Karar Detayı

MAHKEMESİ: Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2020/1188 Esas, 2022/537 Karar

DAVA TARİHİ: **

HÜKÜM: Davanın kabulü

İLK DERECE MAHKEMESİ: Ankara 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2018/102 E., 2019/399 K.

Taraflar arasındaki marka hükümsüzlüğü davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili firmanın, 2005/59212 sayılı “HERTZ”, 2007/67048 sayılı “INTER HERTZ” ve 2013/58972 sayılı “HERTZ KOMPRESSOREN” ibareli markaların sahibi olduğunu, müvekkili firmanın, 2017/109017 sayılı “HERTZ INDUSTRIAL SUPPLY” ve 2017/89482 sayılı “HERTZ GENERATÖR” ibareli markaların 07. sınıfta “Alternatörler, jeneratörler, elektrik jeneratörleri, ... enerjisi ile çalışan jeneratörler, makine veya motor parçası olmayan pompalar: Hidroforlar, su pompaları (elektropomplar, motopomplar), dalgıç pompalar”ın tescili için başvuruda bulunduğu, fakat bahse konu emtianın, davalının 2005/19735 sayılı “HERTZ” sayılı marka tescili nedeniyle reddedildiğini, davalı tarafından 2005/19735 sayılı “HERTZ” ibareli markanın “Alternatörler, jeneratörler, elektrik jeneratörleri, ... enerjisi işe çalışan jeneratörler, makine veya motor parçası olmayan pompalar: Hidroforlar, su pompaları (elektropomplar, motopomplar), dalgıç pompalar” emtiaları açısından kullanılmadığını, daha önce de davaya konu 2005/59212 sayılı HERTZ ibareli markanın 07. sınıfta “basınçlı ... üreticileri, kompresörler” açısından kısmen iptali için Ankara 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’nin 2011/368 E. sayı ile dava açılarak, davanın sulh yoluyla kabul edilip kararın kesinleştiğini (Ankara 4. FSHHM’nin 2011/368 E. 2013/94 K. sayılı 01.04.2013 tarihli kararı), davalının tescil ettirdiği davaya konu 2005/59212 sayılı HERTZ ibareli markanın çoğu emtia açısından kullanılmadığını, markayı kullanma yükümlülüğünün çekici gücü yüksek bir markanın yaratılmasının giderek güçleştiği günümüzde sahibince kullanılmayan ve kullanılması için de başkalarına izin verilmeyen bir markanın hâlâ marka sahibinin tekeli altında tutulmasının haksızlıklara yol açacağı düşüncesinden hareketle kabul edildiğini, marka sicilini kullanılmayan gözlerden uzak bir köşeye atılmış ve kimselerin dokunamadığı markalar deposuna dönüştürülmesinin markayı kullanma zorunluluğu ile engellenmeye çalışıldığını, Paris Sözleşmesi ve Avrupa Topluluğu Adalet Divanının kararlarında bu hususa ilişkin düzenlemeler olduğunu, ... yürürlüğe giren 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun (6769 sayılı Kanun) 9 uncu maddesi uyarınca, somut olayda da davalı adına tescilli olan 2005/19735 sayılı “HERTZ” ibareli marka 07. sınıfta “Alternatörler, jeneratörler, elektrik jeneratörleri, ... enerjisi ile çalışan jeneratörler, makine veya motor parçası olmayan pompalar: Hidroforlar, su pompaları (elektropomplar, motopomplar), dalgıç pompalar” açısından tescil edildiğinden itibaren kullanılmamakta olduğu ve 5 yıllık sürenin geçtiğini, bu açıdan kullanılmama nedeniyle iptal talebinin zorunlu olduğu ve benzeri hususları ileri sürerek davaya konu markanın 7. sınıf yönünden kullanmama nedeniyle kısmen iptali ile sicilden terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının huzurdaki davayı haksız, kötü niyetle ikame etmiş olması ve zamanaşımı sebebi ile davanın reddinin gerektiğini, müvekkili markasının 2005 yılından bu yana tescilli olduğu, davacı yanın hükümsüzlük talebinin zamanaşımına uğradığını, davacının, işbu iddiası için ... süre sessiz kaldığını, işbu sessizliğin 4721 sayılı Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 2 nci maddesi gereğince değerlendirildiğinde dahi davanın kötü niyetle ikame edildiğini, davacının bu davayı ikamesi herhangi bir hukuki yararının da bulunmadığını, müvekkili markasının tanınmış marka olduğunu, istediği emtianın müvekkili markası ürünü ile ilişkilendirilme sebebi ile iltibas oluşturacağını, davacının delil listesinde belirttiği Ankara 4. