Karar Detayı

MAHKEMESİ: Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2020/41 Esas, 2023/25 Karar

HÜKÜM: Davanın kabulü

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı ile davalı arasında 29.11.2004 tarihli protokol yapılarak Jackie’s Restaurant’ın işletme devrinin davacı tarafından alındığını, protokolün teminatı olarak davalıya 5.000,00 euro bedelli teminat senedi verildiğini, senette malen kaydının bulunduğunu, davalının ilgili işletmeye dair ödenmemiş borçların olduğunu iddia ederek protokolü tek taraflı olarak feshettiğini, davalının protokol ile aynı tarihi taşıyan teminat senedini icra takibine konu ettiğini belirterek, takibe konu senetten dolayı borçlu olmadıklarının tespitini, takibin iptalini ve %20 kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davaya konu kambiyo senedinin taraflar arasında akdedilen 29.11.2004 tarihli protokol nedeniyle teminat olarak verildiği belirtilmişse de, bu kambiyo senedinin teknik anlamda teminat gayesiyle değil, ifa uğruna verildiğinin kabulü gerektiğini, davalının devredilen iş yeri ile ilgili vergi borçlarını ve cezaları ödemek zorunda kaldığını, davanın haksız ve kötü niyetli olduğunu belirterek reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemece 13.10.2015 tarih, 2014/834 E. ve 2015/562 K. sayılı kararı ile taraflar arasında 29.11.2004 tarihinde işletmenin devri konusunda sözleşme düzenlendiği, bu sözleşmenin 5 inci maddesi gereğince davacının davalıya 5.000,00 euro miktarlı bono vereceğinin kararlaştırıldığı, söz konusu madde ve sözleşmenin diğer hükümleri birlikte değerlendirildiğinde iş yerine davacı tarafından zarar verilmesi durumunda bu zarar miktarı kadar kısmın senetten alınacağı, bakiyesinin iade edileceği, senedin başka amaçlarla kullanılmayacağının kararlaştırıldığı, takip dosyasının incelenmesinde söz konusu senedin takibe dayanak yapıldığı, senet üzerinde malen ibaresinin yazıldığı, senedin düzenleme tarihi ile sözleşme tarihinin aynı olduğu, dolayısıyla söz konusu senedin bahsi geçen sözleşmenin teminatı olarak verildiğinin anlaşıldığı, sözleşmedeki karşılıklı edimler yerine getirilmeden sözleşme kapsamı dışında senedin takibe konulamayacağı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, davalı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Birinci Bozma Kararı

Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesinin 29.03.2017 tarih, 2016/4487 E. ve 2017/2567 K. sayılı kararıyla taraflar arasında işletme devrine ilişkin protokolün 5 inci maddesinde “Devir alan Jackie’s Restaurant’ın her türlü yasal sorumluluğunu kabullenmiştir.Bu kuruluşa gelebilecek resmi makamların yasal ve cezai anlamda sorumluluğu devir alanın sayılacak, bunların maddi ve manevi sorumluluğu devir alan tarafınca üstlenilecektir. Bunun gereği olarak devir alan ..., devreden ...’na 5.000,00 euro miktarlı bir adet senet verecektir.Devir alanın işbu sözleşmeye aykırı davranması veya işletmeye zarar verecek ve borçlandıracak işlemleri yapması halinde,bu protokolün 3 üncü ve 4 üncü maddeleri hariç diğer hükümleri geçersiz sayılacak,devralanca verilen senedin kullanılan miktarı hariç,bakiyesi devredence geri iade edilecek ve işletme hakları devredene geri verilecektir. Devredenin almış olduğu senedi bu protokolde belirtilen amaç dışında kullanması durumunda çek tutarı ile birlikte çek bedelinin %50'si kadar bir tutarı tazminat bedeli olarak ödemeyi peşinen kabul etmektedir” hükmüne yer verilmiştir. Dava konusu senedin anılan protokol çerçevesinde 5 inci madde de belirtilen hususlarla ilgili olarak teminat amacıyla düzenlenip davalıya verildiği dosya içeriğinden anlaşılmaktadır. Bu durumda mahkemece davalının protokolün 5 inci maddesi kapsamına giren vergi, ceza v.s. gibi ödemeleri yapmak zorunda kaldığı savunması üzerinde durularak teminat senedinin ne kadarlık kısmı yönünden davacının sorumluluğu bulunup bulunmadığı hususu saptanarak gerektiğinde bilirkişi incelemesi yaptırılıp, deliller hep birlikte değerlendirilmesi gereğine işaret edilerek bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 23.01.2018 tarih, 2017/304 E. ve 2018/30 K. sayılı kararı ile davanın menfi tespit davası olduğu, verilen senedin teminat senedi olduğu, teminat şartlarına göre belediyeden gelen yazı cevabı dikkate alındığında, davacının sözleşme nedeniyle belediyeye 2.712,00 TL ödemek zorunda kaldığı, bozma ilamı ve sözleşmeye göre sadece bu miktar yönünden teminat şartlarının bozulduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

