Karar Detayı

MAHKEMESİ: Ceza Dairesi

DAVA: 466 sayılı Yasa gereği tazminat

İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Davacı vekili 18.12.2018 tarihli dava dilekçesinde özetle; "davacının Hizbullah terör örgütü suçlamasıyla yakalanarak gözaltına alındığını, gözaltı sonucu 23.05.2000 tarihinde tutuklandığını, 09.08.2000 tarihinde tahliye olduğunu, yapılan yargılama neticesinde ceza verilmesine yer olmadığına karar verildiğini, haksız yargılama ve 80 gün haksız koruma tedbiri uygulanması sebebiyle 50.000 maddi tazminat ile haksız tutuklama tedbiri nedeniyle 50.000 TL manevi tazminatın ayrıca müvekkili hakkında 16.02.2000 tarihinde başlayan yargılamanın 13.12.2018 tarihinde kesinleşmesi ile neticelendiğini dolayısıyla 18 yılı aşkın süredir devam eden uzun yargılama nedeniyle, anayasanın adli yargılanma, eşitlik haklarının ihlal edildiğini, ceza tehdidi altında yaşayan davacı için 25.000 TL olmak üzere toplam 75.000 TL manevi tazminatın yakalama tarihinden itibaren işleyecek mevduat uygulanacak en yüksek faiziyle davalıdan tahsilini " talep etmiştir.

2. Davalı vekili 21.01.2019 tarihli cevap dilekçesinde özetle; " davanın süresinde açılıp açılmadığının, mahkemenin görev ve yetkili olup olmadığının, mükerrer dava açılıp açılmadığının araştırılması gerektiğini, talep edilen manevi tazminat miktarının yüksek olduğunu, davanın reddi gerektiğini " beyan etmiştir.

3. ... 19. Ağır Ceza Mahkemesinin, 28.02.2019 tarihli ve 2018/566 Esas, 2019/103 Karar sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

4. ... Bölge Adliye Mahkemesi 19. Ceza Dairesinin, 07.10.2019 tarihli ve 2019/1935 Esas 2019/3096 Karar sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davacı vekilinin istinaf başvurusunun 5271 sayılı Kanunu’nun 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

5.Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan, 25.10.2021 tarihli, davacıvekilinin temyiz isteminin esastan reddi ile hükmün onanması görüşünü içerir Tebliğname ile Daireye tevdi olunmuştur.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Davacı vekilinin temyiz istemi; davanın reddine ilişkin kararın hukuka aykırı olduğuna ilişkindir.

III. DAVA KONUSU

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince; davacının haksız gözaltı ve tutuklama iddiasına ilişkin olarak yapılan araştırmada, davacı (şüphelinin) Terör Örgütü Üyeliği suçundan dolayı gözaltına alındığı, davacı vekili 18.12.2018 tarihli dilekçesi ile davacı ...'nun 80 gün boyunca gözaltı ve tutuklulukta kaldığı süreler için 50.000 TL maddi, 75.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuş ise de, ... 14. Ağır Ceza Mahkemesinin 16.12.2018 tarih, 2018/120 esas ve 2018/217 karar sayılı ilamında ... hakkında üzerine atılı silahlı terör örgütüne üye olma suçundan dolayı, 4959 sayılı kanunun 3 maddesi kapsamında olmayan sanığın örgütten ayrılıp suçunu kabul etmesi ve pişmanlığını ifade etmesi sebebiyle 4959 sayılı kanunun 4 a maddesi uyarınca ceza verilmesine yer olmadığına dair karar verildiği, 5271 sayılı CMK'nın 144. maddesinde tazminat isteyemeyecek kişilerin sayıldığı, aynı maddenin b fıkrasında tazminata hak kazanmadığı halde, sonradan yürürlüğe giren ve lehe düzenlemeler getiren kanun gereği,durumları tazminat istemeye uygun hale dönüşenlerin tazminat isteyemeyeceği ve dahi davacının beraat etmediği lehe yasa gereği hakkında ceza verilmesine yer olmadığına dair karar verildiği anlaşılmakla tazminata hükmedilmesini gerektirecek koşullar oluşmadığından tazminat taleplerinin reddine karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

