Karar Detayı

MAHKEMESİ: Ceza Dairesi

İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenlerin hükmü temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Davacı vekili 20.01.2017 tarihli dava dilekçesinde özetle; Kara Kuvvetleri Komutanlığında kara pilot üsteğmen olan müvekkilinin suç işlemek amacı ile kurulan örgüte üye olmak ve kişisel bilgilerin kaydedilmesi suçlarından yargılandığı, 13.06.2012 tarihinde gözaltına alındığını, 16.06.2012 tarihinde tutuklandığını, 28.01.2014 tarihinde tahliye edildiğini, yapılan yargılama sonunda müvekkili hakkında beraat kararı verildiği, haksız tutuklu kaldığı süreler nedeniyle 117.976,50 TL maddi ve 3.000.000,00 TL manevi tazminatın zararın oluştuğu tarihlerden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsilini talep etmiştir.

2. Davalı vekili 01.03.2017 havale tarihli cevap dilekçesinde özetle; davanın süresinde açılıp açılmadığı hususu araştırılarak davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, yetkili mahkemede açılıp açılmadığı araştırılarak usulü uygun değil ise reddi gerektiğini, davacının muhtemel zararlarının tazminat kapsamında değerlendirilmemesi gerektiğini, maddi tazminat talebi maddi delillerle desteklenmediğini, talep edilen manevi tazminat miktarının fahiş olduğunu, faiz başlangıç tarihi talebinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, manevi tazminata faiz uygulanmaması gerektiğini, öne sürmüştür.

3.... 6. Ağır Ceza Mahkemesinin, 30.03.2018 tarihli ve 2017/49 Esas, 2018/128 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

4.... Bölge Adliye Mahkemesi 14. Ceza Dairesinin, 10.12.2019 tarihli ve 2018/2589 Esas, 2019/4626 Karar sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davalı vekilinin ve davacı vekilinin istinaf başvurularının kabulüne karar verilerek 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca duruşmalı yapılan inceleme neticesinde aynı Kanun’un 280 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

5.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 17.10.2021 tarihli tebliğnamesi ile davacı vekilinin ve davalı vekilinin temyiz istemlerinin esastan reddi ile hükmün onanmasını talep etmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

1. Davacı vekilinin temyiz istemi;

Davacının tazminata esas dosyada ödenen vekalet ücreti, maaş farkları faizi, yıllık uçuş tazminatı zararları, ödemeye mecbur bırakılan öğrenim masraflarının tazminat olarak ödenmesi gerektiğine, müvekkilinin haksız yargılama nedeni ile onurunun kırıldığı, yazılı ve görsel basında haber olduğunu, yargıtayın benzer yargılamalarda daha yüksek tazminata hükmedilmesi gerektiğine ilişkin kararlarının bulunduğuna bu nedenle hükmedilen manevi tazminatın eksik olduğuna, ilişkindir.

2. Davalı vekilinin temyiz istemi;

Hükmedilen manevi tazminat miktarının fazla olduğuna, ilişkindir.

