Karar Detayı

MAHKEMESİ: Ceza Dairesi

SAYISI: 2019/531 E., 2019/513 K.

DAVA: Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat

HÜKÜM: İstinaf başvurusunun esastan reddi kararı

Davalı vekilinin temyiz istemi yönünden; Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen hükmün, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 24.11.2016 tarihli ve 6763 sayılı Kanun’un 42 nci maddesi ile değişik 362 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca kesin olduğu belirlenmiştir.

Davacı vekilinin temyiz istemi yönünden; İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen hükmün; 6100 sayılı Kanun’un 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği hükmün temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Davacı vekili 28.03.2018 havale tarihli dava dilekçesinde özetle; davacının silahlı terör örgütüne üye olma suçundan Samsun Cumhuriyet Savcılığınca 10.02.2017 tarihinde gözaltına alındığını, ardından da 15.02.2017 tarihinde tutuklandığını, hakkında bu suçtan ötürü Samsun 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/70 Esas sayılı dosyasında açılan davada 2018/18 Karar sayılı ilam ile beraat ettiğini, 28.12.2017 tarihinde tahliye edildiğini anılan kararın kesinleştiğini; davacının özgürlüğünden alıkonulduğu süreye ilişkin olarak 50.000,00 TL maddi, 1000.000,00 TL manevi tazminatın haksız gözaltı tarihi olan 10.02.2017 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsilini talep etmiştir.

2. Davalı vekili 01.06.2018 havale tarihli cevap dilekçesinde özetle; davanın süresinde açılmadığını, maddi ve manevi tazminat istemlerinin yerinde olmadığını, talep edilen miktarın zenginleşme aracı olacağını öne sürerek davanın reddini talep etmiştir.

3. Çarşamba Ağır Ceza Mahkemesinin, 27.12.2018 tarihli ve 2018/78 Esas, 2018/270 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

4. Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin, 05.03.2019 tarihli ve 2019/531 Esas, 2019/513 Karar sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davacı ve davalı vekillerinin istinaf başvurularının 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

5.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 23.09.2021 tarih, 2019/41363 sayılı tebliğnamesi ile davalı vekilinin temyiz isteminin kesinlik sınırı nedeniyle reddine, davacı vekilinin temyiz istemi bakımından ise; manevi tazminatın yetersiz olduğu gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

1. Davacı vekilinin temyiz istemi; davacının ceza davasında ödediği vekalet ücretinin de maddi zarara dahil edilmesi gerektiğine, hükmedilen maddi ve manevi tazminat miktarlarının davacının zararını gidermekten uzak ve yetersiz olduğuna ilişkindir.

2. Davalı vekilinin temyiz istemi; ek ders ücretinin muhtemel zarar kapsamından olup maddi tazminata dahil edilemeyeceğine, hükmedilen manevi tazminat miktarının fahiş olduğuna, davalı lehine de vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğine, davacı lehine hükmedilen vekalet ücretinin hatalı olduğuna ilişkindir.

III. DAVA KONUSU

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü:

Mahkeme gerekçesinde "... davacının tutuklandığı tarihte öğretmen olarak görev yaptığı dikkate alındığında tutuklanmadan önce 2017 yılının Ocak ve Şubat aylarına ilişkin olarak kendisine ayrı ayrı ne kadar net ek ders ücreti ödendiği, davacıya en son hangi tarihte ve hangi tarih aralığına ilişkin olarak net ek ders ücreti ödendiği, davacının gözaltı ve tutukluluk süresine ilişkin olarak (10/02/2017 28/12/2017) kendisine ek ders ücreti ödenip ödenmediği, bu hususa ilişkin olarak davacı tarafından açılmış idari dava bulunup bulunmadığı araştırıldıktan sonra gelen yazı cevapları uyarınca dosya bilirkişiye tevdi edilmiş, davacı asilin gözaltında ve tutuklulukta geçirdiği süreler ile birlikte toplam talep edebileceği maddi tazminata ilişkin rapor düzenlenmesi talep edilmiş, buna göre davacının ek ders ücreti alacağı olarak 24/12/2018 havale tarihli rapor uyarınca net 2.907,50 TL maddi tazminat talep edebileceği hususunda rapor tanzim edildiği görülmüş, bilirkişi raporunun denetime olanak sağlayacak şekilde yasal mevzuat çerçevesinde gerekçeli olarak tanzim edildiği görülerek rapora itibar edilmiş; bu suretle davacının maddi tazminat isteminin kısmen kabul kısmen reddi ile 2.907,50 TL maddi tazminata talep gibi haksız gözaltı tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesine karar verilmiştir... Manevi tazminat miktarı belirlenirken objektif bir kriter olmamakla birlikte, hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar da gözetilmek suretiyle, hakkaniyet ölçüsünü aşmayacak bir şekilde, hak ve nasafet kurallarına uygun zenginleşme aracı olmayacak makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekmektedir. Bu belirlemeler ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davacı asilin tüm toplumca hoş karşılanmayan "silahlı terör örgütüne üye olma" suçundan gözaltına alındığı ve tutuklandığı tarih ile tahliye edildiği tarih arasında geçen süre içerisinde yaşadığı sosyal çevre ve ailesi nezdinde bu suçu işlediğine dair genel kabulün oluşmasına neden olunması ile ailesi ve kendisinin tutuklu kalması nedeniyle yaşadıkları üzüntü, sosyal çevrenin kendileri hakkında oluşturduğu sosyal dışlama sebebi ile çektikleri elem ve ızdırabın karşılığı olmak üzere, davacı asilin manevi tazminat isteyebileceği kanaatine varılmış, bununla birlikte dava dilekçesinde 1000.000,00 TL manevi tazminat talep edilmiş ise de, manevi tazminatın zenginleşme aracı olarak kullanılamayacağı ilkesi de gözönünde bulundurularak yukarıda izahı yapılan hususlar dahilinde takdiren 18.000,00 TL manevi tazminatın haksız gözaltı tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davacıya verilmesi ile fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." denilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü:

