Karar Detayı

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16.Hukuk Dairesi

SAYISI: 2020/1163 Esas, 2022/1240 Karar

DAVALILAR: 1 ...

2 ... Basım Yayın Dat İnş Mot Araçlar San. Tic. Ltd. Şti.

vekili Avukat ...

HÜKÜM: Esastan ret

İLK DERECE

MAHKEMESİ: İstanbul 2.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2018/436 E., 2019/461 K.

Taraflar arasındaki eser sahipliğinin ve tecavüzün tespiti ile tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı şirket vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı şirket vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; ... Yayımlarından "..." adlı eserin kapak tasarımı olan portre resmin müvekkiline ait yağlı boya tablosu olduğunu, eserin kapak tasarımında kullanıldığını, müvekkilinin isminin belirtilmediğini ve izinsiz kullanıldığını, dava konusu portre eseri müvekkilinin çizdiğini, söz konusu resmi de www.deviantart.com adlı internet sitesinde şahsına ait "afseven" kullanıcı ismi ile telif hakkı kendisinde olmak üzere 2008 yılında yayımladığını, söz konusu portrenin Alparslan'ın bilinen portrelerinin aksine, karakteristik bir yapıda olduğunu ve müvekkili tarafından özümsenerek ve yorumlanarak kaleme alındığını, davalılardan ...'ın ise basılıp dağıtılan ve satışa sunulan ... tarafından kaleme alınan "..." adlı kitabın kapağında müvekkiline ait ve 2008 yılında sergilenmiş olan eserin izinsiz kullanıldığını, kitap üzerinde tasarım sahibi olarak ... isminin yer verildiğini, davalılardan ... ..Ltd. Şti.'ne noter aracılığı ile ihtarname gönderildiğini, ihtarnameye cevaben portrenin internet ortamında bulunduğunun belirtildiğini, bir eserin internet ortamında bulunmasının her bulan kişinin eserin sahibi olduğu anlamını taşımadığını, davalıların kendi eseri olmadığını bildikleri halde, ticari olarak faaliyetlerine devam ettiklerini, dava konusu kitabın halen internet üzerinde ve kitap evlerinde satıldığını iddia ederek, fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydıyla "..." adlı kitabın kapağında yer alan portre üzerindeki eser hak sahipliğinin müvekkiline ait olduğunun tespitine, eser sahibi sıfatıyla müvekkilinin haklarına tecavüzün tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde; davanın müvekkili şirketin merkezinin İstanbul Fatih ilçesinde bulunduğunu, yetkili mahkemenin İstanbul Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi olduğunu, müvekkili şirketin yayıncılık faaliyeti yürüten bir şirket olduğunu, yayına hazırlanan kitap için uygun ve özgün bir kapak tasarımı için anlaştığı profesyonel grafik tasarımcısı olan diğer davalı ...'dan hizmet bedeli karşılığında satın aldıklarını, kapakta kullanılan görselin aidiyeti ile ilgili önceden bilgi sahibi olmalarının mümkün olmadığını, davacının hak sahipliği olması halinde muhatabının diğer davalı olduğunu, dava konusu portre ve benzeri yüzlerce "..." portresinin internet ortamında yüzlerce sitede yer aldığını, bu resimlerin telif hakkının aidiyetine dair herhangi bir bilgi yer almadığını, davacının kendisine ait olduğu iddiasında bulunduğu portrenin sadece www.deviantart.com adlı sitede değil başkaca birçok sitede de yer aldığını, telifli olup olmadığının tespitinin imkansız olduğunu, söz konusu portrenin herkesçe bilinen ... portresinden çok da farklı bir portre olmadığını, eserin özgün bir portre olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konu ... portresinin 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu(5846 sayılı Kanun)'nun 4 üncü maddesi kapsamında eser niteliğinde olduğu, söz konusu resmin www.deviantart.com adlı internet sitesinde "afseven" kullanıcı ismi ile 2008 yılında davacı tarafından yayımladığı, bu kapsamda davacının eser sahibi olduğu, davacıya ait olduğu tespit edilen resmin davalının yayınladığı kitabın kapağında davacıdan izin alınmaksızın kullanılması davacının mali haklarından 5846 sayılı Kanun'un 22 nci maddesi kapsamında çoğaltma, 23 üncü maddesi kapsamında yayma hakkını ihlali niteliğinde olduğu, ayrıca yayınlanan kitapta kapak resmi çizeri olarak davacının isminin yerine ...'ın isminin zikredilmesi 5846 sayılı Kanun'un 15 inci maddesinde eser sahibinin manevi haklarından biri olarak düzenlenen "eser sahibi olarak belirtilme" hakkının ihlalini doğurduğu, her ne kadar ayrık raporda kamuoyuna sunulan resim bakımından eser sahibinin iletişim bilgilerinin, fiyat bilgisinin, ödeme kanallarının ve altyapısının, iade şartlarının bulunması gerektiği, bu şartları taşımayan veya eser sahibine kolay bir şekilde ulaşılmasını mümkün kılan bilgileri paylaşmadan kamuoyuna sunulan eserlerin üçüncü kişiler tarafından kullanılması halinde, eser sahipliğinden kaynaklı hakların ileri sürülmesinin dürüstlük ilkesi ile bağdaşmayacağı yönünde kanaat bildirilmiş ise de bu değerlendirmelerin fikri mülkiyetin özü ile bağdaşmadığı, bu durumda hakkın ileri