Karar Detayı

MAHKEMESİ: Asliye Hukuk Mahkemesi

(Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla)

SAYISI: 2022/394 Esas, 2022/761 Karar

DAVACILAR: 1.... Yapı Malzemeleri Tic. Ltd. Şti.

2. ...

3.... ... Yapı Malzemeleri Tic. Ltd. Şti. temsilcisi vekilleri Avukat ...

DAVA TARİHİ: **

HÜKÜM: Davanın reddi

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin inşaat malzemeleri alım satım işleri ile uğraştığını, davalının ''Bims Blok'' duvar blok üretimi yaptığını, müvekkilinin bir dönem davalının Antalya'da bayiliğini yaparak davalıya ait blokların satışını gerçekleştirdiğini, taraflar arasında varılan 28.05.2004 tarihli anlaşma neticesinde davalıya 01.07.2004 vade 25.06.2004 (daha sonra 25.07.2004 olarak düzeltilmiştir.) tanzim 25 milyar TL ve 25.08.2004 vade 01.08.2004 tanzim 25 milyar TL iki adet bono verdiğini, fakat bu mutabakat bazı nedenlerle tam olarak uygulanamadığını, müvekkilin verdiği bono karşılığında 16.056,00 TL tutarında mal teslim alabildiğini, bu tutarda mal bedeli karşılığında müşterilerden aldığı 4 adet çeki davalıya verdiğini, bu çeklerin davalı tarafından tahsil edildiğini, bonoların bedelsiz kaldığını, bu iki bonodan dolayı borcu olmadığını, davalının bu bonoları iade etmediğini, bunları takip konusu yaptığını belirterek müvekkilin iki adet bonodan dolayı borçlu olmadığının tespitine, bonoların iptaline, icra takiplerinin iptaline, %40 icra inkar tazminatına hükmedilmesini, cevaba cevap dilekçesi ile de ihtiyati tedbir talebinin kabul edilmemesi sebebiyle davalının dava konusu bonolar nedeniyle müvekkilinden icra yoluyla tahsil ettiği 7.277,91 YTL'nin 16.11.2007 tarihinden ve 45.912,09 YTL'nin 12.11.2007 tarihinden itibaren işlemiş avans faizi ile istirdatına da karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; senede karşı senetle ispat zorunluluğunun bulunduğunu, bonolara konu paranın davacı şirkete müvekkili firmanın işini kurması ve tanıtması amacıyla Antalya'daki fuarda müvekkil şirket yetkilsi ... ... tarafından elden verilen ödünç para olup iade edilmediğini, davacı tarafın cari hesap ekstresinde senetleri iade aldığına dair kayıt bulunduğunu, bunların bedelini cari hesaptan düştüğünü, icra takibine konu bonolar ile dava konusu bonoların farklı olduklarını belirterek davanın reddine karar verilmesini, icra inkar tazminatına hükmedilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen İlk Karar

Mahkemece 12.07.2012 tarih, 2007/400 E. ve 2012/297 K. sayılı kararı ile ispat külfetinin davalıya ait bulunduğu, zira aynı tarihte tanzim edilmiş, aynı vadeyi ve meblağı içeren mal karşılığı teslim edilmiş senetler en son vade tarihi itibariyle iade edildikten sonra aynı tarihte aynı tanzim ve vade tarihlerini içeren aynı meblağlı bono verilmesi ticari icaplara uygun düşmediği gibi normal bir durumda olmadığı, davalının mal teslimi karşılığı verdiği senetlerin iade edilmesine müteakip ne sebeple aynı tarih, vade ve meblağlı bonolar verildiğini ispatlaması gerektiği, davalının savunmalarını usulüne uygun delillerle kanıtlayamadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm taraflarca temyiz edilmiştir.

