Karar Detayı

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2020/982 Esas, 2022/738 Karar

Avukat ...

DAVA TARİHİ: **

HÜKÜM: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2017/380 E., 2018/170 K

Taraflar arasındaki marka hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti ve önlenmesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının"DÖNERCİ ALİ USTA" markasının 1975 yılından itibaren kullanıldığını ve Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) nezdinde 2004/38092, 2010/04654, 2011/20933, 2012/91501, 2012/91631 ve 2016/07054 numaraları ile tescilli olduğunu, "DÖNERCİ ALİ USTA" ibaresinin müvekkilinin ticaret unvanı olarak 03.08.2005 tarihinden bu yana tescilli bulunduğunu, davalının kötü niyetle hareket ederek davacı markası ile iltibas oluşturacak şekilde "DÖNERCİ ALİ EFENDİ" markasını tescilsiz şekilde kullandığını, davalının bu eyleminin müvekkilinin marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğini, davalının bu kullanımları neticesinde müvekkilinin maddi ve manevi zarar gördüğünü, itibar kaybına uğradığını ileri sürerek davalının "DÖNERCİ ALİ EFENDİ" ibaresini marka olarak kullanmasının davacının marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet oluşturduğunun tespitine, tecavüzün ve haksız rekabetin önlenmesine ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; "DÖNERCİ ALİ EFENDİ" markasının dava dışı Mali Gıda ve İnş. San. Tic. Ltd. Şti adına 2011/14758 sayı ile tescilli olduğunu, davalının bu markayı adı geçen şirket ile imzaladığı marka kullanım sözleşmesine istinaden kullandığını, husumetin marka sahibine yöneltilmesi gerektiğini, davacının bu davayı ikame etmeden önce marka sahibi şirket aleyhine dava açtığından davanın derdestlik nedeniyle reddi gerektiğini, hukuken var olan bir hakkın fiilen kullanımının haksız kullanım teşkil etmeyeceğini ve marka hakkına tecavüzden söz edilemeyeceğini, davalının "DÖNERCİ ALİ EFENDİ" markasını kullanımının 556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (556 sayılı KHK) 12 nci maddesindeki istisnalar kapsamında olduğunu, davacı markasının zayıf marka olduğunu, her iki markada örtüşen unsurların tali unsur ve düşük seviyede ayırt ediciliğe sahip olduğunu, bu hususların tek başına benzerlik yada karıştırılma ihtimali yaratmadığını, markaların logo tasarımlarıda farklı olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile TÜRKPATENT kayıtları incelendiğinde; 2004/38092 numaralı "DAU DÖNERCİ ALİ USTA+Şekil" markasının 21.12.2005 tarihinde, 2010/04654 numaralı "DÖNERCİ ALİ" markasının 29.03.2011 tarihinde, 2011/20933 numaralı "DÖNERCİ ALİ USTA + Şekil" markasının 11.07.2013 tarihinde, 2012/91501 numaralı "Dönerci Ali Usta 1979" markasının 20.11.2013 tarihinde, 2012/91631 numaralı "DÖNERCİ ALİ USTA Şekil" logolu markanın 20.11.2013 tarihinde, 2016/07054 numaralı "DÖNERCİ ALİ USTA Şekil" markasının 11.10.2016 tarihinde davacı adına; 2008/24125 numaralı "ALİ EFENDİ" markasının 43 üncü sınıfta 20.03.2009 tarihinde, 2011/14758 numaralı "DÖNERCİ ALİ EFENDİ" markasının 18.11.2013 tarihinde 30 ve 35 inci sınıflarda dava dışı Mali Gıda ve İnş. San. Tic. Ltd. Şti adına nezdinde tescil edildiği, Mahkemenin 2012/285 E., 2014/260 K. sayılı ilamında; davacı tarafın, davalı Mali Gıda ve İnşaat Sanayi Tic. Ltd. Şti aleyhine 2011/26839 ve 2008/24125 sayılı markaların hükümsüzlüğü ile http://www.donercialiefendi.com alan adını kullanmasının önlenmesi talepli davada, dava