sürülmesinin engellenemeyeceği gibi tacir sıfatını haiz davalının basiretli davranma yükümlülüğü kapsamında gerekli araştırmayı yapması, bir sonuca ulaşamaması durumunda ise izinsiz kullanımın hak ihlalini doğuracağı dikkate alarak kullanmama yönünde tercihte bulunması, kullanması halinde ise sonuçlarını öngördüğünün kabulünün gerektiği gibi başkasına ait isimle yayım yapılması dahi bu noktada sorumluluk doğuracağı hususu da dikkate alındığında eser sahibi olarak davacının talepte bulunmasının hakkın kötüye kullanılması olarak değerlendirilemeyeceği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı şirket vekili istinaf dilekçesinde özetle; husumet itirazlarının değerlendirilmediğini, müvekkilinin yayıncılık faaliyeti yürüten bir şirket olup, yayına hazırlanan kitap için diğer davalı ...'dan kitabın kapak tasarımı için bedeli karşılığında bu hizmeti aldığını, dolayısıyla kapakta kullanılan görselin aidiyeti konusunda bilgi sahibi olmasının mümkün olmadığını, davacının hak sahipliği varsa bunun muhatabının müvekkili olmayıp diğer davalı olduğunu, ayrıca davacının kitap kapağında kullanılan ... portresiyle ilgili iddialarının haksız ve kötü niyetli olduğunu, bilirkişi raporunun muhalefet şerhinde davacının haksız ve kötü niyetli olduğunun izah edildiği, ancak mahkemenin bu görüşe itibar etmeyip bilgisayar mühendisi ve güzel sanatlar uzmanı ünvanını taşıyan diğer bilirkişilerin görüşlerine itibar ettiğini, dava konusu portre ve benzerlerinin yüzlercesinin internet ortamında farklı sitelerde yer aldığını, bu resimlerin telif hakkını aidiyetine dair herhangi bir bilginin yer almadığını, dolayısıyla telifli olup olmadığını tespit etmenin imkânsız olduğu, yine resmin hangi tarihte internet ortamına aktarıldığı, ilk aktarımın davacı tarafından mı yapıldığı, yoksa davacının bu resmi internette mi kopyaladığı hususunun belli olmadığı, davacı tarafın varsa bir hakkı öncelikle internet ortamındaki izinsiz kullanıma engel olması gerektiğini, eserin aidiyeti konusunda hiçbir işlem yapmayan ve yaygın olarak kullanılmasına göz yuman davacının haksız ve kötü niyetli davranışının korunmaması gerektiğini, davacının kendi tasarımı olduğunu iddia ettiği portrenin ...'ın herkesçe bilinen portesinden çok da farklı olmadığını, eserin özgün bir tasarım olmadığını, müvekkilinin yayınında kullanılan illüstrasyonun davacıya ait olduğu iddiasının hiçbir somut kanıtının bulunmadığı halde davacıya ait olduğunu belirten bilirkişilerin görüşlerine itibar edilmesinin hatalı olduğu, internet ortamında dahi halen anonim olarak yer aldığını, kitabın sadece bir baskı yaptığını, davacının ihtarından sonra yeni bir baskı yapılmadığını bildirerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu resmin eser niteliğinde bulunması dolayısıyla davacı taraf mali ve manevi haklar ile çoğaltma ve yayma haklarına sahip olduğunu, davalı tarafın söz konusu eseri isim belirtmeden kullanmakla davacının haklarını ihlal ettiğini, davacının eserin aidiyeti konusunda hiç bir işlem yapmadığı ve yaygın olarak kullanılmasına göz yumduğu, bu durumun hakkın kötüye kullanılması olduğu ileri sürülmüş ise de, bu durum hakkın kötüye kullanılması şeklinde yorumlanamayacağı gibi davalının da izinsiz olarak bu eserden yararlanması konusunda davalıya hak vermeyeceği, dolayısıyla İlk Derece Mahkemesi kararının isabetli olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı şirket vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkilinin, yayına hazırlanan kitap için uygun ve özgün bir kapak tasarımı için anlaştığı profesyonel grafik tasarımcısı diğer davalı ...'dan bu hizmeti bedel karşılığında satın aldığını, kamuoyuna sunulan resim bakımından en azından eser sahibinin iletişim bilgilerinin, fiyat ve ödeme kanallarının paylaşılmamasının eser sahipliğinden kaynaklanan hakların ileri sürülmesinde dürüstlük ilkesine aykırılık teşkil ettiğini, davacının kendisine ait olduğu iddiasında bulunduğu portrenin sadece www.devinart.com sitesinde değil, telif hakkının aidiyetine dair herhangi bir bilgi yer almaksızın yüzlerce sitede de yer aldığını, eserin özgün olmadığını, davacının ihtarnamesinden sonra yeni bir baskı yapmayan ve davacının iddiasına hiç gereği yokken itibar eden müvekkili şirketin kötüniyetinden bahsedilemeyeceğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davalı şirket tarafından yayımlanan "..." adlı kitabın kapağında yer alan portre üzerindeki eser hak sahipliğinin davacıya ait olup olmadığı ve davalı kullanımının davacının eser sahipliğinden kaynaklanan haklarına tecavüz oluşturup oluşturmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

4. 5846 sayılı Kanun'un 15, 22 ve 23'üncü maddeleri.

5. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı şirket vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

13.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.