Karar Detayı

MAHKEMESİ: Ceza Dairesi

Davalı vekilinin temyiz istemi yönünden; Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen hükmün, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 24.11.2016 tarihli ve 6763 sayılı Kanun’un 42 nci maddesi ile değişik 362 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca kesin olduğu belirlenmiştir.

Davacı vekilinin temyiz istemi yönünden; İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen hükmün; 6100 sayılı Kanun’un 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği hükmün temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Davacı vekili 23.05.2017 tarihli dava dilekçesinde özetle; polis memuru olan davacının ... 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/40 esas, 2017/174 karar sayılı dosyasında silahlı terör örgütüne üye olma suçlaması ile 04.08.2016 tarihinde göz altına alındığı, aynı şekilde 12.08.2016 tarihinde tutuklanması üzerine yapılan yargılama neticesinde ilgili suçtan beraat ettiği ve 01.09.2016 tarihinde meslekten çıkarıldığını, bu nedenle davacının son aldığı maaşı üzerinden maddi kaybının hesaplanarak cezaevinde yaptığı masraflarla birlikte 150.000,00 TL maddi ve 850.000,00 TL manevi tazminatın 04.08.2016 tarihinden işleyecek faiziyle tahsilini talep etmiştir.

2. Davalı vekili 09.06.2017 tarihli cevap dilekçesinde özetle; davacının kendi kusuruyla tutuklandığını, tazminat koşullarının oluşmadığını, kamu görevinden ihraç edilen davacının işsiz olduğunun kabulü ile zararın bunun üzerinden hesaplanması gerektiğini ve talep edilen manevi tazminat miktarının fazla olduğunu öne sürerek davanın reddini talep etmiştir.

3. ... 1. Ağır Ceza Mahkemesinin, 22.09.2017 tarihli ve 2017/336 Esas, 2017/381 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

4. ... Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesinin, 12.09.2018 tarihli ve 2018/3267 Esas, 2018/1765 Karar sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davacı ... davalı vekillerinin istinaf başvurularının 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.

5.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 20.09.2021 tarih 2018/85598 sayılı tebliğnamesi ile davalı vekilinin temyiz talebinin kesinlik sınırının altında kalması nedeniyle reddine, davacı vekilinin temyiz talebi bakımından ise; tazminat miktarının artırılmasına duruşma açılmadan karar verilmesinin 5271 sayılı Kanunun 280 inci maddesine aykırı olduğundan bahisle hükmün bozulmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

1. Davacı vekilinin temyiz istemi; tutuklandığı tarihte polis memuru olan davacının Ağustos 2016 maaşını iade etmesi nedeniyle bu miktarın maddi zarar kapsamına alınması gerektiğine, davacının son aldığı maaşı üzerinden maddi kaybının hesaplanması gerektiğine ve hükmedilen manevi tazminat miktarının yetersiz olduğuna ilişkindir.

2. Davalı vekilinin temyiz istemi; tazminat isteme koşullarının oluşmadığına ilişkindir.

III. DAVA KONUSU

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

Mahkeme gerekçesinde "davacının silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 04/08/2016 11/08/2016 tarihleri arasında 7 (yedi) gün gözaltında kaldığı, akabinde ... Bakanlığı ... E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü cevabi yazısında ... 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 12/08/2016 tarihli 2016/261 sorgu numaralı kararı neticesinde tutuklanarak 12/08/2016 tarihinde infaza başladığı, bu suçtan 14/03/2017 tarihinde tahliye olduğu anlaşılmıştır. ... 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/40 esas, 2017/174 karar sayılı sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucunda davacının üzerine atılı silahlı terör örgütüne üye olma suçundan beraatine karar verildiği, kararın istinaf edilmeksizin 05/05/2017 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.... Davacının gözaltına alınma tarihi itibari ile polis memuru olduğu, ... Valiliği İl Emniyet Müdürlüğü cevabi yazısında 18/07/2016 tarihinde görevden uzaklaştırıldığı, 01/09/2016 tarihinde meslekten ihraç olduğu, UYAP ekranı SGK sorgulamasında KHK ile kamu görevine son verildiği, kamu ve bağkur emeklilik kayıtının olmadığı görülmüştür.

Davacının gözaltına alınma ve tutuklanma tarihi itibari ile meslekten ihraç edilmiş olduğu, 2016 yılının ağustos ayına kadar maaşını aldığı anlaşılmıştır. Haksız koruma tedbirleri nedeni ile tazminata hükmedilirken göz önünde bulundurulacak durumların salt haksız koruma tedbirlerinden kaynaklanması gerekmektedir. Kişilerin çalıştıkları kurumların tasarrufu kapsamında olan ve aleyhine idari yargı merciilerine başvurulabilecek işlemler, tazminat davalarına esas alınmamaktadır. .... davacının tutuklu kaldığı dönem için maddi zararları hesaplanırken cezaevi harcamaları, ziyaret masrafları, avukatın yol harcamaları ve benzeri giderlerinin gerçek maddi zarar kapsamında değerlendirilemeyeceği belirtilmiştir. Bu sebeple davacının tazmin edilebilir gerçek bir maddi zararının olmaması nedeniyle bu yöndeki talebinin reddedilmesi gerektiği görüşü oluşmuştur. Davacı kamu görevinden ihraç olduktan sonra tutuklu kaldığı süreçte de çalışamamış, bu nedenle gelir kaybı yaşamıştır. Davacının ihraç olduğu tarihten sonra ve silahlı terör örgütüne üye olma suçu nedeniyle tutuklu kaldığı süreçte (01/09/2016 14/03/2017), ... Çalışma Bölge Müdürlüğünden gelen cevap yazısında, 2016 yılına ait net asgari ücretin 43.36 TL, 2017 yılına ait net asgari ücretin 46.82 TL olduğu anlaşılmıştır. Davacının silahlı terör örgütüne üye olma suçundan tutuklu kaldığı (01/09/2016 14/03/2017) tarihleri arasında 194 günlük dönemlere ilişkin toplamda 8,660.96 TL(122 x 43.36) + (72 x 46.82 ) TL maddi kaybının bulunduğu anlaşılmıştır. Davacının 04/08/2016 11/08/2016 tarihleri arasında kalmış olduğu 7(yedi) gün günlük gözaltı süresi boyunca ve 12/08/2016 14/03/2017 tarihleri arasında 214(ikiyüzondört) günlük tutukluluk süresi boyunca haksız gözaltı ve tutuklanmadan doğan eleminin kısmen telafisine yönelik, sosyal ekonomik durumuna uygun hak ve nesafet kuralları ile bağdaşır oranda, zenginleşmesine sebebiyet vermeyecek şekilde ve tutuklu kaldığı süre göz önüne alınarak 8000 TL manevi tazminata hükmedilmesine ve söz konusu tazminatların dava dilekçesinde de talep edildiği gibi göz altına alınma tarihi olan 04/08/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmiştir." denilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

