Karar Detayı

MAHKEMESİ: Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2021/1380 Esas, 2022/285 Karar

HÜKÜM: Asıl davanın ... Torna Mak. Met. İnş. Tar. Hay. San. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden kabulü, ...yönünden reddi; birleşen davanın kabulü

İLK DERECE MAHKEMESİ: Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI: 2020/244 E., 2021/149 K.

BİRLEŞEN DAVA: Gebze Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/1172 E. sayılı dosyası

Taraflar arasındaki asıl alacak birleşen menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın asıl davada davacı birleşen davada davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince asıl davanın ... Torna Mak. Met. İnş. Tar. Hay. San. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden kabulüne, ... yönünden reddine; birleşen davanın kabulü karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak asıl davada davacı birleşen davada davalı vekili ve duruşmasız olarak asıl davada davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne, dava konusu meblağ 160.660,00 TL'nin altında bulunduğundan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin ikinci fıkrası gereğince duruşma isteğinin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Asıl davada davacı vekili asıl dava dilekçesinde; davacının, davalılar ile iş yaptığını, maddi destekte bulunduğunu, daha önce maddi destek verdiği ...'den birikmiş alacaklarını talep ettiğini, bunun üzerine davacının alacağı karşılığında, 130.000,00 TL tutarlı 15.05.2015 vadeli çeki ciro ederek müvekkiline verdiğini, davacının alacaklarının kambiyo senedine bağlandığını ve bir anlamda tasfiye edildiğini, davacının çeki aldıktan sonra tahsilat aşamasını beklerken, davalılardan ... tarafından Gebze Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/823 E. sayılı dosyada dava konusu çekin müşterisine verilmek üzere cirolandığını ve çantasından çalındığı iddiası ile zayi sebebi ile iptal talebinde bulunulduğunu, aynı zamanda suç duyurusunda bulunulduğunu, çek ile ilgili ödeme yasağı konulduğunu, bunun üzerine davacının mahkemeye başvurduğunu, çekin elinde olduğunu bildirdiğini ve bunun üzerine ödeme yasağının kaldırıldığını, sonrasında çekin 15.05.2016 vade tarihini bekleyen davacının, 17.05.2016 tarihinde çeki tahsil etmek üzere bankaya ibraz ettiğini ve banka işlemleri sırasında çekin vade tarihinin 2015 olarak yazıldığının fark edildiğini, dava konusu olayda çekin davacıya vade tarihi 15.05.2016 olarak yazılması gerekirken hataen 2015 yazılarak verildiğini, zira çekin basım tarihinin 08.12.2015 tarihi olduğunu, çekin vade tarihinin basım tarihinden önce olmasının fiilen ve hukuken mümkün olmadığını, çekin kambiyo vasfında olduğunu ileri sürerek çekin kambiyo vasfında olduğunun tespiti ile çek bedeli olan 130.000,00 TL'nin 15.05.2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, ayrıca davalı keşidecinin ek olarak %10 çek tazminatından sorumlu tutulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2 Birleşen davada davacı vekili birleşen dava dilekçesinde; davacının ortağı olduğu dava dışı ... Torna Makine Metal İnşaat Tarım Hayvancılık San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından davacı adına keşide edilip davacıya verilmiş olan ve davacı tarafından bir iş münasebetiyle başka bir firmaya verilmek üzere cirolanmış olan çekin müvekkilinin evrak çantasından çalındığını, bu durumu fark eden müvekkilinin derhal Gebze Cumhuriyet Başsavcılığına şikayette bulunduğunu, söz konusu çekin iptali için Gebze Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/823 E. sayılı dosyası ile çek iptali davası açıldığını, ancak davalı tarafın mahkemeye müracaat ederek söz konusu çekin davacıdan olan alacaklarına karşılık kendisine verildiği iddiasında bulunarak, dava kapsamında verilmiş olan tedbirin kaldırılmasına sebebiyet verdiğini, davalının ileri sürmüş olduğu iddiaların asılsız olduğunu, davacının kendisi ile herhangi bir bağı ve bağlantısı olmadığı gibi davacının davalıdan herhangi bir borç almışlığının da bulunmadığını ileri sürerek çekten dolayı borçlu olmadığının tespitini ve kötü niyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

