Karar Detayı

MAHKEMESİ: Ceza Dairesi

İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenlerin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Davacı vekili 16.03.2021 tarihli dava dilekçesinde özetle; "Müvekkilin beraatine karar verilen ceza dava dosyası kapsamında uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti suçundan 09.04.2019 10.02.2021 tarihleri arasında 22 ay tutuklu kalması sebebiyle 100.000,00 TL maddi, 250.000,00 TL manevi tazminatın tutuklama tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davalıya bırakılmasına karar verilmesini arz ve talep ederiz." şeklinde beyanda bulunmuştur.

2. Davalı vekili 20.04.2021 tarihli cevap dilekçesinde özetle; "Davanın süresinde açılmadığından reddedilmesi gerekmektedir. Davacı maddi ve manevi zararını ispatlayamadığından, sebepsiz zenginleşmeye neden olacak tazminat taleplerinin reddini talep ederiz. Davacının adli sicil kaydı incelenmelidir." şeklinde beyanda bulunmuştur.

3. ... Ağır Ceza Mahkemesinin, 10.06.2021 tarihli ve 2021/171 Esas, 2021/225 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

4. ... Bölge Adliye Mahkemesi 14. Ceza Dairesinin, 15.09.2021 tarihli ve 2021/1625 Esas, 2021/2240 Karar sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davacı vekili ve davalı vekilinin istinaf başvurularının düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.

5. Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan 23.06.2022 tarihli ve 2021/124968 sayılı, onama görüşlü Tebliğname ile Daireye tevdii edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

1.Davalı vekilinin temyiz istemi; kararın usul ve yasaya aykırı olduğuna, hükmedilen tazminat miktarlarının fazlalığına, ilişkindir.

2.Davacı vekilinin temyiz istemi; bölge adliye mahkemesi tarafından manevi tazminat miktarının düşürülmesine, ilişkindir.

III. DAVA KONUSU

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

Davacı vekili tarafından davacının haksız tutuklanması nedeniyle maddi ve manevi tazminat talep edildiği görülmekle, tazminat talebine dayanak olan ... Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin 10.02.2021 tarih ve 2020/1748 esas, 2021/270 karar sayılı ilamının incelenmesinde; davacının (sanık) uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapma veya sağlama suçundan ... Ağır Ceza Mahkemesinin 2019/177 esas, 2020/126 karar sayılı ilamı ile verilen mahkumiyet hükmünün kaldırılarak sanığın beraatine ve tahliyesine karar verildiği, sanığın bu dosyadan 09.04.2019 10.02.2021 tarihleri arasında tutuklu kaldığı anlaşılmıştır.

Dosya kapsamı değerlendirildiğinde; davacının vergi kayıtları, SGK kayıtları ile talep ettiği maddi kaybın asgari ücret üzerinde bulunduğunu belgelendirememesi ve ispatlayamaması nedeniyle yoksun kalınan gelirin asgari ücret üzerinden hesaplanması gerektiği kanatine varılarak 49.216,59 TL maddi tazminatın 09.04.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı hazineden alınarak davacıya verilmesine ve fazlaya ilişkin maddi tazminat taleplerinin reddine karar verilmiştir.

Manevi tazminatın kişilerin uğramış oldukları haksız fiil sonucu manevi alemlerinde oluşan zararın giderilmesi amacını taşıdığı ve zenginleşme sonucu doğurmayacak nitelikte olması gerektiği, davacının özgürlüğünden yoksun kaldığı zaman dahilinde çektiği elem ve üzüntünün, davacıyı manevi çöküntü içerisinde bırakıp bu şekilde zarara uğramasına sebebiyet vermiş olduğu anlaşıldığından objektif bir kriter olmamakla birlikte, davacının sosyo ekonomik statüsü, gözaltında kaldığı süre gözetilmek sureti ile zenginleşme sonucu doğurmayacak şekilde davacının sosyo ekonomik statüsü, hak ve nefaset kuralları gözetilerek takdiren 70.000,00 TL manevi tazminatın 09.04.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