III. DAVA KONUSU

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

Tazminat talebinin esasını oluşturan ... 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 2014/100 Esas, 2016/37 Karar sayılı ceza dava dosyasında davacının suç işlemek amacı ile kurulan örgüte üye olmak, kişisel verilerin kaydedilmesi, yasaklanan bilgileri temin etmek suçundan yargılandığı, 13.06.2012 28.01.2014 tarihleri arasında gözaltında ve tutuklu kaldığını, yapılan yargılama üzerine beraatine hükmedildiği, beraat hükmünün 21.10.2016 tarihinde kesinleştiği ve davanın 5271 sayılı Kanunun 142 inci maddesinin birinci fıkrasında belirlenen süre içerisinde yetkili ve görevli mahkemede açıldığı, alınan bilirkişi raporuna göre davacının tazminata konu dosyada ödediği serbest meslek makbuzlarının maddi tazminat olarak verilmesi gerektiği belirlenerek, 960,00 TL maddi tazminatın 18.07.2013 tarihinden, 500,00 TL maddi tazminatın 23.05.2014 tarihinden, 750,00 TL maddi tazminatın 29.06.2015 tarihinden, 1.000,00 TL maddi tazminatın 12.10.2015 tarihinden, 5.960,00 TL maddi tazminatın ise 0103.2017 tarihinden, 200.000,00 TL manevi tazminatın ise gözaltı tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak davacıya ödenmesine fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davalı vekilinin ve davacı vekilinin istinaf başvurusu üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince; Yargıtay 12. Ceza Dairesinin değişikliğe gidilen (Yargıtay 12.CD. 18/03/2019 tarih ve 2019/3 3651 E/K sayılı kararı...) "..tazminat davasının dayanağı olan ceza dava dosyasında beraat etmiş olması nedeniyle davacı lehine maktu vekalet ücretine hükmolunması gerektiği, maktu vekalet ücretini aşan ve serbest meslek makbuzu ile ispatlanan kısmın ise davacı ile avukatı arasındaki hukuki ilişkiye dayandığı bu nedenle koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davasında zarar kapsamında değerlendirilemeyeceği..." şeklindeki içtihadına aykırı olarak, vekalet ücretine dayalı maddi tazminata hükmedilmiş olduğundan davacının yasal koşulları oluşmayan maddi tazminat talebi reddedilmiştir.

Ayrıca manevi tazminat ile ilgili olarak da davacının sosyal ve ekonomik durumu ile gözaltı ve tutuklulukta geçirdiği sürelerden dolayı hak ve nasafet ilkelerine uygun makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, davacı lehine belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda fazla manevi tazminata hükmedilmiş olduğundan ... 6.Ağır Ceza Mahkemesinin 30/03/2018 tarih, 2017/49 esas, 2018/128 karar sayılı kararının kaldırılmasına karar verilerek dairemizde yapılan değerlendirme sonucunda manevi tazminat miktarını 85.000 TL belirlemek suretiyle hüküm kurulmuş fazlaya ilişkin talepler ise reddedilmiştir.

IV. GEREKÇE

Tazminat talebinin esasını oluşturan ... 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 2014/100 Esas, 2016/37 Karar sayılı ceza dava dosyasında davacının suç işlemek amacı ile kurulan örgüte üye olmak ve devletin güvenliğine ilişkin gizli bilgileri temin etmek suçundan yargılandığı, 13.06.2012 28.01.2014 tarihleri arasında 594 gün gözaltı ve tutuklu kaldığı, yapılan yargılama üzerine beraatine hükmedildiği, beraat hükmünün 21.10.2016 tarihinde kesinleştiği ve davanın 5271 sayılı Kanunun 142 inci maddesinin birinci fıkrasında belirlenen süre içerisinde yetkili ve görevli mahkemede açıldığı anlaşılmıştır.

A.Davalı vekilinin temyiz sebepleri;

1. Hükmedilen manevi tazminat talebi yönünden;

Yargıtayın görevi ülke genelinde uygulama birliğinin sağlanması ve benzer olaylarda aynı çözüm tarzının oluşturulmasıdır. Bu görev yerine getirilirken hukukun genel ilkeleri, ülkedeki pozitif hukuk normları ve uluslararası temel insan haklarına ilişkin kural ve kabullere uygun bir yorum ve uygulama benimsenmelidir.

Bu ilke yalnızca denetim mahkemeleri için değil, hüküm mahkemeleri için de geçerlidir. Hukuk devletinin en belirgin özelliği hiçbir kurum ve makam ayrımı gözetilmeden herkesin hukuk kurallarına uymasıdır.

Dairemizin yerleşik kararlarında da vurguladığı üzere, nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer gözetilmek suretiyle, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerektiği, hükmedilen manevi tazminat miktarının eksik olduğu bu nedenle davalı vekilinin manevi tazminatın fazla olduğuna yönelik temyiz talebinin reddine karar verilmiştir.