B. Birinci Bozma Kararı

Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesi'nin 10.02.2014 tarih, 2013/18715 E. ve 2014/2565 K. sayılı kararıyla takip ve

dava konusu senetlerin cari hesap ilişkisinde verilen senetler olduğu ve bedelsiz kaldığı iddiasını ve cari hesap kaydına senetlerin iade edildiğini kaydeden davacının iddiasını kanıtlama yükümlülüğünün davacıda olduğunu mahkemece kanıt yükünün tayininde yanılgıya düşüldüğü gerekçesi ile bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 20.11.2014 tarih, 2014/368 E. ve 2014/482 K. sayılı kararı ile önceki gerekçelere ek olarak asıl olanın aradaki ticari ilişkinin varlığını gösterecek tarafların ticari defterleri olduğu, ticari defterlerde dava konusu bonoların alınıp verildiğine dair bir kayıt bulunmadığı, davalı tarafın herhangi bir cari hesap ekstresi de sunmadığı, davacı tarafın kendi aleyhine olacak bir delili mahkemeye sunması ve bu şekilde aleyhine bir durum oluşturmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, davalının ilk etapta savunmasını davalıya Antalya'daki fuarda davacıya borç verildiği bunun üzerine dava konusu senetlerin tarafına verildiğini iddia ettiği daha sonra savunmasını genişleterek Antalya'da verilen senetler ile dava konusu senetlerin farklı olduğunu dava konusu senetlerin ticari alışverişe dayanarak alındığını beyan ettiği, dosyada bulunan davacı tarafından yazılan ticari mektupta yapılan alışverişler karşılığı dört adet çekin gönderildiği, bu nedenle kendisine dava konusu iki çekin iadesi talep edildiği, buna karşılık olarak da davalı şirket temsilcisinin dosyada mevcut 213 muhabere numaralı evrakta davacı tarafça gönderilen dört adet çek karşılığı dava konusu senetlerin iade edileceği yönündeki belgenin de bu hususu doğruladığı, taraflar arasında mahkemede görülen 2011/151 E. ve 2011/319 K. sayılı dosyanın karara çıktığı ve Yargıtay denetiminden geçerek kesinleştiği, bu dosyada taraflar arasında yapılan ticari alışveriş sonucunda davacı tarafın alacaklı olduğunun tespit edildiği, davacı tarafından ibraz edilen cari hesap ekstresinin davacı tarafa dava konusu senetlerin iade alınmadığı yönünde bir ispat yükü yüklenemeyeceği, davalı tarafın gönderdiği mallar karşılığı düzenlediği faturaları ve sevk irsaliyelerini ibraz etmesi gerektiği, ancak davalı tarafın mal gönderimine ilişkin herhangi bir fatura ya da sevk irsaliyesini dosyaya ibraz edemediği gerekçesiyle direnme kararı verilmiş direnme kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

D. İkinci Bozma Kararı:

Hukuk Genel Kurulu'nun 12.02.2019 tarih, 2017/19 1303 E. ve 2019/126 K. sayılı kararıyla bozmadan önceki kararda tartışılıp değerlendirilmemiş ... bir gerekçe ile ... bir hüküm olduğu belirtilerek uyuşmazlığın çözümünün ... yetkili daire tarafından yapılması gerektiği belirtilmiştir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 17.02.2021 tarih, 2020/4900 E. ve 2021/1345 K. sayılı kararı ile 213 muhabere nolu evrakta sadece "C/H yönelik olarak alınmış olan 25/7 ve 25/8 vadeli teminat senetleri iade edilecektir." yazmakta olup, "dört adet çek karşılığı" bonoların iadesinden bahsedilmediği, cari hesap kaydına senetlerin iade edildiğini kaydeden davacının bu senetlerin fiilen iade edilmediği halde iade edildiği şekilde kayıt tutulduğu iddiası ile takip ve dava konusu senetlerin cari hesap ilişkisinde verilen senetler olduğunu ve bedelsiz kaldığını kanıtlaması gerektiği ve kanıt yükünün tayininde yanılgıya düşülerek yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmeyerek bozulmuştur.

