Karar Detayı

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2022/1356 Esas, 2022/1471 Karar

DAVACI/KARŞI DAVALI: ... Hammadde Plastik San. ve Tic. Ltd. Şti.

vekili Avukat ...

DAVALI/KARŞI DAVACI: Novussi ... Plastik San. ve Tic. Ltd. Şti. (Eski Unvanı:... Plastik San.ve Tic.Ltd. Şti.)

vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ: **

HÜKÜM: Asıl davanın kısmen kabulü, karşı davanın reddi

İLK DERECE

MAHKEMESİ: Kayseri 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin asıl dava ve tescilli endüstriyel tasarıma tecavüzün tespiti, men'i ve ref'ine ilişkin karşı davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl davanın kısmen kabulüne, karşı davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. ASIL DAVA VE CEVAP

1.Davacı karşı davalı vekili dava dilekçesinde; davalı şirket tarafından 28.11.2012 tarihinde tescil ettirilen 2012/07491 1 numaralı tabure niteliğindeki endüstriyel tasarımın ve 21.06.2014 tarihinde tescil ettirilen 2014/04578 1, 3 ve 6 numaralı sandalye niteliğindeki endüstriyel tasarımların yenilik ve ayırt edicilik vasıfları taşımadığını, davalı şirketçe tescil ettirilen ürünlerle davacının ürünleri arasında belirgin farklılık olduğunu, benzerlik olduğu düşünülse dahi tescil ettirilen tasarımların daha önce farklı şirketlerce kamuya sunulduğunu dolayısıyla yenilik unsurunun ortadan kalktığını, davalı tarafından tasarlanan taburenin tescil tarihinden önce benzerlerinin ve/veya kökensel olarak benzerlerinin TPMK nezdinde tescillenmiş olduğunu, başka firmalarca üretilerek kamuya sunulup harcı alem biçimselliğe dönüştüğünü ileri sürerek TPMK nezdinde davalı şirket adına tescilli 2012/07491 1 numaralı tasarımın ve 2014/04578 1, 3, 6 numaralı tasarımların ... ve ayırt edicilik vasıfları bulunmadığından hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, hükmün ilanına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davacı karşı davalı vekili karşı davaya cevabında, davalının bahsettiği değişik iş tespit dosyasında davacının ürettiği ürünlerle ilgili bir tespit yapılmadığını, müvekkili şirketin karşı tarafın tasarımlarına tecavüz ettiği yönünde mahkeme kararı ve de bilirkişi raporu bulunmadığını savunarak karşı davanın reddini istemiştir.

