Karar Detayı

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2021/1675 Esas, 2022/283 Karar

HÜKÜM: Başvurunun kabulü ile davanın kısmen kabulü

İLK DERECE MAHKEMESİ: Ankara 14. Tüketici Mahkemesi

SAYISI: 2020/344 E., 2021/204 K.

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve katılma yoluyla davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilin davalı bankanın Altındağ Şubesi'nde hesap açtırdığını, 20.07.2020 tarihinde müvekkilin banka hesaplarına bloke konulduğunu, bu bloke nedeniyle müvekkilin hesaplarında 3 aydır işlem yapamadığını, müvekkilin 12.10.2020 tarihinde davalı bankaya blokenin kaldırılması için dilekçe verdiğini, bankanın 14.10.2020 tarihli cevabi yazısında, blokenin kaldırılmayacağının bildirildiğini, bunun üzerine 16.10.2020 tarihli ihtarnamenin keşide edildiğini, bankaca verilen 20.10.2020 tarihli cevapta; "5549 sayılı kanunun 19/A maddesi gereği Noor Agha Nazari'nn hesaplarında işlem tesis edilememektedir" denildiğini, bankadaki hesaplar üzerindeki blokenin kaldırılmaması üzerine müvekkilin alacağının tahsili için davalı banka aleyhine ilamsız icra takibi başlatıldığını, davalı tarafın itirazı üzerinde ilgili icra müdürlüğünce takibin durdurulduğunu, davalı tarafın hesapta yapılacak işlemin yedi iş günü ertelenmesi sonrasında, hesaptaki blokeyi kaldırması gerekirken geçen bu süre zarfında blokeyi kaldırmamasının hukuki dayanağının bulunmadığını ileri sürerek itirazın iptaline, takibin devamına, %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; açılan davayı kabul etmediklerini, davacı müşterinin hesaplarındaki olağan dışı hareketlilik nedeniyle Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Kapsamında İşlemlerin Ertelenmesine Dair Yönetmelik'in dördüncü maddesi çerçevesinde hesabın ilk olarak 17.07.2020 tarihinde Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığı'na, Göçmen Kaçakçılığı/İnsan Ticareti suç kategorisi altında ertelemeli şüpheli işlem bildirimi şeklinde iletildiğini, 7 iş günlük işlem sürelerinin bitimi itibarıyla MASAK tarafından verilen işlemlerin ertelenmesi kararlarıyla yeniden işlem tesis edildiğini, MASAK incelemesinin devam ettiğini savunarak davanın reddine ve davacı aleyhine %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile MASAK tarafından davalı bankaya gönderilen, dava konusu hesaplarda yapılacak işlemlerin 7 iş günü ertelenmesi/hesabın bloke edilmesi kararlarının toplam sayısının 8 olduğu, başka bir ifadeyle 8 defa hesabın 7 iş günü bloke edilmesine karar verildiği, yani toplam (8 x7) 56 iş günü boyunca hesabın MASAK kararları gereği bloke edildiği, bu durumda (121 56) 65 ... boyunca hesabın/hesapların bloke edilmesinin dayanağı olan herhangi bir kararın/belgenin dosyaya sunulmadığı, davalı bankanın 04.08.2020 tarihinden, 20.01.2021 tarihine kadar davacının davalı banka nezdindeki hesaplarına koyduğu blokeye ilişkin bu işlemin dayanağını oluşturacak herhangi bir belgenin/dayanağının dosyada bulunmadığı, davacının hesabındaki blokenin kaldırılması üzerine, dava konusu olan hesaplardaki tüm bakiyenin 21.01.2021 tarihinde çekildiği, ancak davacının icra takibi başlattıktan sonra ödeme yapıldığı ve yapılan ödemenin icra takip dosyası kapak hesabı tutarı üzerinden yapılmaması nedeniyle davanın konusuz kaldığının kabul edilemeyeceği, davalı tarafından ödenen tutarın icra müdürlüğü tarafından dikkate alınması gerektiği, itiraza konu alacak likit olduğundan icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne, takibe yönelik itirazın iptaline, takibin kaldığı yerden devamına, yapılan ödemenin icra müdürlüğü tarafından dikkate alınmasına, davacı lehine hüküm altına alınan asıl alacak üzerinden %20 icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

1.Yargılamaya konu hesaplara ilişkin davacı tarafından gerçekleştirilen işlemlerde göçmen kaçakçılığı ve/veya insan ticaretine aracılık ettiği şüphesi oluştuğunu, hesapta toplanan paranın izinin kaybettirilmesinin yoğun şüphe uyandırdığını,

