Karar Detayı

MAHKEMESİ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2020/1186 Esas, 2022/915 Karar

HÜKÜM: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2017/262 E., 2018/386 K.

Taraflar arasındaki mali haklara tecavüzün tespiti ve tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; sanatçı ...'in "Neler Olacak isimli eserine ait video klibin "http://www.youtube.com/watch?v=9sMDVgxEDx8 adresinde ve "Ya Sen Ya Hiç, Gönül Yareler İçinde, 80 Günde Devr i Alem, Güvendiğim Dağlara Kar Yağdı, Turnayı Gözünden Vurdum, Sana mı Kaldım, Başımın Belası, Kurtulamıyorum, Elimde Değil" isimli eserlerin kliplerininde Youtube üzerinden yayınlandığını, bu eserlerin görüntü haklarının müvekkiline ait olduğunu, söz konusu eserler üzerinde davalının hakkının bulunmadığını, davalı hakkında İstanbul 4. Fikri Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde açtıkları davanın husumet yokluğundan reddedildiğini ve bu durumun müvekkili haklarına tecavüz teşkil ettiğini iddia ederek, "Neler Olacak, Ya Sen Ya Hiç, Gönül Yareler İçinde, 80 Günde Devr i Alem, Güvendiğim Dağlara Kar Yağdı, Turnayı Gözünden Vurdum, Sana mı Kaldım, Başımın Belası, Kurtulamıyorum, Elimde Değil" isimli eserlerin video kliplerinin izinsiz olarak kullanılması nedeniyle görüntü haklarına tecavüzün tespitini, davalının 5846 sayılı Fikir ve sanat Eserleri Kanunu'nun (5846 sayılı Kanun) 68 inci maddesinin birinci fıkrası gereğince rayiç bedelin üç katını ödemesini, fazlaya dair hakların saklı kalmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirketin davada pasif husumetinin bulunmadığını, davaya konu video kliplerin eser işletme belgelerin 90'lı yıllarda aralıklı olarak ... Müzik Yapım San. Tic. A.Ş ve ... Müzik Yapım ve San. Tic. A.Ş unvanlı şirketlerden devralma yolu ile kullanım haklarının alındığını ve davacı yanın haksız olarak hak iddia ettiğini, davaya konu şarkıların yer aldığı albümlerinin bahsi geçen şirketlere devredildiğini, devirler sonucunda davaya konu eserlerin şirketleri bünyesinde yer alan ... Müzik Şirketine geçtiğini, Neler olacak adlı esere ait video klibin youtube'de müzik play isimli kanalda "http://www.youtube.com/watch?v=9sMDVgxEDx8 URL adresinde yayınlandığını, müvekkili şirketin sahip olduğu haklar çerçevesinde, kullanımlarda bulunduğunu, dava konusu eserlerin hak tecavüzü olduğu iddiasıyla maddi ve manevi tazminat istemli açılan İstanbul 4. Fikri Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde açılan davanın müvekkili lehine sonuçlandığını, Kültür Bakanlığından gelen cevabi yazıya göre davanın ... Müzik'e yöneltilmesi gerektiğinden reddine karar verildiğini, bu sebeple davanın husumetten reddi gerektiğini, dava konusu eserler üzerinde ki kullanım hakkının ... Müzik'e ait olduğunu, davacı yanın dayandığı sözleşmelerin sahte sözleşmeler olduğunu, davacı yanın tazminat talep edeceği şartların oluşmadığını savunarak, davanın reddini

istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamında toplanan deliller, devir belgeleri ile eser işletme belgeleri kapsamına göre davaya konu müzik eserlerinin yer aldığı fonogramların sahibinin davalının iddia ettiği şekliyle dava dışı ... Müzik Prodiksiyon ve Bilişim Hizmetleri San.Tic.Ltd Şti olduğuna ilişkin herhangi bir müzik eseri işletme belgesine rastlanmadığı, dosyada davacı tarafça ibraz olunan davaya konu video kliplerin hak devrine ilişkin ibraz edilen sözleşmelere göre davaya konu "Ya Sen ya Hiç, Gönül Yareler İçinde, Güvendiğim Dağlara Kar yağdı (Kimin Gözü Vardı), Turnayı Gözünden Vurdum, sana mı Kaldım ve Başımın Belası" isimli video kliplerin haklarının 15.11.1995 tarihli sözleşme ile ... Müzik Yapım San.ve Tic.AŞ tarafından ... Reklam Müzik Org.Paz.AŞV®, ... Reklam Müzik OrgPaz.AŞ tarafından ise 28.03.2002 tarihli sözleşme ile ... Film Video Org.San Tic Ltd.Ştine, en son da bu şirket tarafından 16. 01.2013 tarihli sözleşme ile davacıya devredildiğinin tespit edildiği, davaya konu müzik kliplerinin tamamen müziğin tanıtımına odaklanmış olduğu, görüntülerin kurgu ve hususiyeti olmadığı zira müziğe görüntülerin eklenerek görüntülerle birlikte yeni bir ürün ortaya çıkmakla birlikte müzik görüntüden ayrıldığında görüntüler tek başına hususiyet arz etmedikleri ve tek başlarına kullanılmaları halinde herhangi bir fayda, kazanım ortaya koyamadıkları, yapım süreçlerinin de tamamen müzik eserinin tanıtımına odaklı olduğu, bu halleriyle davaya konu müzik kliplerinin 5846 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesi anlamında musiki eseri sayılması gerektiği, davaya konu musiki eserlerinin yer aldığı fonogramlar üzerinde ilk fonogram yapımcısı olan ... Müzik şirketi tarafından ... Müzik şirketine yapılan fonogram yapımcılığına ilişkin devrin kapsamına bu eserlere ilişkin müzik kliplerinin de girdiği, davacının davaya konu müzik klipleri üzerinde hak sahibi olmadığı, dolayısıyla işbu davayı açma ehliyetini haiz olmadığı, nitekim hak sahipliğinin res'en incelenmesi gerekli olduğundan meslek birliği olan MÜ YAP tarafından 02.11.2016 tarih ve 2016/1357 sayılı yazıları ile dava konusu fonogramlann video kliplerinin uyuşmazlık konusu mecraları kapsayan kullanım ve mali hak takip ve yetkilerinin, Kültür Bakanlığı kayıt tescil belgelerine dayanılarak ... Müzik Yapım Org. San. Ve Tic, A.Ş. tarafından kendi meslek birliklerine devredildiğini ve adı geçen firmanın MÜ YAP üyeliğinin sonlandığı 16.02.2005 tarihine kadar MÜ YAP’ın koruması altında olduğunun bildirildiği, dava konusu fonogramlann yer aldığı yapımların çıkış tarihleri de dikkate alındığında (Kültür Bakanlığı Kayıt Tescil Belgeleri Tarihleri:1993 2000 yıllan arası) ilgili yıllar boyunca umuma iletim hak ve takip yetkisinin ... Müzik Yapım Org. San. Ve Tic. A.Ş. tarafından kullanıldığı ve devredildiğini gösterdiği, davaya konu musiki eserlerinin yer aldığı fonogramlar üzerinde ilk fonogram yapımcısı olan ... Müzik şirketi tarafından ... Müzik şirketine yapılan fonogram yapımcılığına ilişkin devrin kapsamına bu eserlere ilişkin müzik klipleri de girdiğinden davacının davaya konu müzik klipleri üzerinde hak sahibi olmadığı gerekçesiyle işbu davayı açma ehliyetini haiz olmadığından davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; sanatçı ...'in, müzik eserine yönelik haklarını ... Müzik'e devrettiğini, ... müzik, dava konusu eserlere video klip çekmek amacıyla, kast yapmış, yönetmen, sanat yönetmeni, kameramanlar ve oyuncular tuttuğunu, ve büyük masraflarla dava konusu video klipleri çektiğini, video klipler üzerindeki hakların 15.11.1995 tarihinde ... Müzik ile ... Reklam arasında imzalanan sözleşme uyarınca ... Müzik tarafından ... Reklam'a devredildiğini, müzik eserlerine yönelik eser işletme belgeleri, ses kaseti ile kompakt disk kanal kayıtları ve master kayıtlarının ise 04.05.1999 tarihinde ... Müzik tarafından ... Müzik'e devredildiğini, ... Müzik ve ... Müzik'in iflas etmesinden sonra aralarında ...'in de bulunduğu birçok sanatçıya ait albüm haklarına yönelik eser işletme belgelerinin sözleşmesiz olarak iflas idaresi tarafından satışa çıkartıldığını, ihale sonucunda Bendeniz'e (...) ait Neler Olacak, Ya Sen Ya Hiç, Gönül Yareler İçinde, 80 Günde Devr i Alem, Güvendiğim Dağlara Kar Yağdı, Turnayı Gözünden Vurdum, Sana mı Kaldım, Başımın Belası, Kurtulamıyorum ve Elimde Değil isimli albümlerin eser işletme belgelerinde düzenlenen mali hakların Beyoğlu 1. İflas Müdürlüğü'nün 2006/10 sayılı dosyası üzerinden yapılan ihale yoluyla Süper Müzik Yapım Prodüksiyon San, ve Tic. Ltd. Şti. tarafından iktisap edildiğini,bu iktisabın kapsamının, ihale listesinden ve eser işletme belgesinden de görüleceği üzere kaset ve cd basımı ile sınırlı olduğunu, ... Müzik üzerinde kalan video klipler üzerindeki hakların ise 15.11.1995 tarihli sözleşme ile ... Müzik Yapım Sanayi ve Tic. A.Ş. tarafından ... Reklam Müzik Organizasyon ve Pazarlama A.Ş.'ye, ... Reklam Müzik Organizasyon ve Pazarlama A.Ş, tarafından 28.03.2002 tarihli devir sözleşmesi uyarınca ... Film Vıdeo ve Organizasyon San, ve Tic. Ltd. Şti.'ne, ... Film Video ve Organizasyon San. Müvekkil ...'na devredildiğini, bilirkişi raporlarında varılan sonuçların birbiriyle çelişkili olduğunu, çelişkiler giderilmeden hüküm tesis edildiğini, 17.04.2017 tarihli bilirkişi raporunda video kliplerin 5846 sayılı Kanun'un birinci maddesinin (B) bendi ve beşinci maddesi bağlamında sinema eseri olarak sayılması gerektiği görüşünden, davaya konu müzik kliplerinin hususiyetinin bulunmaması sebebiyle musiki eseri sayılması gerektiği sonucuna nasıl gelindiğini taraflarınca hala anlaşılamadığını, dava konusu müzik kliplerinin niteliği konusunda varsayımsal ve subjektif değerlendirmeler yapılmış olduğunu, bilirkişi heyetlerinde sinema sektöründen bir bilirkişinin olmamasının eksik değerlendirmeye yol açtığını, hükme dayanak yapılan 07.03.2018 tarihli son bilirkişi raporunda sinema eseri bakımından “hususiyet” tespiti yapılmadığını, davaya konu müzik kliplerinin kurgu ve hususiyet içermediği sonucuna varmalarının anlaşılamadığını, kliplerin senaryo yazarları ve yönetmenleri, kendilerine has özellikleri, anlatımları, kompozisyonları ve teknikleri olduğunu, dava konusu kliplerin, 20 yılı aşkın süre önce çekilmiş olmasına rağmen, 4 yılda toplam 1.5 milyonun üzerinde izlendiğini, bilirkişilerden Engin Erdil'in kitabından farklı olarak görüş bildirdiğini, müzik kliplerinin sinema eseri olarak kabul edildiği öğreti görüşleri ve yargıtay içtihatlarını dava dosyasına ibraz ettikleri halde yok sayıldığını, doktrinde video kliplerin video kliplerin, müzik eserlerinden bağımsız bir eser niteliğinde olduğu konusunda görüş ayrılığı olmadığını, video kliplerin sinema eseri olarak mı yoksa işleme eser olarak mı değerlendirileceği konusunda görüş ayrılığı olduğunu, 17.04.2017 tarihli çoğunluk bilirkişi raporunda da video kliplerin, müzik eserinden bağımsız olarak devre konu olabileceğinin belirtildiğini, dava konusu video kliplere bakıldığında görüntülerin, klip içerisindeki oyuncuların ve sanatçının belli bir olay örgüsü içerisinde hareket ettiğini, sinema eseri mahiyetinde olduğunu, doktrinde, müzik videoları çeşitli unsuların varlığına bağlı olarak işlenme eser veya sinema eseri olarak korunduğunu, davalı Avrupa Müzik'in, sanatçı ...'in (Bendeniz) müzik eserleri üzerinde maddi manevi hiçbir hakkı kalmadığını, ...'in “görüntü hakları”, ... ile müvekkili ... arasında imzalanan 10.10.2013 tarihli sözleşme uyarınca müvekkiline ait olduğunu, davalı Avrupa Müzik'in icradan aldığı eserlerin sahihi bile olsa, sadece CD, kaset gibi fiziki taşıyıcıların haklarını aldığını, bunun dışında ayrıca internet ve cep telefonlarında kullanma hakkına sahip olmadığını, davalının, sanatçı ... (Bendenız)’den görüntü haklarını ve icracı haklarını almadığını, ...'in, ... Müzik'e müzik eserlerini süreli olarak verdiğini,5846 sayılı Kanun'un 58 inci maddesinden kaynaklanan cayma hakkını kullandığını, bu