Karar Detayı

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2020/784 Esas, 2020/138 Karar

DAVACI KARŞI DAVALI: Mono Elektrik Malzemeleri San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. vekili Avukat ...

DAVALI KARŞI DAVACI: SMA Teks. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili

Avukat ...

DAVA TARİHİ: 22.03.2016 (Asıl dava) 14.04.2016 (Karşı dava)

HÜKÜM: Asıl davanın reddi, karşı davanın kabulü

İLK DERECE MAHKEMESİ: Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI: 2016/268 E., 2019/460 K.

Taraflar arasındaki itirazın iptali ve alacak davalarından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kabulüne, karşı davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı karşı davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle asıl davanın reddine, karşı davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı karşı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; davalının, üreticilik yapan müvekkilinin distribütörü iken teslim aldığı mal bedelleriyle ilgili kıymetli evrak vermemesi, borçları vadesinde ödememesi gibi sebeplerle sözleşmenin 03.04.2014 tarihinde feshedildiğini, fesih sonrası alacakların tasfiyesinin konuşulduğunu, davalının ihtarının geldiğini, bu ihtar sonrasında davalının ellerindeki malların iadesi, bedellerinin cari hesaptan mahsubu, karşılıklı diğer taleplerden vazgeçilmesi teklifinin müvekkilince uygun görüldüğünü, davalıya malları teslim alacak kişi ve teslim tarihi bilgilerinin verildiğini, davalının taahhüdünü yerine getirmemesi üzerine davacının gönderdiği 03.06.2014 tarihli ihtarname ile sulh sözleşmesinin imzalanmasını ve vadesi gelen borçların ödenmesini istediğini, davalının 08.06.2014 tarihinde tekrar teslim bilgisi istediğini, davalının bu anlaşılmaz tavrı neticesinde bu kez müvekkilinin bir çalışanı görevlendirilip 24.06.2014 tarihli ihtarname ile gerekli bilgilerin verildiğini, müvekkili çalışanının hazır olmasına rağmen ... bir malın teslim edilmediğini, müvekkilinin 232.669,64 USD cari hesap alacağı bulunduğunu, başlatılan icra takibine itiraz üzerine açtıkları itirazın iptali davasında yetkisizlik kararı verildiğini, yetkili mahkemeye gönderme taleplerinin süresinden sonra olduğu gerekçesiyle davanın açılmamış sayıldığını, bu kez süresinde tekrar itirazın iptalini istediklerini ileri sürerek davalının takibe itirazının iptalini, icra inkar tazminatının tahsilini talep etmiştir.