2.Davalı tarafından gerçekleştirilen işlemlerin 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun’un (5549 sayılı Kanun) 19/A maddesi ve Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Kapsamında İşlemlerin Ertelenmesine Dair Yönetmelik'in dördüncü maddesinde belirtilmiş olan usul ve esas hükümlerince yerine getirilmiş olduğunu, işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığını,

3.Şüpheli işlem bildirimlerine istinaden MASAK tarafından dava konusu hesaplarda yapılacak işlemlerin 7 iş günü ertelenmesi/hesabın bloke edilmesine ilişkin 9 adet kararın taraflarına tebliğ olunduğunu ve bu erteleme kararlarına istinaden müvekkili banka tarafından işlem tesis edildiğini,

4. Bilirkişi raporundaki hatalı tespit gibi gerekçeli kararda da hatalı gerekçelendirme yapıldığını, 8 adet kararın olduğunun belirtildiğini ve denetime elverişsiz raporda yer ... hususların direkt olarak hükme esas alındığını,

5. Şüpheli işlem bildirimlerinin sonucu MASAK'ın erteleme kararları gereğinin yerine getirilerek işlemler tesis edildiğini, müşterinin işlem talebinin akabinden işlem tesis edildiğinin gözardı edilerek ... bazlı bir hesaplama yapıldığını, iş bu hesaplamanın kabulünün mümkün olmadığını,

6. Davalı banka tarafından yapılan tüm işlemlerin ilgili kanun maddeleri uyarınca usul ve yasaya uygun, MASAK'ın mevzuat ve talimatları esas alınarak TC. Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın bilgisi ve onayı dahilinde yerine getirildiğini, kamu bankası olan davalının önceliğinin kamu yararı olduğunu ve mevzuat hükümlerince işlem tesis etmekle yükümlü olduğunu savunarak kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile her ne kadar, davalı banka tarafından 20.07.2020 tarihinden takibin yapıldığı tarihe kadar TR66..5001 ve TR66..5009 numaralı hesaplar yönünden 6 adet bildirimde bulunulduğu ve 5549 sayılı Kanun'un 19/A maddesi ile ilgili Yönetmeliğin dördüncü maddesi kapsamında şüpheli işlem bildirimlerinin işlem hakkında Bakan tarafından verilecek karara kadar Başkanlıkça kendilerine tebliğ edilinceye kadar işlemi gerçekleştirmekten imtina edecekleri ve işlemlerin ertelenmesinin banka tarafından şüpheli işlem bildiriminde bulunulan tarihten itibaren 7 iş gününü geçmemesi gerekirken 7 iş gününün geçirildiği anlaşılmış ise de, davacı yanca, davalı bankaya çekilen ihtar ile 20.07.2020 tarihinde konulan blokenin ihtarnamenin tebliğinden itibaren en geç 24 saat içinde kaldırılmasının talep edildiği, ihtarnamenin 19.10.2020 tarihinde davalı bankaya tebliğ edildiği, davalı bankaca 20.10.2020 tarihinde bu hesaplar yönünden şüpheli işlem bildiriminde bulunulduğu, MASAK'ın da 26.10.2020 tarihinde her iki hesap yönünden çekilme işleminin 5549 sayılı Kanun'un 19/A maddesi uyarınca 7 iş günü ertelenmesine karar verildiği, davaya konu takibin ise davalı bankanın şüpheli işlem bildiriminden 2 ... sonra ve MASAK'ın 7 iş günü ertelenmesine yönelik kararından 4 ... önce yapıldığı, bu durumda davalı bankaca, davacıya ait belirtilen iki hesap yönünden usulüne uygun verilmiş şüpheli işlemden kaynaklı çekilme işleminin 7 iş günü ertelenmesine karar verilmesinden ötürü her iki hesabın davacıya ödenmemesine yönelik işlemin usul ve yasaya uygun olmakla davacının bu hesaplar yönünden yapmış olduğu takip işleminin yerinde olmaması nedeniyle bu hesaplar yönünden açılan davanın reddine karar vermek gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulmuş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğu, öte yandan, dava ve takibe konu TR66...5006 numaralı hesapta bulunan 4.103,20 TL yönünden davalı bankaca herhangi bir şüpheli işlem bildirimi yapılmadığı ve bu yönde MASAK tarafından alınmış bir karar da bulunmadığı halde bu bedelin davacıya ödenmemesinin usul ve yasaya aykırı olduğu ve takipten sonra hesapta bulunan asıl alacağın davacı bankaca ödendiği, ayrıca bankada bulunan mevduatın miktarının belli olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, davanın kısmen kabulüne, takip dosyasına yapılan itirazının kısmen iptali ile, takibin 4.103,20 TL asıl alacağın takip tarihinden itibaren işleyecek %9 oranındaki faizi ve fer'ileri üzerinden takip talebindeki koşullarına göre kaldığı yerden aynen devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine, hükmedilen tutar olan 4.103,20 TL üzerinden %20'si oranında hesaplanan 820,64 TL icra inkar tazminatının davalıdan tahsil ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve katılma yoluyla davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle;