D. (İkinci) Bozma Kararı

Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesinin 07.10.2019 tarih, 2018/1763 E. ve 2019/4652 K. sayılı kararıyla Mahkemece bozmaya uyulmuş ancak bozma gereği tam olarak yerine getirilmemiştir. Dairemizin bozma kararında taraflar arasındaki protokolün 5 inci maddesindeki hususların teminatı olduğu belirtilmiştir. Bu durumda davalının protokolün 5 inci maddesi kapsamında ne gibi ödemeler yaptığını ispatlaması gerekmektedir. Bu konuda davalıya delilleri sorulup, davacının da varsa karşı delilleri sorulup konusunda uzman bilirkişiye araştırma yaptırılarak, davalının teminat senedinin ne kadarlık kısmı kadar harcamalar yaptığı tespit ettirilerek yaptığı harcamalar karşılığı kadar teminat senedinin geçerli olduğu kabul edilip, miktara göre senedin bedelsiz kalan kısmı varsa bu kısım bakımından menfi tespite karar verilmesi gerekir. Mahkemece bozmaya uyulduğu halde bozmada gösterilen yönde bir araştırma yapılmaması doğru görülmemiş hükmün bozulması gerekmiştir. Kabule göre de takip dayanağı senet euro üzerinden düzenlenmiş, takip de euro olarak yapılmıştır. Bu durumda davalının bu senette teminat altına alınan TL cinsinden ödemelerin ödeme tarihindeki kur üzerinden euro cinsinden belirlenmesi daha sonra asıl alacağın işlemiş faizi ve komisyon bedellerinin de asıl alacak üzerinden hesaplanarak karar verilmesi gereğine işaret edilerek bozulmuştur.

E. Mahkemece (İkinci) Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalıya delillerini sunması için süre verilmiş ve dosya mali müşavir bilirkişiye tevdi edilmiş olup, hazırlanan bilirkişi raporunda "Davacı ...'ın faaliyet gösterdiği dönemlerle ilgili resmi kurumlarda tahakkuk eden borçları gecikmeli olarak ödediği SGK ve vergi dairesine borç olmadığı Marmaris Belediyesine olan 1.301,55 TL borcun ödenip ödenmediği ile ilgili belgeye rastlanmadığı, davalı ...'nun ilgili dönemlere ait yaptığı ödeme makbuzu veya bilgisine rastlanmadığı sonuç olarak 5.000,00 euro tutarındaki teminat senedinden mahsup edilecek bir harcamanın tespit edilemediği" ne ilişkin rapor düzenlenmiş olduğundan davanın kabulüne ancak davalının söz konusu takibi yapmakta kötü niyetli olduğuna yönelik yeterli delil olmadığından davacının kötü niyet tazminatının reddi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne, davacının icra takip dosyasında borçlu olmadığının tespitine, davacının kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek kararın kötü niyet tazminatı yönünden bozulmasını istemiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemece verilen kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini ve müvekkilinin alacağını tahsil edemediğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, icra takibine konu senetten dolayı davacının borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72 nci maddesi.

3. Değerlendirme

Dosyadaki yazılara, Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, taraf vekillerinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

17.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.