B.Davacı vekilinin temyiz sebepleri;

1. Maddi tazminat talebi yönünden;

Yargıtay İçtihatı Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun 29.05.1957 tarihli, 1957/4 Esas ve 1957/16 Karar sayılı içtihadı birleştirme kararında da açıklandığı üzere; vekalet ücreti yargılama giderlerindendir. Buna göre karşı tarafa yüklenmesi gereken vekalet ücretinin bağımsız bir varlığı olamayacağından ayrı bir dava konusu yapılamayacaktır. Davacının kendi vekili ile yaptığı ve sadece tarafları bağlayan ücret sözleşmesi niteliğindeki vekalet akdi uyarınca ödenmesi kararlaştırılan bedelin koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davasında zarar kapsamında değerlendirilemeyeceği gözetilmelidir.

Anılan içtihatı birleştirme kararı ve yerleşik Yargıtay uygulamaları nazara alındığında, tazminat talebinin dayanağı olan ceza dava dosyasında beraat etmiş olması nedeniyle davacı lehine maktu vekalet ücretine hükmolunması gerektiği, maktu vekalet ücretini aşan ve serbest meslek makbuzu ile ispatlanan kısmın ise davacı ile avukatı arasındaki hukuki ilişkiye dayandığı, bu nedenle koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davasında zarar kapsamında değerlendirilemeyeceği, davacının yıllık uçuş tazminatı zararları, ödemeye mecbur bırakılan öğrenim masraflarının 5271 sayılı CMK'nın 141 ve devamı maddelerine göre belirlenmesi gereken maddi zarar kapsamında hüküm altına alınamayacağı dikkate alındığında, maddi tazminat olarak verilmemesinde isabetsizlik görülmemiştir.

Kara pilot üsteğmen olarak görev yapmakta iken açılan dava nedeni ile maaş farkları faizi taleplerinin 5271 sayılı Kanunun 141 ve devamı maddelerine göre değerlendirilebilecek talepler olmadığı, varsayıma dayalı ve muhtemel gelir kayıplarına ilişkin, idari takdire ilişkin tasarruf niteliğinde olduğu, davanın açılmaması durumunda hakların elde edileceğinin mutlak, muhakkak ve kesin olmadığı, davanın varlığı nedeni ile davacının bu haklardan mahrum kaldığının kabul edilemeyeceği, bu nedenle gerçek maddi zarar mahiyetinde bulunmadıklarından bu taleplerin maddi tazminat olarak verilmemesinde isabetsizlik görülmemiştir.

2. Hükmedilen manevi tazminat miktarı yönünden;

Yargıtayın görevi ülke genelinde uygulama birliğinin sağlanması ve benzer olaylarda aynı çözüm tarzının oluşturulmasıdır. Bu görev yerine getirilirken hukukun genel ilkeleri, ülkedeki pozitif hukuk normları ve uluslararası temel insan haklarına ilişkin kural ve kabullere uygun bir yorum ve uygulama benimsenmelidir.

Bu ilke yalnızca denetim mahkemeleri için değil, hüküm mahkemeleri için de geçerlidir. Hukuk devletinin en belirgin özelliği hiçbir kurum ve makam ayrımı gözetilmeden herkesin hukuk kurallarına uymasıdır.

Dairemizin yerleşik kararlarında da vurguladığı üzere, nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer gözetilmek suretiyle, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak ve emsal uygulamaların da altında olacak şekilde eksik manevi tazminata hükmolunması hukuka aykırı bulunmuş ve tebliğnamede onama isteyen görüşe iştirak edilmemiştir.

V. KARAR

Gerekçe bölümünün (B 2) nolu paragrafında açıklanan nedenle davacı vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden ... Bölge Adliye Mahkemesi 14. Ceza Dairesinin, 10.12.2019 tarihli ve 2018/2589 Esas, 2019/4626 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca ... Bölge Adliye Mahkemesi 14. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

08.05.2023 tarihinde karar verildi.