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nin 2011/368E. sayılı dosyası üzerinden müvekkiline HERTZ markası ile ilgili dava ikame edildiğini, söz konusu davanın karşılıklı anlaşma ile sonuçlandığını, davacının, davanın ikame edildiği 2011 yılından bu yana müvekkili markası hakkında sessiz kalarak 5 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacının, müvekkilinin davaya konu markayı kullandığını bildiğini, müvekkilinden bir kısım emtia için markanın devrini talep ettiğini, müvekkilinin “HERTZ” markası ile tanınmış olduğu ve markayı yurtiçi ve yurtdışı olmak üzere yaygın ve ciddi boyutta kullandığını, müvekkilinin HERTZ motor firmasının yüksek devirli ve normal sınıfta elektrik motoru üreten bir firma olduğunu, kurulduğu günden bu yana müşteri portföyünü yurtiçi ve yurtdışı olmak üzere sürekli arttırdığını, şu anda 4000 m2 kapalı alanda üretim yaptığını, HERTZ markasının Avrupa’da da tescilli marka olduğunu, müvekkilince HERTZ markası için yurtdışı marka tescil müracaatının yapıldığını, bu başvurunun, incelemeler sonucunda kabul edilerek müvekkiline, 31.03.2017 tescil tarihli marka tescil belgesinin verildiğini, işbu belge ile HERTZ markasının müvekkili adına 06 ve 07. sınıflar için Avrupa’da da tescilli marka olarak tanındığını; yine yurtdışında tanınan markalardan olan Amerika menşei HERTZ SYSTEMİNC’in, işbu Avrupa marka başvurusuna itiraz ettiği; müvekkilince sunulan belgeler ile itirazını geri çekerek marka başvurusuna itiraz etmeme güvencesini de verdiğini elektrik motoru alanında, 2005 yılından beri tanınmış marka olduğunu; müvekkilinin ilgili markayı ilk olarak 17.05.2005 yılında tescil ettirdiğini, bu tarihinden itibaren 10 yıl süre ile yenilendiğini, müvekkilinin 13 yıldır markayı ciddi boyutta kullanmakta olduğunu, ilgili markayı aynı sınıfta Avrupa’da da tescil ettirdiğini, müvekkilinin, İran’da, 2 bayisi bulunduğu, yine ABD, Almanya, Polonya, ..., Sırbistan, Portekiz, Makedonya, Slovakya, Romanya ve birçok ülke ile ticari ilişkisinin bulunduğunu, bu ülkelere, ihracatları, ... Şubesi Oktel A.Ş. tarafından yaptığını, davacının dava dilekçesinde HERTZ markasının 07. sınıfta “basınçlı ... üreticileri, kompresörler” açısından kısmen iptali ile ilgili Ankara 4. Fikri Sınai Hukuk Mahkemesi nezdinde, 2011/368E. sayı ile dava ikame ettiği; firma ile yapılan karşılıklı sulh görüşmelerinde davacı yanın müvekkili şirketten hertz markasını sadece kompresör ve basınçlı ... üreticileri açısından kullanmak istediğini talep ettiği; davacı firmanın iştigal konusunun kompresör üretimi olduğunu, esasında kompresör ile elektrik motoru arasında kullanılan emtia ve müşteri sınıfına bakıldığında herhangi bir iltibas oluşturulmayacağı kanaatine varılarak davacının talebinin de müvekkilince iyi niyetle karşılanarak sadece bu kompresör ve basınçlı ... üreticileri bakımından markanın kullanımına izin verildiğini, söz konusu hususun dahi HERTZ markasının müvekkili özelinde tanınmışlığını da gösterdiğini yine bu davanın 2011 yılında ikame edilmiş olduğunu, davacının müvekkilinin bu markasını kullandığını bildiğini, davacının huzurdaki davayı ikame tarihine kadar 7 yıllık sürede sessiz kalıp, dava ikamesindeki 5 yıllık sürenin de dolduğunu, davacı firmanın hükümsüzlüğünü istediği alanların, elektrik motoru ile çok yakın alanlar olduğunu, iltibas oluşturmasının kaçınılmaz olduğunu, bu alanda farklı bir firmanın HERTZ markası ile ürün yapmasının yurtdışında ve yurt içinde müvekkili adına tescilli olan, müvekkili ürünleri için karışıklığa sebep olacağını, elektrik motoru ile dalgıç pompanın ayrılmaz bir bütün hidrofor, su pompası, elektropompların da ayrılmaz bir bütün olduğunu; bu ürünlerin tümünde elektrik motorunun bütünleşik olarak bulunduğunu, fakat tüketici tarafından ... ürün olarak göründüğünü; müşteri tarafından dışarıdan bakıldığında alternatör ile elektrik motorunun karıştırılmamasının neredeyse imkansız olduğunu, jeneratörleri de bu sınıftan ayırmanın mümkün olmadığını, birisi elektrik enerjisinin hareket enerjisine çevirirken diğerinin hareket enerjisinin elektrik enerjisine çevirdiğin, davacı firmanın ana faaliyet konusu olan kompresör ve basınçlı ... üreticileri bölümünün, davacı HERTZ markası ile tanınmadığı için ve davacı firmanın ana faaliyet alanı olduğu için daha önceki sulh görüşmesinde kendilerine marka devri yapıldığını, fakat huzurdaki dava ile talep olunan emtianın, müvekkili firmayı doğrudan ilgilendiren ve müşteri gözünde ilişkilendirme ile karışıklığa neden olabilecek bölümler olduğunu, davacı talebinin HERTZ GERNERATÖR ve HERTZ INDUSTRIAL SUPPLY, müvekkili markasının ise HERTZ olduğunu, davacının müvekkilinin markasını aynen kullanmak istediğini; HERTZ markasının ... hak sahibinin müvekkili olduğunu, 13 yıldır da sektöründe markayı kullandığını, yurtiçi ve yurtdışında geniş bir müşteri portföyü