konusunun ve davalı tarafı farklı olduğu anlaşılmakla kesin hüküm itirazının reddine karar verildiği, marka tescil kayıtlarından davacının 43 üncü sınıfta "yiyecek ve içecek sağlanması" hizmet sınıfında tescilli şekil+DAU DÖNERCİ ALİ USTA, DÖNERCİ ALİ, Dönerci Ali Usta 1979, Dönerci Ali Özcan 1979, şekil+DAU DÖNERCİ ALİ USTA markalarının bulunduğu, markaların en eskisinin başvuru tarihinin 23.11.2004 tarihi olduğu, davalı tarafın ise dava dışı Mali Gıda ve İnşaat San. Tic. Ltd. Şti'nden Dönerci Ali Efendi markasının kullanım hakkını devraldığına dair 11.12.2014 tarihli sözleşmeye dayandığı, sözleşmede, davalı şirketin restoran/lokanta olarak işletilen işyerinde "Dönerci Ali Efendi" markasını kullanmasına izin verildiği, sözleşmede, kullanılmasına izin verilen markanın başvuru tarih ve numarasının bulunmadığı anlaşılmış, dava dışı şirketin Türk Patent ve Marka Kurumu'ndan celbedilen 23.02.2011 tarihli 2011/14758 sayılı Dönerci Ali Efendi markasının 30 ve 35 inci sınıflarda tescilli olduğu, davalının markayı 43 üncü sınıfta "yiyecek ve içecek sağlanması hizmetlerinde" kullandığı, markanın bu sınıflarda kullanım hakkının marka sahibi ve davalı yönünden bulunmadığı, davalının bu sözleşmeye dayanarak Dönerci Ali Efendi markasını 43 üncü sınıfta kullanamayacağı, davalının "Dönerci Ali Efendi" ibaresini Döner Restorantının ismi olarak "baklava formunda bir yüzey üzerine DÖNERCİ ALİ EFENDİ ibareleri yazılı büyük bir logo" şeklinde tabelasında ve yol cephesinde DÖNERCİ ALİ EFENDİ ibareleri yazılı tabelada kullandığı, kullanılan logonun dava dışı Mali Gıda şirketinin 2011/14758 tescil numaralı markası ile aynı olduğu, markanın 43 üncü sınıfı kapsamadığı ve 30 uncu sınıfta tescilli olduğu emtialar arasında "döner" ve "et ürünleri" nin bulunmadığı, bu ürünlerin 29 uncu sınıf emtialar kapsamına da girmediği, bu kullanımın davacının tescilli markalarından kaynaklanan haklarına tecavüz teşkil ettiği tespit edildiği, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 55 inci maddesinin birinci fıkrasının dördüncü bendi gereğince davalının basiretli tacir olarak, dürüstlük kuralına uygun olarak, ticari faaliyette bulunurken, başkasının faaliyetleri, işleri ve iş ürünleri ile karıştırılmaması için gerekli önlemleri almakla yükümlü olduğundan, ancak dürüstlük kuralına aykırı davranıldığından, davalının eyleminin haksız rekabet oluşturduğu gerekçesiyle davanın kabulüne, davalının kullanımının marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, markaya tecavüz ve haksız rekabetin önlenmesine, sonuçlarının ortadan kaldırılmasına, hüküm özetinin ilanına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Kartal Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi’nin 2010/450 E. sayılı dosyası ile İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2012/285 E. sayılı dosyasındaki taleplerin huzurdaki dava ile aynı olduğundan, davanın kesin hüküm nedeniyle reddi gerektiğini, Mahkemece kesin hüküm itirazına gerekçe olarak gösterdikleri, İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2012/285 E. sayılı dosyası ile neticeye bağlanmış olan hususlarda yeniden inceleme yapılarak usul kuralları ve müvekkilinin kazanılmış haklarının ihlal edildiğini, Mahkemenin gerekçeli kararında "Davacının 'DÖNERCİ ALİ' ve ‘DÖNERCİ ALİ USTA' ibareli şekil markalarının bulunduğu, Dönerci ibaresinin yiyecek ve içecek sağlanması hizmetlerinde ayırt ediciliğinin bulunmadığı, ancak davacı şirket sahibinin isminden