Karar Detayı

MAHKEMESİ: Ticaret Mahkemesi

(Denizcilik İhtisas Mahkemesi Sıfatıyla)

SAYISI: 2020/153 Esas, 2023/53 Karar

(Eski Unvan Ergo Sigorta AŞ) vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ: **

HÜKÜM: Davanın Kabulü

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen itirazın iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili sigorta şirketine nakliyat sigorta poliçesi ile sigortalı olan emtianın davalılarca ... yoluyla taşınması sırasında hasarlandığını, hasar bedelinin ödendiğini, ödenen tazminatın rucüen tahsili için takip yapıldığını takibe itiraz edildiğini ileri sürerek itirazın iptaline, %20 icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; konşimentonun 26 ncı maddesi gereğince Londra'daki İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesinin yetkili olduğunu, davacı ... tarafından sigortalısına ödeme yapılmadığını, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 1186 ncı maddesi gereğince sorumluluğun sınırlandırılması gerektiğini, 6102 sayılı Kanun'un 1184 ve 1185 ... maddeleri gereğince usulüne uygun tespit ve ihbarın yapılmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 19.03.2018 tarih ve 2017/272 E., 2018/122 K. sayılı kararıyla taşımaya konu esas konşimentonun 26 ıncı maddesine göre Amerika Birleşik Devleti'ne (ABD) yapılan ya da ABD'den yapılan taşımalar hariç diğer tüm taşımalardan kaynaklanan anlaşmazlıklar Londra'da bulunan İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesinin kaza yetkisine tabi olacağının düzenlendiği, 5718 sayılı Milletlerarası ... Hukuk ve Usul Hakkında Kanun'un (5718 sayılı Kanun) 47 nci maddesi gereğince yetki anlaşmasının geçerli olması için uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıması, Türk Mahkemesinin yetkisinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmemiş olması ve uyuşmazlığın borç ilişkisinden kaynaklı olması gerektiği, dava konusu uyuşmazlıkta geminin yabancı bayraklı olması ve yükün yabancı ülkede bulunan Dakar Limanı'na taşınması karşısında yabancılık unsuru bulunduğu, dava konusunun Türk mahkemelerinin yetkisinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmiş bir konuya ilişkin olmadığı, borç ilişkisinden doğduğu, bu nedenle yetki şartının geçerli olduğu, davacının da sigortalısının haklarına halef olacağı, bu nedenle yetki şartının davacıyı da bağlayacağı gerekçesi ile mahkemenin yetkisizliği ile davanın usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 01.11.2018 tarih ve 2018/1794 E., 2018/1336 K. sayılı kararıyla aynı gerekçelerle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 05.02.2020 tarih, 2019/293 E. ve 2020/953 K. sayılı kararıyla ''..1 ... Davacı tarafça, hasar bedelinin tazmini için taşıyanın acentesine asaleten ve yine taşıyana izafeten acenteye husumet yöneltilmiştir. Mahkemece, yukarıda yazılı gerekçe ile mahkemenin yetkisizliği ile davanın usulden reddine karar verilmiş, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesince de davacı vekilince yapılan istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir. Ancak, 6102 sayılı TTK’nın 105. maddesinin 2. fıkrası “Bu sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıklardan dolayı acente, müvekkili adına dava açabileceği gibi, kendisine karşı da aynı sıfatla dava açılabilir. Yabancı tacirler adına acentelik yapanlar hakkındaki sözleşmelerde yer ..., bu hükme aykırı şartlar geçersizdir.” hükmünü haiz olup, madde hükmü uyarınca yabancı tacirler adına acentelik yapan kişiler ve şirketlere temsil ettiği tacirler bakımından izafeten dava