Karar Detayı

MAHKEMESİ: Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2018/114 Esas, 2023/34 Karar

DAVACILAR: 1 Kültür Hizmetleri A.Ş.

2 ... vekilleri Avukat ...

HÜKÜM: Davanın kısmen kabulü

Taraflar arasındaki marka hakkına ve ticaret unvanına tecavüzün, haksız rekabetin tespiti, men'i, ticaret unvanının terkini, maddi ve manevi tazminat davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkili ...nin ticaret unvanı ve markası olan "Kültür Koleji" olarak eğitim alanında 1960 yılından bu yana faaliyet gösterdiğini, müvekkillerinden çok sonra kurulan davalı firmanın "özel eğitim ve öğretim kurumları, sınavlara hazırlık dershaneleri, ilköğretim, lise kurumları açmak ve işletmek" alanında faaliyet gösterdiğini, müvekkilleri ile davalının ticari faaliyetlerinin birbiriyle örtüştüğünü, tüketiciler nezdinde karıştırılma ve birbiriyle bağlantılı oldukları izlenimi verdiğini, davacıların "Kültür" esas unsurlu ticaret unvanları ile davalının ticaret unvanının ayırt edilemeyecek derecede benzer olduğunu, davalının kötü niyetli ve haksız rekabet oluşturacak şekilde müvekkillerinin ticaret unvanı ve markalarının tanınmışlığından faydalanmaya çalıştığını, davalı şirketten yeni haberdar olduklarını ileri sürerek, davalının eylemin marka hakkına ve ticaret unvanına tecavüz, haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, önlenmesine, davalının ticaret unvanındaki "Kültür" ibaresinin terkinine, 556 sayılı KHK'nin 66/c maddesi uyarınca 100.000,00 TL maddi ve 100,000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline, hükmün ilanına karar verilmesini talep etmiş, 10.12.2021 tarihli ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini 3.000.000,00 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde;2004 yılında kurulan müvekkili şirketin ticaret unvanının sadece işletme işlemlerinde kullanıldığını, markasal olarak kullanılmadığını, "Kültür", "Kültür Dersaneleri", "Özel Kültür Dersaneleri" ve "Kültür Dersanesi" markalarının kullanım hakkını bu markaların sahibi olan dava dışı Özkültür Eğitim ve Ticaret Ltd. Şti'den sözleşme ile devraldığını, davacıların sessiz kalma yoluyla hak kaybına uğradığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen (İlk) Karar

Mahkemece 01.10.2014 tarih, 2013/138 E. ve 2014/187 K. sayılı kararı ile davalının 30.03.2004 tarihli tescilinin 02.04.2004 tarihinde Ticaret Sicil Gazetesinde ilan edildiği, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu (6762 sayılı Kanun) hükümleri uyarınca, davalının iltibası önleyici ibareler taşıyan ticaret unvanını alması gerekir ise de; davacı tarafın Ticaret Sicil Gazetesindeki ilan nedeniyle bilmek durumunda olduğu bu hususa karşı aradan 13 yıl geçtikten sonra ticaret unvanına tecavüz ve terkin iddiasının 4721 sayılı Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 2 nci maddesindeki dürüstlük kuralıyla bağdaşmayacağı, 1 numaralı davacının faaliyet alanı ile davalının faaliyet alanının farklı olması sebebiyle ticaret unvanları arasında bir karışıklığın söz konusu olmadığı, davalı tarafça verildiği ileri sürülen internet sitelerindeki reklamlarda ve tanıtımlarda "Genç Kültür" ibarelerinin kullanılmasının davacılar adına benzer sınıfta tescilli 2006/27297 nolu "İstanbul Kültür Üniversitesi" ve 2006/26798 nolu "Kültür Üniversitesi" markasına tecavüz teşkil etmediği, davalıya izafe edilen ve halen faal olmayan "www.genckultur.com" alan adının davacının 2012/36867 tescil nolu "Genç Kültür" ibareli markasına tecavüz teşkil etmeyeceği, bu alan adının 2004 yılında davacı markasının tescilinden önce faaliyete geçtiği gerekçesiyle, ispatlanamayan davanın reddine karar verilmiş, davacılar vekilince temyiz edilmiştir.