İlk Derece Mahkemesince verilen kararla ilgili olarak, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bir isabetsizlik görülmediği anlaşılmıştır.

IV. GEREKÇE

Tazminat davasının dayanağını oluşturan Samsun 2. Ağır Ceza Mahkemesinin tarih, 2017/70 2018/18 sayılı ceza dava dosyası kapsamında davacının silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan 10.02.2017 28.12.2017 tarihleri arasında 321 gün gözaltında ve tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonucunda davacının beraatine hükmedildiği, hükmün 24.01.2018 tarihinde kesinleştiği, gözaltına alınma ve tutuklama tarihi itibariyle davanın yürürlükte bulunan 5271 sayılı Kanuna tabii olduğu, süresinde açıldığı ve kanunda öngörülen yasal şartların gerçekleştiği anlaşılmıştır.

A. Davalı Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden;

Davalı vekilinin temyizinin katılma yolu ile yapılmadığı dikkate alınarak İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen hükmün; karar tarihi itibarıyla temyiz kesinlik sınırının 58.800 TL olması, İlk Derece Mahkemesi tarafından hükmedilen tazminat miktarının 20.907,5 TL olması ve bu karara yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından esastan ret kararının verilmiş olması nedenleriyle 6100 sayılı Kanun’un, 24.11.2016 tarihli ve 6763 sayılı Kanun’un 42 nci maddesi ile değişik 362 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca davalı açısından kesin olduğu anlaşıldığından, temyiz isteminin reddine karar verilmesi gerektiği belirlenmiştir.

B. Davacı Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden;

1.Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun 29.05.1957 tarihli, 1957/4 Esas, 1957/16Karar sayılı içtihadı birleştirme kararında da açıklandığı üzere; vekalet ücreti yargılama giderlerindendir. Buna göre karşı tarafa yüklenmesi gereken vekalet ücretinin bağımsız bir varlığı olamayacağından ayrı bir dava konusu da yapılamayacaktır. Davacının, kendi vekili ile yaptığı ve sadece tarafları bağlayan ücret sözleşmesi niteliğindeki vekalet akdi uyarınca ödenmesi kararlaştırılan bedelin koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davasında zarar kapsamında değerlendirilmeyeceği gözetilmelidir.

Anılan ve yerleşik Yargıtay uygulamaları nazara alındığında, tazminat talebinin dayanağını oluşturan ceza dava dosyasında beraat etmiş olması nedeniyle davacı lehine maktu vekalet ücretine hükmolunması gerektiği, maktu vekalet ücretini aşan ve serbest meslek makbuzu ile ispatlanan kısmın ise davacı ile avukatı arasındaki hukuki ilişkiye dayandığı, bu nedenle koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davasında zarar kapsamına dahil edilemeyeceği anlaşıldığından davacı vekilinin ceza davasında dolayısıyla davacının ödemek zorunda kaldığı vekalet ücretinin de maddi zarar hesabında göz önünde bulundurulması gerektiğine yönelik temyiz sebebi yerinde görülmemiştir.

2.Tutuklu kaldığı süreçte öğretmen olan davacının maaşının sonradan tamamen ödenmiş olması ve ek ders kayıpları muhtemel zarar kapsamında değerlendirilebileceğinden maddi tazminat kapsamına dahil edilemeyeceği dolayısıyla; maddi tazminat talebine ilişkin davanın reddine karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi hukuka aykırı bulunmuş ise de temyiz edenin sıfatına göre bu husus bozma nedeni yapılamadığından yine aynı gerekçe ile davacı vekilinin maddi tazminat miktarının yetersiz olduğuna ilişkin temyiz sebebi de yerinde görülmemiştir.

3. Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda eksik manevi tazminata hükmolunması, hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR

A. Davalı Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden;

Gerekçe bölümünde (A) bendinde açıklanan nedenle Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin, 05.03.2019 tarihli ve 2019/531 Esas, 2019/513 Karar sayılı kararına yönelik davalı vekilinin temyiz isteminin, 5271 sayılı Kanun’un 298 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle REDDİNE,

B. Davacı Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden;

Gerekçe bölümünde (B 3) bendinde açıklanan nedenle davacı vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin, 05.03.2019 tarihli ve 2019/531 Esas, 2019/513 Karar sayılı kararının, 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca Çarşamba Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 04.07.2023 tarihinde karar verildi.