2.Karşı davacı vekili karşı dava dilekçesinde; karşı davalının fesih beyanında hangi sebeplerden dolayı sözleşmenin feshedildiğini belirtmediğini, müvekkilinin de hangi fiilleri ile sözleşmeye aykırı davrandığını anlayamadığını, karşı davalının müvekkiline verdiği münhasır satış yetkisini geri almayı amaçladığını, nitekim taahhüdünü çiğneyerek Özbekistan’da satış gerçekleştirdiğini ileri sürerek sözleşmede öngörülen 300.000,00 USD cezai şarttan şimdilik 30.000,00 USD’nin fesih tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı vekili asıl dava cevap dilekçesinde; itirazın iptali davasının bir yıllık süresinden sonra açıldığını, sözleşmeyi haksız fesheden davacının kıymetli evrak verilmemesi, borçların ödenmemesi gibi iddialarla haklı fesih izlenimi uyandırmaya çalıştığını, asıl olarak distribütörlük haklarını ihlal ... sözleşmeye aykırı davrananın asıl dava davacısı olduğundan 05.05.2014 tarihli ihtarname ile sözleşmenin müvekkilince feshedildiğini, davalının ürün stoklarını ... hazır olduğunu bildirdiği halde davacının ürünlerin kime teslim edileceğini bildirmediğini, 06.06.2014 tarihli ihtarname ile müvekkilinin ürünleri kime ve hangi adreste teslim edileceğini, ürün bedellerinin nasıl ödeneceğini, cari hesaptan mahsup edilip edilmeyeceğini sorduğunu, davacının uygulanır bir öneri sunmadığını, bir kişiyi görevlendirmekten başka adım atmadığını, bu kişinin de ne zaman hangi adreste hazır bulunduğunu bildirmediğini, malları teslim almaktan davacının imtina ettiği, cari alacak iddiasını kabul etmediklerini, yargılama sırasında cari alacak çıkması halinde fesihten sonra müvekkilinin stoklarında bulunan ve teslim almaktan imtina ettiği 177.941,09 USD mal bedelinin mahsubunu talep ettiklerini savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Karşı davalı vekili karşı davaya yönelik dilekçelerinde; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 13.03.2019 tarihli ek raporda özetle; “taraflar arasındaki sözleşmeye göre davalı tarafın ödeme yükümlülüklerini yerine getirmediği gibi sözleşmenin 3.6 maddesi gereğince mal stoklarını bildirme yükümlülüğünü de yerine getirmediği, bu bağlamda davacı tarafından sözleşmenin 7.4 maddesi gereğince haklı olarak feshedildiğinin kabul edilmesi gerektiği, taraflar arasındaki ticari ilişki kapsamında davacı tarafın davalıdan toplam 570.114,12 TL alacağı bulunduğu, söz konusu alacağın davalı tarafın ticari defterlerinde de kaydedildiği” teknik kanaatlerinin belirtildiği, yeterli görülen bilirkişi raporunun hükme esas alındığı, taraflar arasında mevcut ve inkar edilmeyen distribütörlük sözleşmesi kapsamında davacının 570.114,12 TL alacağı bulunduğu, söz konusu alacağın davalının ticari defterlerine de kaydedildiği, asıl davada davacının alacağın varlığını kanıtladığı, sözleşmenin 2.8 maddesi gereğince davalının borcunun süresinde ödememesi, 3.6 maddesi gereğince ürün satışları ve stoklarıyla ilgili süresinde gerekli bildirimleri yapmaması nedeniyle davacının 7.4 maddesi gereğince sözleşmeyi haklı olarak feshettiği, davalı karşı davacının karşı dava yönünden haksız fesih nedeniyle herhangi bir talep ileri süremeyeceği, sözleşmenin haklı olarak feshedildiği, ürünlerin davacıya teslimi için gerekli bildirimlerin yapılmasına rağmen davalının kendi stoklarında bulunan ürünleri bildirmediği gibi davacıya herhangi bir teslimi gerçekleştirmediği gerekçesiyle asıl dava yönünden davacı karşı davalı tarafından davalı karşı davacı aleyhine açılan davanın kabulü ile, davalı karşı davacının İstanbul 7. İcra Müdürlüğünün 2015/4587 E. sayılı takip sayılı dosyasına itirazının iptali ile takibin aynı alacak üzerinden aynı koşullarda devamına, hükmedilen alacağın %20'si üzerinden hesaplanan 114.022,00 TL icra inkar tazminatının davalı karşı davacıdan alınarak davacı karşı davalıya verilmesine, karşı davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı karşı davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; fesih tarihinde asıl dava davacısının muaccel bir alacağının bulunmadığını, bu sebeple feshin haksızlık içerdiğini, fesih ihbarnamesinde ve dava dilekçesinde dayanılmayan sözleşmenin 3.6 maddesinin ihlaline bağlı olarak müvekkili aleyhine karar verilemeyeceğini, icra inkar tazminatına hükmedilemeyeceğini, müvekkilinin bildirimine rağmen asıl dava davacısının stoklardaki ürünleri teslim almadığını, bu ürün bedellerinin borçtan düşülmesi gerektiğini, sözleşmenin 9 ncu maddesi uyarınca cezai şart ödenmesinin sözleşmenin bir gereği olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sözleşmeye göre distribütöre fatura tarihinden itibaren 5 ay içerisinde ödeme imkanı tanındığı, davacı karşı davalı tarafından davalı karşı davacıya keşide edilen 03.04.2014 tarihli fesih ihtarnamesinde, sözleşmenin 7.4 maddesine dayalı olarak sözleşme hükümlerine uymama ve aykırı hareket edildiğinden bahisle sözleşmenin ... taraflı feshedildiği belirtilmiş ise de, ihtarnamede açıkça somut bir nedenin ileri sürülmediği, davalı karşı davacının 05.05.2014 