açılabilecek olup, bunun aksine düzenlemeler geçersizdir. Bu durumda somut uyuşmazlığa gelindiğinde davacı tarafça acenteye de husumet yöneltildiğine göre konişmentoda yer ... yetki şartının anılan madde hükmüne göre geçersizdir. Buna göre mahkemece işin esasına girilerek karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün re’sen bozulmasına karar vermek gerekmiştir.2 Bozma sebep ve şekline göre davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmediği..''' gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava dışı sigortalı tarafından satışı yapılan beton pompa emtiasının İzmit Limanı'ndan, Dakar Limanı'na taşındığı, emtianın nakliyat rizikolarına karşı nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalandığı, tahliye limanında emtianın liman içi aktarmayı gerçekleştirecek olan liman aracına yüklenmek istendiği sırada hasarlandığı, ekspertiz incelemesi sonucunda tespit edilen hasar bedelinin davacı tarafça dava dışı sigortalıya ödendiği ve bu bedelin rücuan tahsilini talep ettiği, konişmento taşıyan adına Türk acente tarafından düzenlenmiş olup yetki şartının Türk mahkemelerinin münhasır yetkisini ortadan kaldırır nitelikte olması nedeniyle geçersiz olduğu, yine yerleşim yeri Türkiye olan davalı ...Ş. yönünden ikametgah mahkemesinde kendisini daha iyi savunabilecek olması nedeniyle yetki itirazı 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 2 nci maddesi hükümleri ile bağdaşmayacağından her iki davalı bakımından davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının yerinde görülmediği, dava konusu taşımaya ilişkin düzenlenen MAEU508094893 sayılı konişmentonun "signed for the carrier Maersk Line A/S" kaydı ile taşıyan adına acentesi tarafından imzalandığı, navlun faturasının ise fiili taşıyan Maersk Line A.S. adına düzenlendiği, davalı ...’in taşımayı üstlendiğine dair başkaca bir delilin sunulmadığı, acentenin kişisel kusuruna da dayanılmadığından davalı ...Ş. nin pasif dava ehliyetinin bulunmadığı, satış faturasının DAP teslim şeklinde düzenlendiği, bu satım şekline göre emtianın teslimine kadar malla ilgili bütün masraf ve risklerin satıcıya ait olduğu, dava dışı sigortalının dava konusu yük bakımından sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu, davacı ... tarafından mezkur nakliyat sigorta poliçesi kapsamında, beton pompa kısmının onarımını yapan dava dışı Pi Makina Otomotiv İn. Mak. Paz. İhr. Ltd. ve Tic. Ltd. Şti' ye 02.11.2016 tarihinde 5.191,61 euro (x 3.4119 =17.713,77 TL) ve 03.10.2016 tarihinde 28.842,00 euro (x3,3421= 96.395,73 TL), ve kamyon kısmının onarımını yapan Kinza Yapı A.Ş.'ye 26.10.2016'da 43.964,86 TL olmak üzere toplam 158.074,36 TL ödendiği, davacının bu ödemeleri sigortalının muvafakati ile yaptığı, dosyaya dava dışı Pi Makine ve Kinza Yapı A.Ş.'den alınan mutabakat ve ibraname belgelerinin sunulduğu, bilirkişi raporlarında da belirtildiği üzere zarar sigortalarında zararın giderilmesi için yapılan tamirat bedelinin, tamiratı gerçekleştiren üçüncü kişiye ödenmesi yoluyla da sigortacı tarafından zarar tazmin edilmiş olacağından davalının bu yöndeki itirazları yerinde görülmediği, emtianın 19.11.2015 tarihinde hasarlandığı, icra takibinin ise 03.11.2016 tarihinde hak düşürücü süre içerisinde başlatıldığı, konişmentoda nihai teslim yerinin belirtildiği, davalının ... taşımasını da üstlendiği, hasarın emtianın nihai teslim yerine varmadan taşıyanın zilyetliğinde iken meydana gelmiş olduğundan taşıyana ihbar yahut tarafların katılımıyla inceleme yapılmasına gerek bulunmadığı, hasarın taşıyanın sorumluluğunda