Yargıtay 11. HD 2022/5674 E. 2024/1969 K.

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2020/1248 Esas, 2022/1062 Karar

DAVACI BİRLEŞEN

DOSYADA DAVALI: Daka Cafe Restaurant İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.

vekili Avukat ...

DAVALI BİRLEŞEN

DOSYADA DAVACI: ... vekili Avukat ...

BİRLEŞEN DOSYADA

vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ: 18.04.2017 (Asıl), 13.11.2018 (Birleşen)

KARAR: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: Babaeski Asliye Hukuk Mahkemesi

(Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla)

TARİH: 13.11.2018

SAYISI: 2017/160 E, 2018/608 K.

BİRLEŞEN DOSYA: Babaeski Asliye Hukuk Mahkemesi 2018/268 E.

Taraflar arasındaki asıl tespit; birleşen marka hakkına tecavüz ile haksız rekabetin tespiti davalarından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın asıl davada davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl davada davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili asıl davaya ilişkin dilekçesinde; müvekkili şirket ile dava dışı Şehriyar Gıda İnş. Teks. Turz. ve Petrol Ürn. Tic. Ltd. Şti. arasında "Kahve Durağı" markasının ve münhasır haklarının kullanımına dair 5 yıl süreli 10.09.2015 tarihli 2 adet sözleşme franchising (bayilik) sözleşmesi imzalandığını, faaliyete başladığını, müvekkili şirkete keşideci Zevkli Tat Gıda Tur. İnş San Tic. Ltd. Şti. tarafından gönderilen 26.12.2016 tarihli ihtarnamesi ile marka haklarının el değiştirildiğinin bildirildiğini, cevabi ihtarnamede sözleşme gereği marka hakkının taraflarınca kullanımının yasal olduğunun bildirildiğini, franchise sözleşmesi şirketin sahibinin işlemlerinin 686 sayılı Kanun Hükmünde Kararname gereği hakkında soruşturma başlatıldığı tarihten itibaren muvazaalı olarak kabul edilmesi sebebiyle, davalıya yapılan marka devrinin geçersiz olduğunu, davalının devam eden sözleşmeye rağmen daha ağır şartlar içeren sözleşme imzalatmaya çalıştığını ileri sürerek marka hukuku gereği Şehriyar Gıda İnş. Teks. Turz. ve Petrol. Ürn. Tic. Ltd. Şti ile müvekkili şirket arasında akdedilen sözleşmenin ve sözleşme şartlarının marka hakkı devredilse dahi marka hakkını satın alan ... bakımından da geçerli olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen dava dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkillerinden ...'nın, Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) nezdinde tescilli "kahve durağı" markalarının sahibi olduğunu, diğer müvekkili şirketin ise markaların inhisari lisans hakkı sahibi olduğunu, davalı şirketin müvekkillerinin hak sahibi oldukları markaları müvekkillerinin izni olmaksızın kullandıklarını ileri sürerek marka hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti ile men'ine, ref'ine, sonuçlarının ortadan kaldırılmasına, marka hakkına tecavüzünden dolayı fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (6769 sayılı Kanun) 151 inci maddesine göre yoksun kalınan kazanç kapsamında şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminatın, 149 uncu maddesi uyarınca 20.000,00 TL manevi tazminatın ve Babaeski Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/8 D.İş delil tespit talebi için yapılan 1.599,50 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesinde; Kahve Durağı markasının devir ile müvekkili ...'ya geçtini, Zevkli Tat Gıda Ltd.Şti. şirketi ile marka lisans sözleşmesi yapılarak markanın kullandırma hakkının tesis edildiğini, bu durumun davacı tarafa ve tüm bayilere İstanbul ilinde düzenlenen bir toplantı ile izah edildiğini, markanın yeni sahibinin tanıtıldığını, yatırımlarının korunması yönündeki iyi niyetleri anlatılarak Şehriyar Gıda Ltd. Şti. ile yaptıkları franchsing sözleşmesinin aynen Zevkli Tad Gıda Ltd.Şti. ile yapılması aksi taktirde hukuki yollara başvurulacağının ihtar edildiğini, davacı tarafın tekliflerine icabet etmediğini, davacı tarafın Şehriyar Gıda Ltd.Şti. ile imzaladığı franchsing sözleşmesinde yer alan aylık ciro'nun % 3'ünün marka sahibine ödenmesi ve Kahve Durağı markasının ürünlerinin münhasıran marka sahibinden tedarik edilmesi hükümlerini içeren sözleşmeyi Zevkli Tad Gıda Ltd.