oluşturduğunu, davacının durumundan hiçbir emek vermeden faydalanacağını, hukuk düzeninin bu haksız talebi korumayacağını ve benzeri hususları ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ve/veya dava dışı üçüncü kişilerin, davaya konu edilen HERTZ ibareli markayı, hükümsüzlüğü talep edilen alt sınıflarda, 6769 sayılı Kanun’un aradığı anlamda, ... süreli, ciddi ve markasal olacak şekilde kullandığını ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, 2005/19735 sayılı HERTZ ibareli markanın tescilli olduğu 07 sınıfta "alternatörler, jenaratörler, elektrik jenaratörleri ... enerjisi ile çalışan jenaratörler makina veya motor parçası olmayan pompalar hidroforlar su pompaları (elektro pomplar, motopomplar) dalgıç pompalar'' açısından kullanmama nedeniyle kısmen iptaline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle, hükme esas alınan bilirkişi raporunun eksik incelemeye dayalı olduğunu, müvekkili ve grup şirketi olan Oktel A.Ş'nin ticari defter ve kayıtlarının incelenmediğini, HERTZ markalı ürünlerin hem müvekkili hem de Oktel A.Ş. tarafından satıldığını, müvekkiline ve anılan şirkete ait ticari defter ve kayıtlar incelendiğinde dava konu markanın ... süreli ciddi şekilde kullanıldığının ispatlanacağını, zamanaşımı itirazlarının reddini yerinde olmadığını, zira daha önce tarafların anlaşması ile sonuçlanan dava tarihinden itibaren 5 yıllık sürenin geçtiğini ve davacının ... süre sessiz kaldığını, müvekkili markasının tanınmış olduğunu, bu durumun davacı tarafından da bilindiğini, ciddi kullanımın ispatlandığını, iltibas iddialarının ilk derece mahkemesince değerlendirilmediğini, "Hertz" markasının iptali istenen mallar bakımından davacı tarafça kullanılması halinde müvekkilinin markasını kullandığı elektrik moturu emtiası ile ilişkilendirilmesinin kaçınılmaz olduğunu, zira elektrik motoru üreten birçok firmanın iptali istenen malları da benzer ürünler olması nedeniyle ürettiğini, davacının müvekkili markasnın tanınmışlığından haksız olarak yararlanacağını ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava tarihi itibariyle somut olaya uygulanması gereken 6769 sayılı Kanunu'nun 9 uncu maddesi uyarınca tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde haklı bir sebep olmadan tescil edildiği mal veya hizmetler bakımından marka sahibi tarafından Türkiye’de ciddi biçimde kullanılmayan ya da kullanımına beş yıl kesintisiz ara verilen markanın iptaline karar verileceği, kullanmama nedenine dayalı iptal davası açabilmek için herhangi bir hak düşürücü bir süre bulunmamakta olup, önemli olanın, dava tarihinden geriye doğru tescil anına kadar beş yıllık sürenin dolmuş olması olduğu, dava konusu 2005/19735 sayılı marka yönünden dava tarihi itibariyle tescil tarihinden itibaren 5 yıllık sürenin dolmuş bulunduğu ve dolayısıyla süre yönünden iptal koşulunun oluştuğu, davanın niteliği gereği sessiz kalma yoluyla hakkı kaybından da bahsedilemeyeceği, SMK'nın 9. maddesi uyarınca markasını kullanma külfeti altında bulunan davalının somut uyuşmazlık açısından kullanımını ispat etmesi gerektiği, buna rağmen davalının dava konusu markayı tescilli bulunduğu ve uyuşmazlık konusu olan emtia sınıfı kapsamında Türkiye'de ciddi bir şekilde kullandığını ispatlayamadığı, zira davalı tarafça bu kapsamda sunulan delillerin uyuşmazlık konusu olmayan “elektrik motor” ve “spindle motor" emtiasına ilişkin bulunduğu, açıklanan nedenle davalı ve davalının grup şirketi olan dava dışı Şirketin ticari defter ve kayıtlarının incelenmemesinde de bir isabetsizlik görülmediği, ayrıca Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2013/384 E. 2013/1893 K. sayılı ilamında da belirtildiği üzere kullanım ispat edilmeden, markanın kullanıldığı hizmetlere benzerliği nedeniyle başka hizmetlerde de kullanılmış sayılamayacağı, diğer taraftan davalının dava konusu markasının tanınmış olduğu ve iptaline karar verilen mallar bakımından davacının "HERTZ" ibaresini kullanmasının iltibas sebebiyet vereceği savunmalarının işbu davada tartışılması imkânı bulunmadığı, anlaşılmakla davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri temyiz nedeni olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, marka hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (6769 sayılı Kanun) 9 uncu maddesi.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

21.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.