esinlenerek getirilen Ali ve Ali Usta ibarelerinin markaya ayırtedicilik kazandırdığı, davalının markasal olarak kullandığı, Dönerci Ali Efendi işletme adındaki Dönerci Ali ibaresinin birebir aynı olduğu ve Usta yerine Efendi ibaresi getirilmesinin kullanıma ayırtedicilik katmadığı" şeklinde değerlendirme yapıldığını, İlk Derece Mahkemesince davacı markasının zayıf marka statüsüne girdiği ve tam bir korumadan yararlanmasının mümkün olmadığına ilişkin inceleme yapılmadığını, İstanbul Anadolu 1. Fikri Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2016/108 E. sayılı dosyasında davalı marka sahibi Mali Gıda hakkında "...Dönerci Ali Efendi ibaresi ile kullandığı, markanın asıl unsurlarını değiştirmeksizin farklı kombinasyonlarda kullanımının markaya uygun kullanım olarak kabul edildiği ve davalının tescilli markasından kaynaklanan haklarını kullandığı kanaatine varılmıştır." denilmekle marka sahibinin markasını asıl unsurlarını değiştirmeksizin farklı kombinasyonlar ile kullanma hakkına haiz olduğu yönünde değerlendirme yapıldığını ve bu sebeple davanın reddine karar verildiğini, huzurdaki dosyada ise, davalının "Dönerci Ali Efendi" ibaresi ile ilgili olarak; işletme adının davacının tescilli markalarından kaynaklanan haklarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiği, davacının markalarının ortalama tüketici kitlesine hitap ettiği, ortalama tüketici kitlesinin dikkat seviyesi düşünüldüğünde tüketiciler nezdinde iki işletmenin birbirine karıştırılma ya da birbirleri ile karıştırılma ihtimalinin bulunduğu kanaatine varıldığını, aynı markanın farklı kombinasyonlarda kullanma hakkını yalnızca markanın tescilli sahibine bahşedip, marka sahibi ile akdedilmiş hukuka uygun lisans kullanım anlaşması çerçevesinde bu markayı kullanmakta olan müvekkiline karşı farklı bir tutum benimsenmiş olmasının çelişkili olduğunu, marka lisans sözleşmelerinde Mali Gıda’nın şubesi olarak faaliyet gösteren işletmeler ile bilhassa 30 ve 35 inci sınıf faaliyet alanına dahil olacak biçimde satış odaklı sözleşmesel ilişki kurulduğunu, restorancılık faaliyetinin münhasır olarak Mali Gıda üzerinde bırakıldığını, bu nedenle Mali Gıda’ya ait 2011/14758 sayılı ‘’Dönerci Ali Efendi’’ markasının 43 üncü sınıfta tescili bulunmaması nedeniyle adı geçen işletmelerin marka lisans sözleşmesine dayalı kullanım hakkına dayanamayacağı yönündeki iddianın hukuki dayanağı olmadığını, davalının eyleminin haksız rekabet teşkil ettiği sonucuna varılmış ise de daha önce görülen 2016/108 E. sayılı dosyaya sunulan raporda "Dönercilik ile uğraşanların ‘dönerci’ ibaresini kullanmalarının engellenemeyeceği, ‘’Dönerci Ali Usta’’ ve ‘’Dönerci Ali Efendi’’ markalarındaki asli ve ayırt edici unsurun, ‘dönerci’ değil de ‘Ali Usta’ ve ‘Ali Efendi’ ibareleri oluşu, davalının döner restorancılığı faaliyetinde kullanabileceği 43 üncü sınıfta tescilli ‘Ali Efendi’ markasının bulunması nedeniyle davalının ilgili markayı kullanım şeklinin haksız rekabet teşkil etmediğinin belirtildiğini, davalının "Dönerci Ali Efendi’’ markası bakımından sunmuş oldukları hizmetin Mali Gıda’nın iştigal ettiği restorancılık faaliyeti kapsamında sağladığı ürünlerin satışından ibaret oluduğunu, bu faaliyetler de markanın tescil sınıfı ile uyumlu olmak üzere 30 ve 35 inci sınıflar dahilinde değerlendirildiğini, 43 üncü sınıf faaliyet alanına girmediğini, davacı ile aynı tescil sınıfında bulunmayan söz konusu işletmelerin faaliyetlerinin haksız