gözetilmeden herkesin hukuk kurallarına uymasıdır.

Dairemizin yerleşik kararlarında da vurguladığı üzere, nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer gözetilmek suretiyle, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak ve emsal uygulamaların da üzerinde olacak şekilde çok fazla manevi tazminata hükmolunması, "

Nedenleriyle bozulmasına karar verilmiştir.

5. Hukukî Süreç başlığı altında (4) numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen Yargıtay bozma ilâmına uyulmasına karar verilerek gereklerinin yerine getirildiği anlaşılmıştır.

6. Ankara 5. Ağır Ceza Mahkemesinin, 28.03.2023 tarihli ve 2022/421 Esas, 2023/164 Karar sayılı kararı ile tazminat talebinin kısmen kabulü ile 17.107,00 TL maddi, 300.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

7. Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan, 22.05.2023 tarihli, davacı vekilinin ve davacı vekilinin temyiz isteminin reddi ile hükmün onanması görüşünü içerir Tebliğname ile Daireye tevdi olunmuştur.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

A. Davalı vekilinin temyiz sebepleri

1.Hükmedilen tazminat miktarının fazla olduğuna,

2.Faiz başlangıç tarihinin hatalı olduğuna,

3.Sair nedenlere,

ilişkindir.

B. Davacı vekilinin temyiz sebepleri

1.Hükmedilen manevi tazminat miktarının az olduğuna,

2.Sair nedenlere,

ilişkindir.

III. DAVA KONUSU

Temyizin kapsamına göre;

Yerel Mahkemenin Kabulü

Dosyada toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde mahkemece verilen 31/03/2016 tarih ve 2015/384 esas 2016/104 karar sayılı ilamda da detaylı şekilde kabul edildiği ve anlatıldığı hali ile usul ve yasaya uygun Yargıtay ilamında belirtilen eksiklikler ikmal edilmiş, dosya bilirkişiye tevdi edilmiş, 27/03/2023 tarihli rapor içeriği ile Yargıtay bozma ilamında da belirtildiği üzere, davacının cezaevinde iken emekli edildiği, tutuklu olmasa idi emekli iken başka bir işte çalışabileceği gözönünde bulundurularak davacının emekli aylığı almaya başladığı 15/09/2012 ile tahliye tarihi olan 19/06/2014 tarihleri arasında 16 yaşından büyükler için belirlenen net asgari ücret üzerinden hesaplanan 17.106,37 TL maddi kaybının bulunduğu kabul edilmiş ve bu miktarın emekli tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davacıya verilmesi gerektiği anlaşılmış, mahkemece bilirkişi raporuna itibar edilerek maddi tazminat yönünden davacının 17.107.00 TL'nin davacının emekli aylığı almaya başladığı 15/09/2012 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı kurumdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Yine davacının manevi tazminat talepleri yönünden, davacının tutuklu kaldığı süre, yaptığı görev, sosyal statüsü, tutukluluğun söz konusu olduğu davanın kamuoyunda meydana getirdiği olumsuz imaj, davacının bu süre zarfında eşinden ve çocuklarından ayrı kalmış olması, kendisinin ve ailesinin yaşadığı manevi acı ve ızdırap ile hak ve nesafet ölçüleri birlikte değerlendirildiğinde davacı için 300.000.00 TL manevi tazminata hükmedilerek bu miktarın da, tutuklama tarihinden tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi ile birlikte Maliye Hazinesinden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

Tazminat davasının dayanağı olan İstanbul Anadolu 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 2014/188 esas, 2015/143 karar sayılı dava dosyasının incelenmesinde; davacının Türkiye Cumhuriyeti icra vekilleri heyetini cebren ıskat veya vazife görmekten cebren men etmeye teşebbüs suçundan 11.02.2011 – 19.06.2014 tarihleri arasında 1224 gün tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonunda beraatine hükmedildiği, beraat hükmünün 08.06.2015 tarihinde kesinleştiği, tutuklama tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 5271 sayılı Kanunda öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye davanın açıldığı ve kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu anlaşılmıştır.

A. Davalı Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden

A.1.Hükmedilen tazminat miktarının fazla olduğuna ilişkin temyiz sebebi yönünden;

Davacının emekli aylığı almaya başladığı tarih olan 15.09.2012 ile tahliye tarihi olan 19.06.2014 tarihleri arasında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca 16 yaşından büyükler için belirlenen net asgari ücret miktarının maddi tazminat olarak davacıya verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir.

Yargıtayın görevi ülke genelinde uygulama birliğinin sağlanması ve benzer olaylarda aynı çözüm tarzının oluşturulmasıdır. Bu görev yerine getirilirken hukukun genel ilkeleri, ülkedeki pozitif hukuk normları ve uluslararası temel insan haklarına ilişkin kural ve kabullere uygun bir yorum ve uygulama benimsenmelidir.

Bu ilke yalnızca denetim mahkemeleri için değil, hüküm mahkemeleri için de geçerlidir. Hukuk devletinin en belirgin özelliği hiçbir kurum ve makam ayrımı gözetilmeden herkesin hukuk kurallarına uymasıdır.

Dairemizin yerleşik kararlarında da vurguladığı üzere, nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, hükmedilen manevi tazminat miktarının davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre, tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer ve benzeri hususlar da gözetilmek suretiyle, hakkaniyet ölçüsünü aşmayacak bir şekilde hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti yapıldığından hükmedilen manevi tazminat miktarında hukuka aykırılık görülmemiştir.

A.2.Faiz başlangıç tarihinin hatalı olduğuna ilişkin temyiz sebebi yönünden;

Maddi tazminatın davacının emekli olduğu tarihten, manevi tazminatın da tutuklama tarihinden itibaren yasal faizi ile ödenmesine karar verilmesinde hukuka aykırılık görülmemiştir.

A.3.Sair nedenlere ilişkin temyiz sebebi yönünden;

Bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sürecindeki işlemlerin usul ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, incelenen dosya kapsamına göre delillerde ve işlemlerde herhangi bir eksiklik olmadığı, tazminat talebinin kısmen kabulü yönünde verilen kararın dosya kapsamına uygun bulunduğu anlaşıldığından, davalı vekilinin yerinde görülmeyen temyiz istemi reddedilmiştir.

B. Davacı Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden

B.1. Hükmedilen manevi tazminat miktarının az olduğuna ilişkin temyiz sebebi yönünden;

Gerekçe bölümünün A.1. paragrafında açıklandığı üzere davacı lehine hükmedilen manevi tazminat miktarında hukuka aykırılık görülmemiştir.

B.2.Sair nedenlere ilişkin temyiz sebebi yönünden;

Bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sürecindeki işlemlerin usul ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, incelenen dosya kapsamına göre delillerde ve işlemlerde herhangi bir eksiklik olmadığı, tazminat talebinin kısmen kabulü yönünde verilen kararın dosya kapsamına uygun bulunduğu anlaşıldığından, davacı vekilinin yerinde görülmeyen temyiz istemi reddedilmiştir.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle Ankara 5. Ağır Ceza Mahkemesinin, 28.03.2023 tarihli ve 2022/421 Esas, 2023/164 Karar sayılı kararında davacı vekili ve davalı vekili tarafından öne sürülen temyiz sebeplerinin incelenmesi neticesinde herhangi bir hukuka aykırılık görülmediğinden temyiz sebeplerinin reddiyle hükmün, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle ONANMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

11.09.2023 tarihinde karar verildi.