B. (Birinci) Bozma Kararı

Dairemizin 28.11.2017 tarih, 2016/6363 E. ve 2017/6652 K. sayılı kararıyla ''...1 Dava, marka hakkına ve ticaret unvanına tecavüzün, haksız rekabetin tespiti, men'i, ticaret unvanının terkini, maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacıların “Kültür” ibareli markalarının tescilli olduğu eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı yönünden ayırt ediciliği zayıf bir ibare olduğu ve davalının kullanımının davacıların markalarına tecavüz etmeyeceği belirtilmişse de; “Kültür” ibaresinin eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı yönünden tanımlayıcı nitelikte bir marka olarak kabulü mümkün değildir.

Davacıların “Kültür” ibareli markalarının eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfında tescilli olduğu, davalının “Genç Kültür” ibaresini markasal olarak kullandığı, davalının kullandığı “Genç” ibaresinin markaya herhangi bir ayırt edicilik katmadığı anlaşılmaktadır. Bu itibarla, mahkemece davalı kullanımının davacılara ait “Kültür” ibareli markalarla ortalama tüketiciler nezdinde iltibasa neden olacağı gözetilerek bir karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

2 Ayrıca yerel mahkemece davalı şirketin ticaret unvanının tescili üzerinden çok uzun süre geçmesi sebebiyle sessiz kalma sebebiyle hak kaybının kabulüyle unvan terkini talebinin reddine karar verilmiş ise de; davalı şirketin tescil tarihinde ve halen kurucuları olan şahısların benzer şirketlerine karşı “KÜLTÜR” tanıtıcı işaretinin haksız kullanıldığı iddiasıyla aralarında halen devam eden davaların varlığı sebebiyle sessiz kalma nedeniyle hak kaybından ve MK’nin 2 nci maddesine aykırılıktan söz edilemeyeceğinden bu istem yönünden de davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir...'' gerekçesiyle bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacıların unvanlarının ve önceki tarihli markalarının ayırt edici unsuru "Kültür" ibaresi olup, Yargıtay bozma ilamında belirtildiği üzere bu ibarenin eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı yönünden tanımlayıcı nitelikte bir marka olarak kabulünün mümkün olmadığı, davacıların “Kültür” ibareli markalarının eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfında tescilli olduğu, davalının “Genç Kültür” ibaresini markasal olarak kullandığı, davalının kullandığı “Genç” ibaresinin markaya herhangi bir ayırt edicilik katmadığı, bu itibarla, davalı kullanımının davacılara ait “Kültür” ibareli markalarla ortalama tüketiciler nezdinde iltibasa neden olacağı gözetilerek marka haklarına tecavüz teşkil ettiğinden, bu talep yönünden davanın kabulü gerektiği, dava ve olayın gerçekleştiği tarih itibarıyla 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu yürürlüğe girmediğinden davalının bu eylemi aynı zamanda 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 54 ve devamı maddeleri anlamında haksız rekabet teşkil ettiğinden haksız rekabete ilişkin talep yönünden de davanın kabulü gerektiği, davalı şirketin tescil tarihinde ve halen kurucuları olan şahısların benzer şirketlerine karşı “KÜLTÜR” tanıtıcı işaretinin haksız kullanıldığı iddiasıyla aralarında halen devam eden davaların varlığı sebebiyle sessiz kalma nedeniyle hak kaybından ve 4721 sayılı Kanun'un 2 nci maddesine aykırılıktan söz edilemeyeceğinden davalı tarafın bu yöndeki savunmasına itibar edilmediği, dosyada aldırılan son bilirkişi raporuna göre davacıların isteyebileceği toplam maddi tazminat tutarının lisans seçeneğine göre 5.474.197,16 TL olduğu anlaşılmakla, taleple bağlılık kuralı gereği her bir davacı yönünden 1.500,000,00 TL olmak üzere toplam 3.000,000,00 