konuda müzik eserlerinin tüm mali haklarının ...'e geri döndüğü konusunda Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin vermiş olduğu 30.05.2017 tarih ve 2O15/15759 E, ve 2017/5200 K. sayılı bozma kararı olduğunu, davalı Avrupa Müzik'in, artık ...'in müzik eserleri üzerinde de mâli hiçbir hakka sahip olmadığını, durum böyleyken Davalı'nın, müzik klipleri üzerinde hak sahibi olduğunun düşünülemeyeceğini, albümler üzerindeki mali hakların tamamının Bendeniz'e geri döndüğünü, MÜ YAP tarafından dava dosyasına verilen müzekkere cevabının gerekçeli karara dayanak kabul edilemeyeceğini, ... Müzik Yapım Org. San. ve Tic. A.Ş.'nin kendisine devredilmemiş bir hakkı MÜ YAP'a devretmesinin hukuken mümkün olmadığını, MÜ YAP'ın da meslek birliği olarak ... Müzik'in video klipler üzerinde gerçekten bir hakkının olup olmadığını araştırmadan işlem yapmasının basiretsizlik olduğunu, MÜYAP Meslek Birliğinin, Sinema Eserleri ile ilgili görüntü haklarını takip ve tahsil haklarına sahip olmadığını ancak Sinema Filmi, Dizi Film, Çizgi Film, Reklam Filmi ve Klip gibi sinema eserlerinde, komşu hakları çerçevesinde Sinema Eserleri Umuma açık alanlarda yayına girdikten sonra Fonogram Haklarını tahsil etme hakkına sahip olduğunu, izin verme ve yasaklama haklarına sahip olmadığını, Sinema Eserleri ile ilgili hakları bu konu ile ilgili SESAM Türkiye Sinema Eserleri Meslek Birliği veya onun Muadili Meslek Birlikleri toplama hakkına sahip olduğunu, eser işletme belgesinin, sadece ispat kolaylığı sağılayan ve hiç bir suretle hak ihdas etmeyen bir belge olduğunu, bu suretle, ne sanatçı, ne de yapımcı açısından hiçbir maddi değeri olmadığını, hak ihdas niteliği olan tek şeyin sanatçı ve devralan arasında yapılan yazılı sözleşme olduğunu, ilgili kanunda, eser işletme belgelerinin haciz, hapis, rehin ve diğer hukuki işlemlerin konusunu oluşturamayacağı düzenlemesinin bulunduğunu, sonuç olarak bir tarafta üzerinde sadece “CD"" ve “SES KASETİ" yazan, üzerinde video kliplere yönelik hiçbir ibare bulunmayan eser işletme belgesini elinde bulunduran davalı, diğer tarafta gerçekliği savcılık ya da ispatlanmış yazılı sözleşmeleri yapmış olan davacıda bulunduğunu, doktrin ve Yargıtay görüşüne göre video kliplerin işleme eser olduğunu, video kliplerin müzik eserinden bağımsız bir sinema eseri veya işlenme eser olarak kabul edilmesi gerektiğini, bu sebeplerle verilen kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı davaya konu video kliplerin ayrı eser vasfına sahip olduğu ve musiki eserden ayrı bir devirle elde edilen hak sahipliğine davalı eylemleri nedeniyle tecavüz edildiğinin tespit istemine dayandığı, dosya kapsamından davaya konu musiki eserlerinin yer aldığı fonogramlar üzerinde ilk fonogram yapımcısı olan ... Müzik şirketi tarafından ... Müzik şirketine yapılan fonogram yapımcılığına ilişkin devrin kapsamına bu eserlere ilişkin müzik klipleri de girdiğine ilişkin mahkeme kabulünün yerinde olduğu ve hükme esas alınan bilirkişi raporlarında hukuka aykırılık bulunmadığı, iflas neticesinde ihale yoluyla devredilen musiki eserlere ilişkin iflas aşamasında ileri sürülmüş bir itiraza da dosya kapsamında rastlanılmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirtilen nedenleri ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

1.Uyuşmazlık, davaya konu müzik eserleri ile ilgili olarak yapılan müzik kliplerinin fonogram yapımcısı tarafından fonogram üzerindeki haklardan ayrı olarak devredilip devredilemeyeceği istemine ilişkindir.

2.Dava,"Neler Olacak, Ya Sen Ya Hiç, Gönül Yareler İçinde, 80 Günde Devr i Alem, Güvendiğim Dağlara Kar Yağdı, Turnayı Gözünden Vurdum, Sana mı Kaldım, Başımın Belası, Kurtulamıyorum, Elimde Değil" isimli eserlerin video kliplerinin görüntü haklarının davacıya ait olduğunun tespiti ve tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.5846 sayılı Kanun'un 3, 5, 6 ve 80 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

03.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.