Şti. ile imzalamaktan imtina ettiğini, bunun sebebinin Şehriyar Gıda Ltd. Şti.'nin sahibi Süleyman Tirit'in cezaevine girmesiyle Kahve Durağı markasının ürünlerinin ilk elden tedarikçilerden daha ucuza alınması ve artık aylık ciro'nun % 3 'ünün marka sahibine ödenmemesinin kendileri için bir müeyyide oluşturmaması olduğunu, bu türlü bir haksız kazançtan mahrum kalmak istemeyen davacının yeniden franchising sözleşmesini imzalamadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı vekili birleşen davaya ilişkin cevap dilekçesinde, davacının sahibi olduğu markanın önceki sahibi ile müvekkili şirket arasında ''Kahve Durağı'' isimli markaya ait hakların kullanımına ilişkin 5 yıl süreli franchising sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin imzalandığı tarihin 10.09.2015 olduğunu, davacının, sahibi olduğunu belirttiği markayı devir yolu ile edindiğini, diğer davacı şirket ile de lisans sözleşmesi imzaladığını, marka devri ve lisans sözleşmesinin müvekkilinin franchising sözleşmesinin devam ettiği esnada yapıldığını, müvekkili ile önceki marka sahibi arasındaki franchising sözleşmesinin sözleşme süresi başlıklı maddesinde, marka haklarının devri hususunda düzenlemeye de yer verildiğini, davacıların Kahve Durağı markasının yeni sahibi olmalarının müvekkilinin franchising sözleşmesinden kaynaklanan haklarını kullanmasına engel olmayıp müvekkilinin devir alana royalty bedeli ödeme yükümlülüğünün bulunmadığını, müvekkilinin franchising sözleşmesinden kaynaklanan haklarını kullanmasının önünde hiçbir yasal engel bulunmadığını, halen devam etmekte olan franchising sözleşmesi sebebiyle Kahve Durağı isimli markaya tecavüzden bahsedilemeyeceğini, markanın eski sahibine 50.000,00 USD franchising bedeli ödendiğini, müvekkilinin markayı hukuka ve sözleşme şartlarına uygun kullanmaya devam etmesi sebebiyle müvekkilinden lisans bedeli talep edilemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında davacı ile dava dışı Şehriyar Gıda İnş. Teks. Turz. ve Petrol Ürn. Tic. Ltd. Şti. arasında Kahve Durağı markasının ve münhasır haklarının kullanımına dair franchising (bayilik) konulu 10.09.2015 tarihli 5 yıl süreli 50.000,00 USD karşılığı 2 adet sözleşme imzalandığı, davacı şirket bedelin dava dışı şirkete ödendiği, bu hususta taraflar arasında herhangi bir ihtilaf da bulunmadığı, davacının sözleşmeye istinaden Babaeski ve Edirne adreslerinde faaliyet göstermeye başladığı, sonrasında dava dışı şirketin KAHVE DURAĞI markasını 20.06.2016 tarihinde dava dışı ...'a devrettiği, ...'ın 21.09.2016 tarihinde davalı ...'ya devrettiği, sonrasında birleşen dosya davacısı Zevkli Tat Gıda Tur. İnş San Tic. Ltd. Şti tarafından keşide edilen ihtarname ile marka haklarının el değiştirildiğinin bildirildiği, dava dışı şirketle imzalanan 10.09.2015 tarihli franchising sözleşmesinde, "sözleşmeye konu KAHVE DURAĞI'na ait marka haklarının kısmen veya tamamen franchisor tarafından bir başka şirkete veyahut kişiye devredilmesi halinde devir alanın, frenchiseedan royalty bedeli talep edemeyeceği, devir alanın işbu sözleşmenin cezai şart ve tazminata ilişkin hükümlerinin uygulanmasını frenchiseedan talep edemeyeceği, markanın devredilmesi halinde franchiseenin işbu sözleşmede belirtilen hak ve yetkileri sözleşme süresi sonuna kadar kullanabileceği, bu şekildeki düzenleme ile devir halinde frenchiseenin haklarının devam edeceğinin" açıkça belirtildiği, davalı tarafından herhangi bir şekilde davacının sözleşme ile kararlaştırılan yükümlülüklerini yerine getirmediği veya eksik getirildiği iddiasında bulunulmadığı, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 27 nci maddesine göre kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı veya konusu imkânsız olan sözleşmelerin kesin olarak hükümsüz olacağı, somut olayda taraflar arasında düzenlenen franchising sözleşmesinin geçerliliği için özel bir şart bulunmadığı gibi sözleşmenin hükümsüzlüğüne yol açacak şekilde herhangi bir kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı veya konusu imkânsız olan sözleşme de olmadığı, franchising sözleşmesinin geçerli olduğu ve davacının da bu sözleşmeye güvenerek sözleşmede belirtilen yerde cafe işletmeye başladığı, davacının sözleşmedeki yükümlülüklerini yerine getirdiği, sözleşme tarihinden yaklaşık 1 yıl geçtikten sonra dava şirketin sözleşmeye konu KAHVE DURAĞI'na ait marka haklarının kısmen veya tamamen franchisor tarafından bir başka şirkete veyahut kişiye devredilmesinin davacının marka hakkını kullanmaya devam ediyor olmasının 6769 sayılı Kanun'da sayılan marka hakkına tecavüz eylemlerinden sayılamayacağı, davacının franchising sözleşmesinin imzalanmasının ardından markanın eski sahibine franchising bedeli olarak 50.000,00 USD ödediği, bu bedel karşılığında marka kullanım hakkının 5 yıl süre ile sahibi olduğu, ilgili sözleşme maddesi gereğince davacının devir alana herhangi bir ödeme yapma yükümlülüğü bulunmadığı, davacının markayı hukuka ve sözleşme şartlarına