Bölge Adliye Mahkemesince; yapılan incelemeye, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre istinaf başvurusunda bulunan davacının ileri sürdüğü nedenler yerinde görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

1. Tazminat talebinin dayanağı olan ... 14. Ağır Ceza Mahkemesinin 2018/120 Esas ve 2018/217 Karar sayılı ceza dosyası kapsamında, davacının silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 23.05.2000 09.08.2000

tarihleri arasında 2 ay 17 gün tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonucunda davacının mahkumiyetine karar verildiği, kararın Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 28.04.2011 tarih, 2010/14479 2011/2558 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği; ancak Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazı üzerine Yargıtay 16. Ceza Dairesinin 20.03.2018 tarihli, 2017/1398 2018/621 sayılı kararıyla itirazın kabulü ile Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 2010/14479 2011/2558 sayılı onama kararının kaldırılarak, davacı sanık ... hakkında karar tarihinde yürürlükte bulunan 4959 sayılı Kanunun 4 a maddesi uygulanması gerektiği gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verildiği, bozma sonrası yapılan yargılama neticesinde 4959 sayılı kanunun 3. maddesi kapsamında olmayan sanığın örgütten ayrılıp suçunu kabul etmesi ve pişmanlığını ifade etmesi sebebiyle 4959 sayılı kanunun 4 a maddesi uyarınca ceza verilmesine yer olmadığına karar verildiği, kararın 14.12.2018 tarihinde kesinleştiği, tutuklama tarihi itibariyle davanın 466 sayılı Kanuna tabii olduğu, makul sürede karar verilmemesine yönelik talep yönünden, davanın, yargılamanın 5271 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden sonrada da devam etmesi nedeniyle, 5271 sayılı Kanuna tabii olduğu anlaşılmıştır.

2. Davacının 50.000 TL maddi ve 75.000,00 TL manevi tazminatın gözaltına alınma tarihinden itibaren işleyecek faizi ile ödenmesi talebine ilişkin söz konusu davada, ilk derece mahkemesince davacı ... hakkında üzerine atılı silahlı terör örgütüne üye olma suçundan dolayı, 4959 sayılı kanunun 3 maddesi kapsamında olmayan sanığın örgütten ayrılıp suçunu kabul etmesi ve pişmanlığını ifade etmesi sebebiyle 4959 sayılı kanunun 4 a maddesi uyarınca ceza verilmesine yer olmadığına dair karar verildiği, 5271 sayılı CMK'nın 144. maddesinde tazminat isteyemeyecek kişilerin sayıldığı, aynı maddenin b fıkrasında tazminata hak kazanmadığı halde, sonradan yürürlüğe giren ve lehe düzenlemeler getiren kanun gereği durumları tazminat istemeye uygun hale dönüşenlerin tazminat isteyemeyeceği ve davacının beraat etmediği, lehe yasa gereği hakkında ceza verilmesine yer olmadığına dair karar verildiği, tazminata hükmedilmesini gerektirecek koşullar oluşmadığı gerekçesiyle tazminat taleplerinin reddine karar verilmiş ise de tutuklama tarihi itibariyle davanın 466 sayılı Kanuna tabii olduğu, davacının haksız koruma tedbirine yönelik tazminat istemi hakkında 466 sayılı Kanun hükümleri esas alınarak karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, tutuklama işleminin gerçekleştiği tarihte yürürlükte olmayan 5271 sayılı CMK’nın 141. ve devamı maddeleri gereğince değerlendirme ve uygulama yapılması hukuka aykırı bulunmuştur.

3. Yargılamanın 5271 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden sonra da devam ettiği anlaşılmakla; davacının yargılamanın makul sürede bitirilmediğine yönelik talebi hakkında 5271 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirilme yapılması gerekirken davacının bu talebine ilişkin değerlendirme yapılmadan karar verilmesi hukuka aykırı bulunmuş olup, açıklanan nedenlerle tebliğnamedeki görüşe iştirak edilmemiştir.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle davacı vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden ... Bölge Adliye Mahkemesi 19. Ceza Dairesinin, 07.10.2019 tarihli ve 2019/1935 Esas 2019/3096 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanunu’nun 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca ... 19. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise ... Bölge Adliye Mahkemesi 19. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

02.05.2023 tarihinde karar verildi.