Davacının uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapma veya sağlama suçundan 09.04.2019 tarihinde tutuklandığı, İstinaf Mahkemesince 10.02.2021 tarihinde tahliye edildiği ve atılı suçtan beraatına karar verildiği maddi olay nedeniyle hükmedilecek manevi tazminatın, davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçların niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre, haksız tutuklamanın başlangıç tarihinden itibaren faize hükmedilmesinden dolayı tazminat davasının kesinleştiği tarihe kadar davacının elde edeceği parasal değer ile benzeri hususlar da gözetilerek, zenginleşme sonucunu doğurmayacak biçimde hak ve nefaset kurallarına uygun makul ve makbul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerektiği halde 672 gün süre ile tutuklu kalan davacı yararına bu ölçütlere uymayacak şekilde fazla manevi tazminata hükmolunması, hukuka aykırı bulunarak; hüküm fıkrasının (1) numaralı bendinde yazılı manevi tazminat miktarı olan "70.000,00 TL" ibaresi hükümden çıkarılarak yerine "60.000,00 TL" ibaresinin eklenmesi sureti ile düzeltilerek istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

Tazminat talebinin dayanağı olan ... Ağır Ceza Mahkemesinin 2019/177 E., 2020/126 K. sayılı ceza dosyası kapsamında, davacının uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapma veya sağlama suçundan 09.04.2019 10.02.2021 tarihleri arasında 673 gün tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonunda beraatine karar verildiği, beraat hükmünün 26.02.2021 tarihinde kesinleştiği, tutuklama tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 5271 sayılı Kanun'un 142 nci maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye dava açıldığı anlaşılmıştır.

1.Davalı vekilinin temyiz isteği yönünden;

a. Davacı ile ilgili tutuklama müzekkeresinin infaz edilip edilmediği, infaz edilmiş olması halinde, infaz tarihleri ile infazı yapılan tutuklama müzekkeresi suç bilgisinin ilgili ceza infaz kurumundan sorulması suretiyle infaz edilen sürenin tereddüde mahal vermeyecek şekilde belirlenmesi gerektiğinin gözetilmemesi, hukuka aykırı bulunmuştur.

b. 5271 sayılı Kanun'un 144 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin yürürlükten kaldırılması nedeniyle mahsup tazminata engel oluşturmayacak ise de, haklarında mahsup işlemi yapılmayan kişilerle tutukluluğu başka mahkumiyetinden mahsup edilenler arasındaki dengenin, hak ve nefasetin sağlanması gerektiği göz önünde bulundurularak, mahsup edilen sürenin hükmolunacak manevi tazminat miktarının tayininde dikkate alınması gerektiği nazara alındığında, davacının tutuklu kaldığı sürelerin diğer bir hükümlülüğünden mahsup edilip edilmediği hususu açıklığa kavuşturulması gerektiğinin gözetilmemesi, hukuka aykırı bulunmuştur.

c. Dairemizce yapılan temyiz incelemeleri sırasında aynı konu ve nedene dayalı olarak birden fazla davanın açıldığının tespit edildiğinin anlaşılması karşısında; hazine zararına yol açan mükerrer davalara ilişkin ödemelerin önlenmesinin temini ve kamu kaynaklarının etkili, verimli ve hukuka uygun kullanılması bakımından, aynı konu ve nedene dayalı olarak açılmış başka bir dava olup olmadığının ilgili birimlerden sorulup, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden de araştırılarak tespit edilmesi gerektiğinin gözetilmemesi, hukuka aykırı bulunmuştur.

d. Gözaltında ve tutuklu kaldığı dönem içerisindeki maddi zararını ücret bordrosu gibi itibar edilebilecek bir belgeyle ispatlayamayan davacı lehine tutuklu kaldığı dönemde 16 yaşından büyükler için geçerli net asgari ücret üzerinden maddi tazminatın hesaplanmasında hukuka aykırılık bulunmamıştır.

e. Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer gözetilmek suretiyle, hak ve nefaset ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerektiği göz önünde bulundurularak, takdir edilen manevi tazminat miktarının fazla olmadığı anlaşılmıştır.

2. Davacı vekilinin temyiz isteği yönünden;

Kabul ve uygulamaya göre; nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer gözetilmek suretiyle, hak ve nefaset ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak ve emsal uygulamaların da altında olacak şekilde eksik manevi tazminata hükmolunması, hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR

Gerekçe bölümünün (1 a), (1 b), (1 c) ve (2) paragraflarında açıklanan nedenlerle davalı vekili ve davacı vekilinin temyiz istemleri yerinde görüldüğünden ... Bölge Adliye Mahkemesi 14. Ceza Dairesinin, 15.09.2021 tarihli ve 2021/1625 Esas, 2021/2240 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca ... Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise ... Bölge Adliye Mahkemesi 14. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

29.05.2023 tarihinde karar verildi.