uygun şekilde kullanmaya devam ettiği, aksinin de davalı tarafından iddia edilmediği, bu sebeple marka hukuku gereği dava dışı Şehriyar Gıda İnş. Teks. Turz. ve Petrol. Ürn. Tic. Ltd. Şti ile davacı şirket arasında akdedilen sözleşmenin ve sözleşme şartlarının marka hakkı devredilse dahi marka hakkını satın alan bakımından da geçerli olduğu gerekçesiyle asıl davanın kabulüne birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Asıl davada davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle, müvekkilinin KAHVE DURAĞI markasının yeni sahibi olduğunu, davacı tarafa, artık KAHVE DURAĞI markasının sahibi olmayan Şehriyar Gıda. Ltd. Şti. ile yapılan sözleşme gereğince mevcut haklarının baki olduğu, kendilerinden yeni bir ilk ödedikleri marka kullanım bedelinin istenmediği, kendilerinden sadece sözleşme kapsamında önceki şirkete ödemek zorunda oldukları aylık ciro bedelinin %3 tutarındaki Royalty bedelinin, bu tarihten sonra, marka kullanım hakkını elinde bulunduran müvekkiline ödenmesi gerektiğinin ifade edildiğini, bunun yanında, yatırımlarının korunması yönündeki iyi niyetleri anlatılarak Şehriyar Gıda. Ltd. Şti. ile yaptıkları franchsing sözleşmesinin aynı koşullarda Zevkli Tad Gıda Ltd.Şti. ile de yapılması isteğinin iletildiğini, ancak karşı tarafın bu isteğe icabet göstermediğini, karşı tarafın ne müvekkiline ne de kendilerinden önce sözleşme yaptığı şirkete bir bedel ödemediğini, ciro bedelini talep ettiklerini, başkaca yeni bir bedel talep etmediklerini, bilirkişi raporuyla asıl davacının kendilerini zarara uğrattığının sabit olduğunu beyan ederek Mahkemece verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında taraflar arasındaki uyuşmazlığın, dava dışı Şehriyar Gıda İnş. Teks. Turz. ve Petrol Ürn. Tic. Ltd. Şti. ile yaptığı sözleşme sebebiyle ''Kahve Durağı'' markasının kullanım hakkına sahip olan asıl davacının, markanın sonradan asıl davalı ...'ya devredilmesi sebebiyle sözleşmeden kaynaklanan marka hakkını kullanmaya devam edip etmeyeceği noktasında toplandığı, asıl davalı ...'nın, franchsing sözleşmesinin aynı koşullarda Zevkli Tad Gıda Ltd.Şti. ile de yapılmasını ve aylık ciro bedellerini talep ettiklerini beyan ettiği, ancak asıl davacı ile dava dışı Şehriyar Gıda İnş. Teks. Turz. ve Petrol Ürn. Tic. Ltd. Şti. arasında akdedilen franchising sözleşmesinin "sözleşme süresi" başlıklı maddesine göre sözleşmenin 5 yıl olduğu, sözleşmeye konu marka hakkının kısmen veya tamamen franchisor tarafından bir başka şirkete veyahut kişiye devredilmesi halinde devir alanın, royalty bedeli talep edemeyeceği, devir alanın işbu sözleşmenin cezai şart ve tazminata ilişkin hükümlerinin uygulanmasını frenchiseedan talep edemeyeceği, markanın devredilmesi halinde franchiseenin sözleşmede belirtilen hak ve yetkileri sözleşme süresi sonuna kadar kullanabileceği, bu şekildeki düzenleme ile devir halinde frenchiseenin haklarının devam edeceğinin açıkça belirtildiği, sözleşmenin kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı veya konusu imkânsız olmadığı, sözleşmenin geçersiz olduğuna veya feshedilmiş sayıldığına ilişkin bir iddianın bulunmadığı, bu suretle söz konusu 10.09.2015 tarihli franchising sözleşmesinin geçerli sayılması gerektiği, davacının da bu sözleşmeye dayanarak ticari faaliyetlerine başladığı, sözleşme devam ederken, marka kullanım hakkının başka bir şirkete devredilmiş olmasının, marka kullanım hakkını engellemeyeceği, bu durumun marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet de oluşturmayacağı, asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiş olmasında bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davalı, birleşen davada davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Asıl davada davalı, birleşen davada davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle, istinaf aşamasındaki itirazlarını yineleyerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Asıl dava, Şehriyar Gıda İnş. Teks. Turz. ve Petrol. Ürn. Tic. Ltd. Şti ile asıl davacı şirket arasında akdedilen franchising sözleşmesinin, sonradan marka hakkını devralan asıl davalı ... bakımından da geçerli olduğunun tespit edilmesine karar verilmesi istemli olup, birleşen dava ise marka hakkını devralan ... ve lisans sözleşmesi ile marka kullanım hakkına sahip olan olan Zevkli Tad Gıda Ltd.Şti. tarafından, asıl davacıya yönelik olarak, marka hakkına tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, önlenmesi ile maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.6769 sayılı Kanun'un 61 inci maddesi.