TL maddi tazminatın tahsiline karar verilmesi gerektiği, maddi tazminat dava tarihine kadar olan dönem için hesaplandığından dava tarihinden itibaren tarafların sıfatına göre ticari faiziyle birlikte tahsile karar verilmesi gerektiği, davalının eylemi aynı zamanda davacıların markadan doğan manevi haklarını da ihlal ettiğinden ihlalin niteliği, süresi, tarafların ekonomik durumu ve manevi tazminatın amacı gözetilerek her bir davacı için 50.000,00 TL olmak üzere toplam 100.000,00 TL manevi tazminatın, dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine karar verilmesi gerektiği, davalı şirketin başlangıçta Genç Kültür Eğitim Kurumları Limited Şirketi olarak aleyhine dava açıldığı, tahkikat aşamasında unvan değişikliği yaptığı, en son Metot Eğitim Kurumları A.Ş olarak tescilinin yapıldığı anlaşılmakla, davacıların davalı ticaret unvanının terkini talebi yönünden dava konusuz kaldığından, karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davacıların marka haklarına tecavüz ve haksız rekabete ilişkin davalarının kabulüne, davalının davacılar adına tescilli "KÜLTÜR" esas unsurlu markalardan doğan haklarına tecavüz ve haksız rekabetinin tespitine, önlenmesine, davalıya ait "KÜLTÜR" ibaresini taşıyan katalog, broşür, tabela ve her türlü tanıtım evrakına el konularak imhasına, her bir davacı için 1.500,000,00 TL olmak üzere toplam 3.000,000,00 TL maddi tazminatın, dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, her bir davacı için 50.000,00 TL olmak üzere toplam 100.000,00 TL manevi tazminatın, dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine, karar kesinleştiğinde masrafı davalı tarafa ait olmak üzere hüküm özetinin ülke genelinde yayınlanan triajı yüksek bir gazete ile ilanına, davacıların davalı ticaret unvanının terkini talebi yönünden dava konusuz kaldığından, karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, ticaret unvanı ile markanın fonksiyonlarının birbirinden tamamen farklı olduğunu, müvekkili şirket tarafından dava konusu ticaret unvanının hiçbir zaman işletme adı ve/veya marka olarak kullanılmadığını, aksinin davacılar tarafından ispatlanamadığını, müvekkili şirketin dava konusu ticaret unvanını hiçbir zaman marka ve/veya markasal olarak kullanmadığını, müvekkili şirketin tabelalarında kullandığı işletme adının “KÜLTÜR DERSANELERİ” olduğunu, davacı tarafın maddi ve manevi tazminat talep etmeye hakkı bulunmadığını, davacılardan İstanbul Kültür Üniversitesi ile müvekkili şirketin faaliyet alanlarının birbirinden tamamen farklı ve bağımsız olduğunu, davacılar ile müvekkil şirketin faaliyet alanları, diğer bir değişle hedef kitlelerinin birbirinden farklı ve bağımsız olduğunu, müvekkil şirketin, herhangi bir haksız kazanç sağlamadığını, haksız rekabet eyleminde bulunmadığını, müvekkili şirketin davaya konu ticaret unvanını “Ticari işletmeye ilişkin işlemleri yaparken ve bu işlemlerle ilgili senet ve diğer evrakları imzalarken kullandığı isimden” başka bir fonksiyonu olmadığı ve müvekkil şirketin ticaret unvanını bu fonksiyonu dışında kullanmadığının somut olarak olarak tartışmadan uzakken yerel mahkemenin marka tecavüzü ve haksız rekabetin tespiti, maddi ve manevi tazminat kararı vermesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, marka hakkına ve ticaret unvanına tecavüzün, haksız rekabetin tespiti, men'i, ticaret unvanının terkini, maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 54 üncü maddesi.

3. Değerlendirme

Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeple;

Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

25.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.