a.Banka, ertelemeli şüpheli işlem bildirimini 20.07.2020 tarihinde MASAK'a bulunduğunu, Yönetmelik gereği davacının hesaplarına 7 iş günü bloke koyma yetkisi tanındığını, ancak davalı bankanın 7 günün sonunda hesaplardaki blokeyi kaldırmadığını,

b.Davalı bankanın 20.07.2020 tarihli şüpheli işlem bildiriminde sadece TR66...5001 numaralı hesaptaki 154.169,00 TL için MASAK'a bildirimde bulunduğunu, diğer hesaplar için şüpheli işlem bildiriminde bulunmadığını, bankanın davacının tüm hesapları üzerinde bloke uygulamasının hukuka aykırı olduğunu,

c.Davalı bankanın, 28.07.2020 tarihinden sonra davacının hesaplarında hiçbir şüpheli işlem olmamasına rağmen tekrar tekrar MASAK'a şüpheli işlem bildiriminde bulunmasının hukuka aykırı olduğunu,

d.İstinaf Mahkemesinin 20.10.2020 tarihine kadar davalı tarafından tekrar tekrar bloke koyulduğunu tartışmadığını, aynı hesap için birden fazla bloke kararı verilmesinin doğru olmadığını,

e.Davacının 12.10.2020 tarihinde yükümlü bankaya yazılı olarak hesaplarındaki paranın ödenmesi konusunda başvuruda bulunduğunu, bu başvurunun dahi reddedildiğini,

f.MASAK kararlarının sayısının birden fazla olmasının yapılan işlemi hukuka uygun hale getirmediğini savunarak kararın kaldırılmasını istemiştir.

2.Davalı vekili katılma yoluyla temyiz dilekçesinde özetle;

a. Yapılan yargılamada ve tesis edilen hükümde müşterinin işlem talebinin akabinde işlem tesis edildiğinin gözardı edilerek gerekçelendirme yapıldığını ve davacının talebine konu edilmeyen hesapta yer ... tutara ilişkin faiz ve ferileri üzerinden takibin devamına karar verilmesinin hatalı olduğunu, TR66..5006 numaralı hesaba ilişkin davacının işlem talebi olmadığı için bu hesaba dair şüpheli işlem bildirimi ve erteleme kararının da bulunmadığını,

b.İş bu kısmen kabul kararına istinaden hüküm altına alınmış olan icra inkar tazminatı ve yargılama giderlerinin de bu gerekçelerle dosya kapsamında usul ve yasaya aykırı olduğunu,

c. Davanın reddedilen kısmı yönünden nispi vekalet ücreti yerine maktu vekalet ücreti tayin edilmiş olmasının da açıkça yasaya aykırı olduğunu savunarak kararın bu yönlerden bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin ikinci alt bendi, 5549 sayılı Kanun'un 19/A maddesi, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 67 nci maddesi.

Değerlendirme

Dava, davacının davalı banka nezdinde bulunan 3 farklı hesabındaki mevduata ilişkin işlem yapamaması nedeniyle mevduat hesabındaki paranın tahsili amacıyla başlattığı takibe yönelik itirazın iptali istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince dava tarihinden sonra asıl alacağın davacıya ödendiği, davalı banka tarafından işlem yapılmama sebebinin davalı bankanın şüpheli işlem bildirimi akabinde MASAK'ın hesaba bloke konulmasına ilişkin kararları olduğu, ancak bu kararların dayanağını oluşturacak herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, ancak Bölge adliye mahkemesince MASAK kararlarının davacının 2 hesabına ilişkin olduğu, diğer bir hesabına ilişkin bir bloke kararının bulunmadığı, bu nedenle yalnızca hakkında bloke kararı bulunmayan hesaba ilişkin davanın kabul edilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Halbuki davalı bankanın şüpheli işlem zannıyla bildiriminin herhangi bir maddi delili bulunmamaktadır. Bu durumda bankanın, davacının hesabına MASAK tarafından bloke konulması sonucunu doğuran ihbarının haksız olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle davalı banka, nihai olarak blokenin kaldırılma gerekçeleri belirtildiğinde usulsüz işlemi nedeniyle davacı hesabının kullanılmamasından kaynaklanan zararlardan sorumludur.

Bu kapsamda bloke konulan iki hesap açısından da davacının taleplerinin kabulü gerekirken yazılı gerekçeyle reddedilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre davalı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istekleri halinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

12.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.