meydana geldiği yönünde karine oluştuğundan aksini ispat yükünün davalı taşıyan üzerinde olduğu, taşımaya konu kamyon üstü beton pompasının yapılan aktarmalar sonrasında MN AS MAGNOLIA isimli gemi ile 03.11.2015 tarihinde aktarma için Dakar Limanı'na vardığı, ... nakliyesi için gemiden tahliye edilen MAEU 343482 0 no.lu Flat Rack Konteyner üzerindeki yükün DPW (DP WORLD) Konteyner Terminaline aktarıldığı, ancak tahliye limanında Kamyon Üstü Beton Pompasının konteyner yükleme aracı ile kaldırılarak liman içi aktarmayı gerçekleştirecek olan DK 9827 T plakalı liman aracına yüklenmek istendiği sırada flat konteynerin ... bir şekilde araç üzerine bırakılması ile liman aracının taşıyıcı makaslarının kırıldığı ve beton pompasının dengesini kaybederek konteyner ile birlikte sol tarafı üzerine düşmesi sonucu hasara uğradığı, taşıyanın ortaya çıkan zarardan sorumlu olduğu, 30.08.2016 tarihli Ekspertiz raporuna göre hasarlanan emtianın kamyon kısmının Senagal Dakar'da bulunan ... yetkili servisi tarafından tamir edilebileceği ve fiyat teklifi verildiği, Pi Makine tarafından yapılan beton pompası kısmının da yine bu konuda uzman Putzmeister firmasının yetkili servisince onarılabilecek şekilde teklif verildiği, aynı eksper raporunda "Ancak alınan bu teklifler sigortalı ile paylaşıldığında sigortalı tarafından kabul görmemiş, tamirci firmaların yetkili servisler olmadığı ve "0" olarak satılan makinenin hasarlandığı ve onarılsa dahi eskisi gibi olmayacağı, bu şekilde alıcısına teslim edilemeyeceği için yenisinin sipariş edilmiş ve alıcı firmaya sevk edilmiş olduğu öğrenilmiştir... " şeklinde beyan edildiği, bu ifadelerden sigortalı ile yapılan istişareler sonrası kamyon ve üzerindeki pompanın Türkiye'ye getirilerek kamyon kısmı onarımının Koluman Motorlu Araçlar firmasınca, pompa kısmının onarımının ise Pi Makine tarafınca Türkiye'de yapılmasına karar verildiği, davalı vekili hasarlı emtianın Türkiye’ ye getirilerek onarım yapılmasının 6102 sayılı Kanun'un 1448 ... maddesine aykırı olduğunu ileri sürmüş ise de pompanın yetkili servisinin yalnızca üretici Pi Makine olduğu, başka yerde onarım yapılması halinde garanti kapsamının dışına çıkılacak olması nedeniyle yükün tekrar Türkiye' ye getirilmesine karar verildiği, bu durumda sigortalının zararın artmasında kusurunun bulunmadığı ve davalı taşıyanın meydana gelen hasar bedelinden sorumluluğunun bulunduğu, davalı taşıyan Maersk Line A/S' nin hasar bedelinden sorumlu olduğu, bilirkişi raporlarında sınırlı sorumluluk hükümlerine göre tespit edilen tutarın toplam zarar miktarının üstünde olması nedeniyle meydana gelen zararın tamamının talep edebileceği ve bu davalı yönünden davanın kabulü gerektiği, davalı ...Ş. yönünden asaleten açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddi gerektiği gerekçesiyle davalı ... Line A/S'ye izafeten Maersk Denizcilik A.Ş. yönünden açılan davanın kabulü ile İstanbul Anadolu 13. İcra Müdürlüğü'nün 2016/22975 E. sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin aynen devamına, yasal şartlar oluşmadığından icra inkar tazminatına hükmedilmesine yer olmadığına, davalı ...