3.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 55 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1.Asıl dava, davacının "KAHVE DURAĞI" markasının önceki sahibi ile imzalamış olduğu sözleşmenin markanın yeni sahibine karşı da geçerli olduğunun tespiti, birleşen dava ise marka hakkına

tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti ile maddi manevi tazminat taleplerine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kabulüne birleşen davanın reddine karar verilmiş, bu karara karşı asıl davanın davalısı birleşen davanın davacılarından ... vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

2.Birleşen davanın davacıları tarafından Avukat ... ve ...'a vekâletname verilmiş, vekil ... bilahare 28.09.2018 tarihinde ... vekilliğinden çekildiğini bildirmiş, ... tarafından Avukat ...'a vekâletname verilmiştir. Ancak vekil ...'nın birleşen dava davacılarından Zevkli Tad Gıda Turz. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. açısından vekillikten çekilme beyanı olmadığı gibi, Ordu 5. Noterliği'nin 26.12.2016 tarihli ve 09474 sayılı vekâletnamesinde adı yer alan Avukat ...'ın vekilliği davacı şirket açısından devam ettiği halde, İlk Derece Mahkemesi gerekçeli kararının adı geçen şirket vekiline ya da asil olarak kendisine tebliğ edildiğine dair bir belgeye dosyada rastlanmamıştır.

3.Birleşen dava davacısı şirkete/vekiline gerekçeli karar tebliğ edilmediğinden, istinaf mahkemesince bu eksiklik giderilmeden, birleşen davada tek davacı varmış gibi, önüne eksik taraflı gelen asıl ve birleşen dava açısından istinaf incelemesi yapılarak ... vekilinin istinaf başvurunun esastan reddine karar verilmesi doğru olmadığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının bu sebeple kaldırılması gerekmiştir.

4.Bu durumda, birleşen davanın diğer davacısı olan şirkete veya vekiline İlk Derece Mahkemesi kararı tebliğ edilerek, istinaf kanun yoluna başvurulduğu takdirde, Bölge Adliye Mahkemesi kararı kaldırıldığından, birleşen davacıların istinaf sebeplerinin birlikte incelenmesi, şirket tarafından kanun yolu başvurusu yapılmazsa, tekemmül etmiş hali ile, asıl ve birleşen dosya tarafı ... vekilinin istinaf başvurusu incelenerek sonucuna göre dosyanın Yargıtay'a gönderilmesi gerekmektedir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

Asıl davada davalı, birleşen davada davacı vekilinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

11.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.