II. KARŞI DAVA VE CEVAP

Davalı karşı davacı vekili karşı dava dilekçesinde; karşı davalının, müvekkilinin 2012/04912 nolu tabure tasarımına ve 2014/04578 nolu çoklu tasarımın 1, 3, 6 nolu tasarımlarına birebir/ayırt edilemeyecek düzeyde benzerini ürettiğinden bu ürünlerin karşı davacının tescilli tasarımlarına tecavüz oluşturduğunu, bu hususun Bakırköy Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2016/51 D.İş sayılı dosyası ile de tespit edildiğini ileri sürerek tecavüzün tespitine, men'ine, ref'ine ve kararın ilanına karar verilmesini talep etmiş; asıl davaya cevabında ise, davalı şirketin 2012/07491 1 nolu tasarımının tescil başvurusundan önce kamuya sunulmuş tasarımlar karşısında bilgilenmiş kullanıcı nezdinde tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında ... ve ayırt edici olduğunu, davalının tasarım başvurusunda sonraki döneme ilişkin tasarımların hükümsüzlük incelemesine esas alınmayacağını, 2014/04578 nolu çoklu tasarımdaki 1,3,6 nolu tasarımların da bilgilenmiş kullanıcılar nezdinde 554 sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (554 sayılı KHK) 8 ... maddesindeki 12 aylık atıfet süresi dikkate alındığında kendilerinden önce kamuya sunulduğu belirtilen ürünler karşısında tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında ... ve ayırt edici olduklarını dolayısıyla hükümsüzlük şartlarının oluşmadığını savunarak asıl davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 12.09.2018 tarihli ve 2016/117 E., 2018/390 K. sayılı kararıyla; asıl davanın ve karşı davanın ayrı ayrı kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 13.03.2020 tarihli ve 2019/9 E., 2020/367 K. sayılı kararıyla; İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, Mahkemece alınan hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporunda, davalı karşı davacıya ait 2012/07491 1 sayılı tasarımın ... ve ayırt edici niteliği haiz olduğu, davalı karşı davacıya ait 2014/04578 1, 3, 6 nolu tasarımların ... ve ayırt edici niteliği haiz olmadığı, davalı karşı davacı adına tescilli 2012/07491 1 sayılı tasarıma karşı davacı karşı davalı tarafından tecavüz edildiğinin belirlendiği, ancak, asıl davanın endüstriyel tasarım tescil belgesinin hükümsüzlüğü istemine ilişkin olduğu, mevzuatta bu dava sonucunda kurulacak hükmün ilanına dair bir düzenleme olmamasına rağmen Mahkemece asıl davaya yönelik hükmün ilanına dair hüküm kurulmasının doğru görülmediği, Mahkemece yapılan bu yanlışlığın giderilmesinin yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediği gerekçesiyle, davacı karşı davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı karşı davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davacı karşı davalının açtığı asıl davanın kısmen kabulüyle, davalı karşı davacı adına tescilli 2012/07491 1 sayılı tasarım açısından açılan davanın reddine, davalı karşı davacı adına tescilli 2014/04578 1, 3, 6 sayılı tasarımlar yönünden açılan sicilden terkin ve hükümsüzlüğe ilişkin davanın kabulüyle, davalı karşı davacı adına tescilli 2014/04578 1, 3, 6 sayılı endüstriyel tasarımların hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, fazlaya ilişkin istemin reddine, karşı davanın kısmen kabulüyle, davalı karşı davacı adına tescilli 2012/07491 1 sayılı tasarıma karşı, davacı karşı davalı tarafından yapılan tecavüzün tespitine, durdurulmasına, tecavüze konu tasarımlara bulundukları yerde el konulmasına ve imhasına, internet üzerinden dahil olmak üzere satışlarının durdurulmasına, satış için icatta bulunulmasının durdurulmasına, reklamlarının durdurulmasına, bu ürünlerin içinde bulunduğu katalogların toplatılmasına ve imhasına, bu ürünlerin ihracatlarının durdurulmasına, davalı karşı davacının 2014/04578 1, 3 ve 6 nolu tasarımlar açısından açtığı davanın reddine, karar kesinleştiğinde masrafı davacı karşı davalıdan karşılanmak suretiyle kararın tirajı 50.000 üzerinde yayınlanan ulusal gazetelerden birinde ilanına karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 06.06.2022 tarih, 2022/2645 E., ve 2022/4516 K. sayılı kararıyla;

"(1) İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 355 ... ve devam maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi 6100 sayılı Kanun'un 369 ve 371 ... maddelerinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre davalı karşı davacı vekilinin tüm; davacı karşı davalı vekilinin karşı davaya yönelik aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan sair temyiz istemlerinin reddine karar vermek gerekmiştir.