E. Mahkemece (İkinci) Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamına davacı veya davalı tarafından başka bir dayanılan delil sunulmamış, davacı vekili tarafından yemin deliline dayandığından bahisle davalıya yemin teklifi yapıldığı, davacı tarafından yemin metni sunulduğu, davalı şirketin temsile yetkili olan kişilerin listesi ticaret sicil gazetesinden istenildiği, sunulan yemin metni doğrultusunda 22.12.2022 tarihli celse usulüne uygun yemin yaptırılıp istenilen hususların sorulduğu, yemin teklifinin yerine getirildiği, bu sebeple açılan davanın öncelikle menfi tespit yönünden, kanıt yükünün davacıda olduğu ve dosya kapsamında yazılı olarak herhangi bir delil sunmadığı, davalı şirket yetkilisi tarafından yemin teklifinin yerine getirildiği ve davacının açılan davayı kanıtlayamaması gerekçesi ile davanın reddine, davalının ise her ne kadar kötü niyet tazminatı talebinde bulunmuş ise de, tarafın açık bir şekilde kötü niyetli olduğuna dair delil bulunmadığı ve kötü niyet tazminatı için yasal şartlar oluşmadığı gerekçesi ile kötü niyet tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; ... ve ... ...'ın ticaret sicil gazetesine göre 08.06.2020 tarihine kadar görevlendirildiklerini, bundan sonraki döneme ait görevlendirmeye rastlamadıklarını, ...'ın da duruşmada hazır bulunmasına rağmen ... ...'ın da yetkili olduğu gerekçesi ile taleplerinin reddedildiğini, davalının cevap dilekçesinde bonoların iade edildiğine veya müvekkilinin iade aldığına dair bir savunması olmadığını, davalının 213 nolu belgenin tahrif edildiğini ve bunu şikayet konusu yapacağını belirtmiş olmasına rağmen bu güne kadar şikayet yapılmadığını, davalının beyanlarından senetlerin iade edilmediğinin açıkça anlaşıldığını, davalı aleyhine açmış oldukları alacak davasında alacaklı olduklarının hüküm altına alındığını davalının senetlerin ödünç para için düzenlenmediği ve başka senet bulunmadığına dair mahkeme içi ikrarlarının mevcut olduğunu, müvekkilin cari hesaba istinaden verdiği iki adet bonoyu iade aldıktan sonra düzenleme ve tanzim tarihleri, miktarları, borçlusu, alacaklısı aynı olan iki adet bono ... olmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, cari hesap ektresindeki iade kaydının satış mutabakatının sonlandırılması ve bedelsiz kalmış olmaları nedeniyle girildiğini, bonoların iade edildiği anlamını taşımadığını, ticari ilişkide müvekkilin alacaklı olduğunun bilirkişi raporları ile ... olduğunu, davalı tarafından sunulan iki cari hesap ektresinin farklı olduğunu, davalının ödünç para iddiasının davalı kayıtlarında yer almadığını, 2007 yılında büyük meblağ borç verdiğini iddia eden davalının alacağını 3 yıl boyunca tahsil etmediği, şüpheli alacaklara kaydetmediği, senedin zamanaşımına uğramasına 13 gün kala takip başlattığını, ayrıca senedin iade edildiğinin kabulünün senedin iadesinin istenmesine ilişkin mektup ve senedin iade edileceğine dair beyanı ile çeliştiğini, davalının borçlu olduğu müvekkile ödünç ... olması, davalının bu iddiasına ilişkin kayıt olmaması, aynı vade tarihli meblağlı 4 senedin olması, aynı vade aynı miktarlı iki senedin iade edilerek yerine aynı vade ve miktarlı iki senedin düzenlenmiş olması hususlarının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, kambiyo senetlerine mahsus icra takibine konu edilen bonolar nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti ile icra dosyalarına ödenen miktarın istirdadı istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

2004 sayılı İcra İflas Kanun'un 72 ... maddesi.

3. Değerlendirme

Dosyadaki yazılara, Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

05.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.