Bölge Adliye Mahkemesince davacı hakkında hükmedilen maddi tazminat miktarının 8.663,86 TL, manevi tazminat miktarının 15.000,00 TL buna bağlı olarak da vekalet ücretinin 2.839,66 TL şeklinde değiştirilmek suretiyle istinaf talebinin düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

Tazminat davasının dayanağını oluşturan ... 2. Ağır Ceza Mahkemesinin tarih, 2017/40 2017/174 sayılı ceza dava dosyası kapsamında davacının silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan 04.08.2016 14.03.2017 tarihleri arasında 222 gün gözaltında ve tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonucunda davacının beraatine hükmedildiği, hükmün 05.05.2017 tarihinde kesinleştiği, gözaltına alınma ve tutuklama tarihi itibariyle davanın yürürlükte bulunan 5271 sayılı Kanuna tabii olduğu, süresinde açıldığı ve kanunda öngörülen yasal şartların gerçekleştiği anlaşılmıştır.

A. Davalı Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden;

Davalı vekilinin temyizinin katılma yolu ile yapılmadığı dikkate alınarak İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen hükmün; karar tarihi itibarıyla temyiz kesinlik sınırının 47.530,00 TL olması, İlk Derece Mahkemesi tarafından hükmedilen tazminat miktarının 16.660,96 TL olması ve bu karara yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından hükmedilen tazminat miktarının 23.663,68 TL'ye yükseltilerek düzeltilerek esastan ret kararının verilmiş olması nedenleriyle hükmedilen toplam tazminat miktarı olan 23.663,68 TL'nin 6100 sayılı Kanun’un, 24.11.2016 tarihli ve 6763 sayılı Kanun’un 42 nci maddesi ile değişik 362 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca davalı açısından kesin olduğu anlaşıldığından, temyiz isteminin reddine karar verilmesi gerektiği belirlenmiştir.

B. Davacı Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden;

1.Tutuklandıktan sonra kamu görevinden ihraç edilen davacı hakkındaki maddi kazanç kaybının ihraç tarihinden itibaren asgari ücret üzerinden hesaplanmasında isabetsizlik görülmemiş, ihraç tarihine kadar kadar maaşıyla ilgili kesintilerin koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davasına konu edilemeyeceği anlaşıldığından bu konudaki taleplerin reddine karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

2.Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda eksik manevi tazminata hükmolunması, hukuka aykırı bulunmuştur.

C.Tebliğname yönünden;

Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davaları her ne kadar 5271 sayılı Ceza Muhakemeleri Kanununda düzenlenmiş ise de özel hukuk yanı ağır basan bir dava olması nedeniyle bu Kanunda düzenlenme bulunmayan hallerde tazminat hukukunun genel prensipleri çerçevesinde 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun uygulanması gerekmektedir. Ceza Muhakemeleri Kanununun 280/1. maddesinde düzenlenen duruşma açılmadan düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilebilecek haller bir suç kovuşturması sonucu verilen hükümler için geçerli olup doğrudan tazminat davalarında uygulanması mümkün değildir. Bu nedenle Hukuk Muhakemeleri Kanununun istinafa ilişkin hükümlerinin kıyas yolu ile uygulanması gerekmekte olup, aynı Kanunun 353. maddesi gereğince tazminat miktarlarının azaltılması veya artırılmasının duruşma açılmaksızın düzeltilerek esastan reddine karar verilmesinde bir engel bulunmadığından tazminat miktarının artırılmasının duruşma açılarak yapılması gerektiğine ilişkin tebliğnamedeki bozma öneren görüşe iştirak edilmemiştir.

V. KARAR

A. Davalı Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden

Gerekçe bölümünde (A) bendinde açıklanan nedenle ... Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesinin, 12.09.2018 tarihli ve 2018/3267 Esas, 2018/1765 Karar sayılı kararına yönelik davalı vekilinin temyiz isteminin, 5271 sayılı Kanun’un 298 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle REDDİNE,

B. Davacı Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden

Gerekçe bölümünde (B 2) bendinde açıklanan nedenle davacı vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden ... Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesinin, 12.09.2018 tarihli ve 2018/3267 Esas, 2018/1765 Karar sayılı kararının, 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi uyarınca ... Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

30.05.2023 tarihinde karar verildi.