1.Asıl davada davalılar vekili asıl davaya cevap dilekçesinde; davalılardan ...'nin, söz konusu çekin bilmediği kişilerce çalınmış olması ihtimaline binaen 20.04.2016 tarihinde Gebze Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunduğunu ve sonrasında 22.04.2016 tarihinde anılan çekin rıza hilafına elinden çıkmış/çalınmış olması nedeniyle iptal davası açtığını, davacının iptal davasına müracaat edip dava konusu çekin kendisinde olduğunu bildirmesi ve Mahkemenin menfi tespit veya istirdat davası açmak üzere taraflarına süre vermesi üzerine taraflarınca 16.05.2016 tarihinde Gebze 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/129 E. sayılı dosyasıyla menfi tespit davası açıldığını, davacının iddialarının hiçbirinin doğru olmadığını, davacının davalıya teknik destek vermediği ve danışmanlık yapmadığı gibi herhangi bir maddi yardımda da bulunmadığını, söz konusu çekin dava dışı ... Metal Hırdavat Mak. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye verilmek üzere keşide edilmiş bir çek olduğunu, yanlış kesilmiş olması nedeniyle bu firma tarafından kabul edilmeyip iade edildiğini, keşideci sıfatını haiz davalı şirketçe düzeltilmediği müddetçe de çek vasfını alma ihtimali olmayan bir çek olduğunu, çek kaybolduktan sonra bu firmaya ödemesinin nakden yapıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Birleşen davada davalı vekili birleşen davaya cevap dilekçesinde; dava konusu çekin alacaklarına karşılık kendisine verildiğini, çekin borçtan mücerret bir evrak olduğunu, davalının yetkili hamil olduğunu, davacının iddialarının gerçek dışı olduğunu, bu iddiaların ispatı gerektiğini, çekin vade tarihinin davalı tarafından hatalı yazıldığını, çekin gerçek vade tarihinin 2016 yılı olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davada davacı birleşen davada davalının, dava konusu çeke ciro yoluyla hamil olduğu asıl davada davalı şirket çekin keşidecisi, asıl davada diğer davalının ise lehtar olduğu, bu durumda, çeke dayalı müracaat hakkı düşmüş olan hamilin alacağına kavuşabilmesi için aralarındaki temel ilişkiye dayanarak çeki kendisine ciro eden lehdara başvurup süresinde ibraz edilmeyen çeke yazılı delil başlangıcı olarak dayanıp, alacağını her türlü delil ile kanıtlayabilieceği ya da 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 818 inci maddesinin birinci fıkrasının (m) bendi yollamasıyla çeklerde de uygulanması gereken aynı Kanunun 732 nci maddesinde düzenlenmiş olan sebepsiz zenginleşme hukuki nedenine dayanarak keşideciye başvurabileceği, asıl davada davacının hem temel ilişkiye, hem de sebepsiz zenginleşmeye dayandığı, somut olayda, dinlenen tanık beyanları ile lehtar ile davacı hamil arasında temel ilişkinin ispatlanamadığı, asıl davada davacının keşideci şirket ile ilişkisi bulunduğunun da ispatlanamadığı, davaya konu çekin süresinde ibraz edilmeyerek zamanaşımına uğradığı, çek vasfını yitirdiği, çek vasfı olmadığı için ciro yoluyla tedavülünün mümkün olmadığı, davacının kambiyo hukukuna göre müracaat hakkını yitirdiği gerekçesiyle asıl davanın reddine birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davacı birleşen davada davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Asıl davada davacı birleşen davada davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; tüm taraflar arasındaki temel ilişkinin ispatlandığını, İlk Derece Mahkemesince temel ilişkinin ispatlanamadığı gerekçesiyle asıl davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, bu durumda sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre değerlendirme yapması gerektiğini, keşidecinin sebepsiz zenginleşmediğini kanıtlaması gerektiğini, dava konusu çekin kambiyo vasfında olduğunun ispatlandığını, davalıların kambiyo hukukundan kaynaklı müteselsil sorumlulukları bulunduğunu, İlk Derece Mahkemesince %10 çek tazminatına hükmedilmemesinin hatalı olduğunu; birleşen dava yönünden, menfi tespit davasının açıldığı 16.05.2016 tarihinde ...'nin borcu olmadığının hemen tespitinde korunmaya değer hukuki değer bulunmadığını, İlk Derece Mahkemesince çekin kambiyo vasfına haiz olmadığı ve temel ilişki ispatlanamadığı gerekçesi ile lehdar ... tarafından açılan davanın kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davada davacı tarafından çekin keşide tarihinin hata nedeniyle 15.05.2015 olarak düzenlendiği, gerçek keşide tarihinin 15.05.2016 tarihi olduğunun ileri sürüldüğü, söz konusu iddia, yazılı belge içeriğinde değişiklik içerdiğinden aynı nitelikteki belge ile yani yazılı delil ile ispatı gerektiği, ciranta hamil tarafından bu nitelikte delil yargılama da ibraz edilemediği, çekin keşide tarihinin imkansız bir tarih olduğu, fiilen basım tarihinden sonra keşide edildiği ancak gerçek keşide tarihinin hangi tarih olduğunun belirlenebilir olmadığı, bu nedenle fiilen imkansız olan bir keşide tarihi içeren çekin zorunlu unsurunun olmaması nedeniyle kambiyo vasfını taşımadığı, 6102 sayılı Kanun'un 732 nci maddesinde düzenlenen kambiyo hukukuna özgü düzenleme niteliğindeki sebepsiz zenginleşme hükümleri gereği hamilin keşideci aleyhine sebepsiz zenginleşme nedeniyle başvurabilmesi için belgenin çek niteliğine haiz olması gerektiği, çek, kambiyo vasfının taşımadığından davacı hamilin, keşideci ... Torna Makine Metal İnş. Tarım Hayvancılık San ve Tic. Ltd. Şti.'den bu madde hükmüne göre talepte bulunması mümkün görülmediği, kambiyo vasfına haiz olmayan belge, lehtar belirli olduğundan davacı ve çeki kendisine ciro eden ... arasındaki temel ilişki bakımından yazılı delil başlangıcı niteliğinde olduğu bu nedenle, temel ilişkinin ve alacağın her türlü delil ile ispatının mümkün olduğu, davacı maddi ve teknik destekler, danışmanlık hizmeti sebebiyle alacağının doğduğunu ileri sürmekle, bu vakıalara yönelik tanıkla ispat cihetine gittiği, ancak, dinlenen tanıklar taraflar arasındaki ilişkiye dair alacak hakkı bağlamında somut, alacak hakkı doğuran vakıalara dayalı, davacı iddialarını destekler nitelikte anlatımda bulunmadığı, bu sebeple, davacının temel ilişki nedeniyle alacağını ispatladığı da dosya kapsamı delillere göre mümkün görülmediği, bu haliyle davaya konu edilen çek sebebiyle davacının davalılar ... ve ... Torna Makine Metal İnş. Tarım Hayvancılık San ve Tic. Ltd. Şti.'den alacağının bulunmadığı sonucuna varıldığı, birleşen dava yönünden yapılan değerlendirme de ise davacı ... dava konusu edilen çekin çalındığını ileri sürdüğü, bu iddianın varlığına yönelik dinlenen tanık beyanları, ceza soruşturması ve dosya kapsamı deliller uyarınca, çekin davalı hamil tarafından çalındığının kabulü mümkün olmadığı, bir başka deyişle, davacı çekin davalı hamil tarafından çalındığını ispat edemediği, ancak, asıl davaya ilişkin yukarıda yapılan belirlemelere göre, davacının çek nedeniyle borçlu olmadığı sabit kabul edildiği, asıl davadaki bu sonuç birleşen davaya da sirayet edeceğinden birleşen davanın kabulünün gerektiği gerekçesiyle asıl davanın ... Torna Mak. Met. İnş. Tar. Hay. San. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden kabulüne, ... yönünden reddine; birleşen davanın kabulü karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davacı birleşen davada davalı vekili ve asıl davada davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Asıl davada davacı birleşen davada davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeler ve re’sen dikkate alınacak nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istenmiştir.