Ş. yönünden açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının aktif dava ehliyeti olduğuna ilişkin kararın hatalı olduğunu, zira davacı ... şirketinin sigortalısına ödeme yapmadığından halefiyetin doğmadığını, sigortalısı tarafından herhangi bir ibranın olmadığını, davadışı sigortalı olmayan şirketlerin ibranameleri olup bunlarında geçersiz olduğunu, davacı ... şirketinin iddia olunan hasar için sigortalının aracını farklı firmalara tamir ettirdiğini, bu yöndeki tamir giderleri için kendisine faturaları kestirdiği ve sigorta şirketi olarak da bu faturaları bahsi geçen tamirat yapılan firmalara ödediğini, yapılan ödemelerin sigorta poliçesinde sigortalı sıfatlarının bulunmadığını, yapılan ödemelerin ex gratia ödeme olduğunu, bu ödemelerin rucü imkanının bulunmadığını, ayrıca sigorta poliçesinde onarım veya aynen tazmin küvertürünün bulunmadığını, dava dışı sigorta şirketinin kabul anlamına gelmemek kaydıyla hasara ilişkin 34.033,91 euro bedelin Pi Makine Otomotiv Şirketine yapılmasına muvafakat ettiğine dair evrak sunulmuş ise de 43.964,86 TL (13.084,77 euro karşılığı) bedelin Koluman Motorlu Araçlar A.Ş.'ye yapılmasına dair bir muvafakat belgesi sunulmadığını, Mahkeme kararında, emtianın yetkili servisinin yalnızca Pi Makine olduğu, başka yerde onarım yapılması halinde garanti kapsamının dışına çıkılacak olması nedeniyle yükün tekrar Türkiye'ye getirilmesine karar verildiği, bu durumda zararın artmasında sigortalının kusurunun bulunmadığı ifade edilmiş ise de, davacının sigorta şirketi olduğu, sigorta şirketinin hasarın meydana gelmesinden sonra en hızlı şekilde ve en az masrafla bu rizikoyu gidermesi gerektiğini, oysa bunun yerine davacının en ... sürede çözülebilecek, en yüksek meblağlı masraflar ile rizikoyu giderdiğini, bu nedenle 6102 sayılı Kanun'un 1448 ... maddesi gereğince aleyhe hüküm kurulması durumunda dahi tazminattan indirim yapılması gerektiğini, hasar miktarının hesaplanmasında 6102 sayılı Kanun'un 1186 ncı maddesinin ikinci fıkrası gereğince yük hasarına ilişkin davalarda hasarlanan emtianın değeri ve taşıyanın ödemesi gereken tazminatın toplamının eşyanın gemiden çıkartıldığı yerdeki (Senegal) ve tarihteki değerine göre hesaplanması gerekirken bu yönde bir değerlendirme yapılmadığını, ayrıca hatalı bilirkişi raporunda yükün taşındığı konteynerde 1 parça yükün yer aldığını, bu sebeple 666,67 ... Çekme Hakkı (ÖÇH) ile sınırlı sorumluluğun söz konusu olduğunu, ancak konişmentoda yükün ağırlığı 38.000 kg olarak belirtildiğinden 6102 sayılı Kanun'un 1186 ncı maddesinin birinci fıkrası gereğince 38.000*2=76.000 ÖÇH sınırlanmasının da dikkate alınması ve hangisi yüksek ise o sınırın esas alınması yönündeki düzenleme karşısında 76.000 ÖÇH ile sınırlı olduğunun ifade edildiğini, oysa bilirkişi hatalı olarak tüm aracın (üzerinde hiç hasarlı olmayan parçaların da ağırlıkları dikkate alınarak ) toplam ağırlığı üzerinde hatalı bir hesaplama yapıldığını, sadece hasarlanan parçaların ağırlıkları tespit edilememesi durumunda 6102 sayılı Kanun'un 1186 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince parça başına sorumluluk ile hesaplanması gerektiğini, taşımaya ilişkin konişmento üzerinde ''1 Container Said to Contain 1 PCS'' yani '' İçeriği Beyan Edilen 1 Konteyner, 1 Parça'' kaydı bulunmakta olup, taşıyanın sorumluluk sınırı 1 parça üzerinden (666,67 SDR) parça başı sorumluluk hesabı yapılmasına ilişkin itirazlarına rağmen haklı ve yeterli gerekçelerle karşılanmaksızın eksik inceleme ile hüküm tesis edildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, nakliyat emtia sigorta poliçesi kapsamında meydana geldiği iddia edilen hasar bedelinin tazmini için yapılan takibe vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri, 6102 sayılı Kanun'un 105, 1178, 1472, 1184, 1185 ve 1886 ncı maddeleri, 5718 sayılı Kanun'un 47 nci maddesi.

3. Değerlendirme

4. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

5. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.