(2) Karşı davada, davalının temyiz istemine gelince; davalı tarafından üretilen tescilsiz tabure tasarımında ayaklar arasında oluşturulan dört adet üçgen boşluk şeklindeki görünümü ile taburenin üstünün görünümü itibarıyla karşı davacıya ait tescilli tasarıma nazaran seçenek özgürlüğü ve bilgilenmiş kullanıcının genel izlenimi itibarıyla farklılık arz ettiği, köşebentli tabure ayaklarının işlevsellikle ilgili olduğu ve tasarım korumasının dışında tutulması gerektiği, tasarımlar arasında ... ortak nokta olan hasır görünümlü desenin ise sektörde öteden beri bilinen genel bir desen olduğu anlaşıldığından karşı davada tabure tasarımı yönünden tecavüzün tespiti yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme sonucu tecavüzün tespiti isteminin kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş hükmün bu nedenle davacı karşı davalı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir." gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davanın, endüstriyel tasarımların hükümsüzlüğüne, karşı davanın ise endüstriyel tasarımlara tecavüzün tespiti istemine ilişkin olduğu, tüm dosya kapsamı ile uyulan bozma ilamına göre, davalı karşı davacıya ait 2012/07491 1 sayılı tasarımın ... ve ayırt edici niteliği sahip bulunduğu, davalı karşı davacıya ait 2014/04578 1, 3, 6 nolu tasarımların ... ve ayırt edici niteliği haiz olmadığı, davalı karşı davacı Novussi ... Plastik San. ve Tic. Ltd. Şti. adına tescilli 2012/07491 1 sayılı tasarıma karşı, davacı karşı davalı tarafından tecavüz edilmediği, zira davacı karşı davalı tarafından üretilen tescilsiz tabure tasarımında ayaklar arasında oluşturulan dört adet üçgen boşluk şeklindeki görünümü ile taburenin üstünün görünümü itibarıyla davalı karşı davacıya ait tescilli tasarıma nazaran seçenek özgürlüğü ve bilgilenmiş kullanıcının genel izlenimi itibarıyla farklılık arz ettiği, köşebentli tabure ayaklarının işlevsellikle ilgili olduğu ve tasarım korumasının dışında tutulması gerektiği, tasarımlar arasında ... ortak nokta olan hasır görünümlü desenin ise sektörde öteden beri bilinen genel bir desen olduğu gerekçesi ile asıl davanın kısmen kabulüne, davalı karşı davacı adına tescilli 2012/07491 1 sayılı tasarım açısından açılan davanın reddine, davalı karşı davacı adına tescilli 2014/04578 1, 3, 6 sayılı tasarımlar yönünden açılan sicilden terkin ve hükümsüzlüğe ilişkin davanın kabulü ile davalı adına tescilli 2014/04578 1, 3, 6 sayılı endüstriyel tasarımların hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, fazlaya ilişkin istemin reddine, karşı davanın ise reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı karşı davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalı adına tescilli 2012/07491 1 sayılı tasarımın tescil tarihinden önce başka firmalarca üretilerek kamuya sunulduğunu, “harcı alem” bir biçimsel dile dönüştüğünün görüldüğü ve netice olarak ... ve ayırt edici özellik taşımadığını, her bir talepleri bakımından ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile ... vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından, bozma ile sınırlı inceleme yapılmadığını ve dosyanın tümü üzerinden yeniden değerlendirme yapıldığını, karşı yan vekalet ücretinin hatalı şekilde ... tarifeye göre belirlendiğini, yine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından duruşma yapılarak hüküm kurulduğundan lehlerine duruşmalı incelemeye ilişkin vekalet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasına veya düzeltilerek onanmasına karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı karşı davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; hükme esas alınan bilirkişi raporunun yetersiz olduğunu ve rapora itirazlarının dikkate alınmadığını, 2014/04578 1, 3, 6 sayılı tasarımlarının ... ve ayırt edici olmadığı yönündeki kararın mesnet gösterilen dava dışı tasarımla arasında 2 aylık bir süre olması ve tasarımlarda atıfet süresinin 1 sene oluşu gözetildiğinde hatalı olduğunu kaldı ki mesnet alınan tasarımlar arasında da fark bulunduğunu, tasarımlarına tecavüze ilişkin davalarının reddedilmesinde Bölge Adliye Mahkemesi gerekçesinin yetersiz olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, asıl davada endüstriyel tasarımların hükümsüzlüğüne, karşı davada ise endüstriyel tasarımlara tecavüzün tespiti ile tecavüzün durdulması ve önlenmesinin gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Kanun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri,

2. 554 sayılı KHK'nın 5, 43 ve 48 ... maddeleri.

3. Değerlendirme

4. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

5. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple;

Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

18.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.