rekabet teşkil etmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, davacı tarafından "Ali Efendi Döner" ve "Ali Efendi" markalarının iptali için açılan hukuk davasının aleyhine sonuçlandığını, Kartal Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesinin 2010/450 E. ve 2011/357 E. sayılı ceza davalarının da beraat hükmü ile sonuçlandığından, davalı açısından ceza hukuku anlamında suç teşkil eden, borçlar hukuku anlamında haksız fiil ya da kusur teşkil eden bir eylemin mevcut olmadığının sabit olduğundan, haksız rekabetin varlığına gerekçe olarak gösterilecek bir kusurun varlığından bahsedilemeyeceğini, müvekkiline isnat edilebilecek herhangi bir kusurun mevcut olmadığını, dava dışı Mali Gıda ve sözleşme ile lisans kullanım hakkını devretmiş olduğu şirketlerin kullanımında olan "ALİ EFENDİ DÖNER" ve "ALİ EFENDİ" ve "DÖNERCİ ALİ EFENDİ" tescilli markalarının davacının markası olan "DAU DÖNERCİ ALİ USTA" ve "DÖNERCİ ALİ USTA" markaları ile görünüm ve kişiler üzerinde bıraktığı etki bakımından hiçbir benzerlik taşımadığını, müvekkil aleyhinde haksız rekabet ve markaya tecavüz yönünden ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesinin usul ve yasaya hakkaniyete aykırı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile önceki davaya konu olan markalar, 2011/26839 ve 2008/24125 no'lu markalar olmasına rağmen görülmekte olan dava farklı olarak 2011/14758 tescil numaralı markaya ilişkin olduğu, 556 sayılı KHK’nın 9 uncu maddesi uyarınca, markayı tescilli olduğu sınıfta ve tescilli olduğu şekli ile kullanma yetkisi münhasıran marka hakkı sahibine ait olduğu, bu hakkı marka hakkı sahibinden devir alan 3 üncü kişi devir aldığı hak ile sınırlı olarak kullanabileceği, 43 üncü sınıfta 2008/24125 tescil numarası ile "ALİ EFENDİ" markasının Mali Gıda adına tescilli olması sebebiyle marka sahibi olarak, markasının çeşitli versiyonlarını kullanması yasadan kaynaklandığı, davacı marka sahibi olmadığı için sadece lisans sözleşmesine dayanabileceği, 11.12.2014 tarihli marka kullanım hakkı sözleşmesinde "DÖNERCİ ALİ EFENDİ" markasının kullanım hakkının verildiği, açıkça 43 üncü sınıfta 2008/24125 tescil numarası ile Mali Gıda adına tescilli "ALİ EFENDİ" markasının kullanım hakkı verilmediği, davalı vekilinin de 43 üncü sınıfta kullanım hakkının dava dışı Mali Gıda üzerinde bırakıldığını ikrar ettiği dosya kapsamı ile sabit olduğu, lisans sözleşmesinde tanınmayan bir hakkın davalı tarafça kullanılması mümkün olmadığından, davalının kullanma hakkını devraldığı marka 2011/14758 sayılı ve yalnızca 30 ve 35 inci sınıflarda tescilli olup “yiyecek ve içecek sağlanması hizmetleri”ni içeren 43 üncü sınıfı kapsamadığından, davalının markayı 43 üncü sınıfta kullanma ve markanın farklı versiyonlarını kullanma hakkı bulunmadığı, davacı tarafın her biri ayrı bir dava konusu olabilecek taleplerini tek bir dava içinde talep etmiş olmasıdava yığılması niteliğinde olup, kabul edilen isteklerin her biri için davacı yararına ayrı ayrı vekalet ücreti takdir edilmesi gerektitiği gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekilince, istinaf dilekçesinde ileri sürülen ve re’sen dikkate alınacak nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istenmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava markaya tecavüzün, haksız rekabetin tespiti, önlenmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.6102 sayılı Kanun'un 55 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.