tarihli cevabi ihtarnamesinde, sözleşmenin feshinin haksız olduğunu, bilakis sözleşmedeki yükümlülüklerin üretici firma tarafından yerine getirilmediğini, sözleşmeye aykırı davranıldığından sözleşmenin taraflarınca haklı nedene dayalı olarak feshedildiğinin bildirildiği, her ne kadar davacı karşı davacı fesih ihtarında somut bir fesih nedeni belirtmemiş ise de eldeki davada fesih nedeni olarak davalının satın aldığı mal bedellerini vadesinde ödememesini gösterdiği, davalı distribütörün fesihten önceki bir kısım ödemelerin 5 aylık vadesini 1 2 ay geçirdiği, fakat davacı şirketin uyarıları üzerine davalının ödemelerini yaptığı, bu ödemeler ile birlikte vadesi gelmiş tüm borçların ödenmiş konumuna geldiği, bununla birlikte davacı şirketin iddiasına dayanak belirttiği en eski borcun 26.11.2013 tarihini içerdiği, bu borcun vadesinin de 5 aylık sürenin sonu olan 26.04.2014 tarihinde dolacağından davacının sözleşmeyi feshettiği 03.04.2014 tarihi itibariyle davalı distribütörün muaccel ödenmemiş borcu bulunmadığından bu fesih gerekçesinin yerinde görülmediği, dava dilekçesinde bu fesih nedeni dışında herhangi bir fesih nedenine dayanılmadığı halde fesih sonrası tasfiye hükümlerini düzenleyen sözleşme hükmüne dayalı ürün satışları ve stoklarıyla ilgili süresinde gerekli bildirimlerin yapılmadığına dair iddia kapsamı dışına çıkılarak karar verilmesinin yerinde görülmediği, asıl dava davacısının distribütörlük sözleşmesini haklı nedene dayanmadan feshettiğinin kabulü gerektiğinden sözleşmenin 9 uncu maddesine dayalı cezai şart alacağından sorumluluğunun bulunduğu, sözleşmenin 8.2 maddesinde davalı distribütörün kontrolü altında bulunan ürünlerin listesini derhal davacıya vereceği, 30 iş günü içerisinde bedelinin davacı tarafından ödenmek kaydı ile bu ürünleri satın alınması ve ürünlerin davacının yazılı olarak göstereceği kişiye teslim edileceği, eğer davacı 30 iş günü içerisinde söz konusu ürünleri teslim almaz ya da aldırmaz ise ürünlerin davalı distribütörün satış bedeli üzerinden hesaplanacak bedellerini nakten ve defaten ödeyeceğinin kararlaştırıldığı, asıl davada davacının davalıya 24.06.2014 tarihli ihtarnamesinde, teslim ile ilgili kişi ve adres bildirimi yapmasına rağmen, davalı distribütörün ürünleri iade etmediği dosya kapsamında ... olmakla ürünleri satın ... ve iade etmeyen davalı distribütörün sözleşmenin 8.2 maddesine dayalı iade hakkını kullanmakta temerrüde düştüğünün kabulü gerektiğinden satın aldığı ve iadeden kaçındığı ürünlerin bedelini ödemekle yükümlü olduğu, hal böyle olunca, her iki tarafın ticari defterleri birbiri ile mutabık olduğu üzere, takip tarihi itibariyle davacının davalı distribütörden cari hesaptan dolayı 232.699,64 USD tutarında alacaklı olduğu, bu alacaktan davalı karşı davacının takas mahsup talebi doğrultusunda karşı dava bakımından sözleşmeyi süresinden önce haksız biçimde fesheden davacı karşı davalının sözleşmenin 9 uncu maddesinde öngörülen 300.000,00 USD cezai şarttan sorumlu olduğu, bu tutarın mahsubu sonucunda, asıl davanın takas mahsup nedeniyle reddi gerektiği, karşı davanın ise davalı karşı davacının takas mahsup sonucu bakiye 67.300,36 USD cezai şart alacağının kaldığı, karşı davada istenen 30.000 USD talebi ile bağlı kalındığı gerekçesiyle davalı karşı davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesinin kararının kaldırılmasına, asıl davanın reddine, karşı davanın kabulüne, 30.000,00 USD'nin temerrüt tarihi olan 03.06.2014 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’un (3095 sayılı Kanun) 4/a maddesi uyarınca fiili ödeme gününe kadar Devlet Bankalarının USD cinsinden açılmış bulunan bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanarak davacı karşı davalıdan alınarak davalı karşı davacıya verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı karşı davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı karşı davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; sözleşmenin 7.4 maddesi uyarınca feshedildiğini, davalarının cari alacağa dayandığını, feshin haklılığına ya da buna ilişkin taleplere bağlı olmadığını, bu sebeple de cari alacağa ilişkin açıklamaların yapıldığını, karşı davacının iddiaları dışında bir cevap vermelerinin de beklenemeyeceğini, davalı karşı davacının temerrüde ilişkin bir iddiasının bulunmadığını, bu sebeple savunma yapmadığı halde bu hususun gerekçeye konu edilemeyeceğini, sözleşmenin feshinin haklı sebeplere dayandığını, davalı karşı davacının uyarılara rağmen geç ödemeyi itiyat haline getirdiğini, sözleşmenin 2.8, 3.1, 3.5, 3.6, 4.4 maddelerine aykırı davrandığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Asıl dava itirazın iptali, karşı dava alacak istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri.

4. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun) 67 nci maddesi.

5. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı karşı davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

08.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.