2.Asıl davada davalı temyiz dilekçesinde özetle; Bölge Adliye Mahkemesinin gerekçesinde davacının davalılar ... ve ... Torna Makine Metal İnş. Tarım Hay. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den alacağının bulunmadığı sonucuna varılmışken hükümde müvekkili şirketin aleyhine açılan davanın kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu, gerekçe ile hüküm arasında çelişki bulunduğunu, İlk Derece Mahkemesinin kararının kamu düzeni yönünden bozulmasını gerektirecek bir husus bulunmadığını ve yöne ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararı gerekçeden yoksun olduğunu, davacı temel ilişkiye dayanarak alacağını ispat edemediğini belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istenmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Asıl dava, 15.05.2015 keşide tarihli, 130.000,00 TL bedelli çekin kambiyo senedi vasfında olduğunun tespiti ile çek bedelinin tahsili istemine; birleşen dava, anılan çekten dolayı borçlu bulunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72 nci maddesi, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 297 nci maddesi.

3. Değerlendirme

4. Asıl dava, 15.05.2015 keşide tarihli, 130.000,00 TL bedelli çekin kambiyo senedi vasfında olduğunun tespiti ile çek bedelinin tahsili istemine; birleşen dava, anılan çekten dolayı borçlu bulunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Bölge Adliye Mahkemesince kararın gerekçesinde asıl davanın davacısının çek nedeniyle asıl davanın davalılarından alacağı bulunmadığı sonucuna varıldığı belirtilmiştir. Ancak hüküm fıkrasında asıl davanın davalısı ... Torna Mak. Met. İnş. Tar. Hay. San. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden davanın kabulüyle 130.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle tahsiline karar verilmiş olması nedeniyle gerekçe ile hüküm arasında çelişki yaratılmıştır. Bu husus 6100 sayılı Kanun’un 297 nci maddesine aykırılık oluşturduğundan dolayı kararın bozulması gerekmiştir.

2. Bozma sebep ve şekline göre asıl davada davacı birleşen davada davalı vekili ve asıl davada davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının incelenmesine bu aşamada gerek görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre asıl davada davacı birleşen davada davalı vekili ve asıl davada davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harçlarının istekleri hâlinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

08.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.