Karar Detayı

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı asıl tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı asıl dava dilekçesinde; üzerine kayıtlı ve sahibi olduğu ... plakalı araçlar için davalı bankadan değişik zamanlarda üç farklı ticari taşıt kredisi kullandığını, kullandığı krediler nedeniyle davalı bankaca bu üç aracın kaydına rehin konulduğunu... ve ... plakalı araçlar için kullandığı taşıt kredilerinin borcunun sona erdiğini, ...plakalı araç için kullandığı taşıt kredisinin 15.346,48 TL daha borcunun bulunduğunu, buna rağmen kredi borcu biten araçlar üzerindeki rehnin bankaca hukuka aykırı olarak kaldırılmadığını iddia ederek ... plakalı araçlar açısından davalı bankaya borcu olmadığının tespitine, araçlar üzerindeki rehinlerin kaldırılmasına, ... plakalı araç açısından ödemiş olduğu 28 adet taksit karşılığı 53.712.68 TL borçlu olmadığının tespitine, bu taşıt kredisine ilişkin henüz 5 adet taksitin dava tarihi itibarıyla henüz vadesi gelmediğinden dava süresince ...plakalı araca ilişkin taşıt kredisinin tüm borcu ödendiği takdirde bu ticari taşıt kredisi nedeniyle de borçlu olmadığının tespitine ve bahse konu taşıt kredisi borcu sona erdiğinden söz konusu taşıt kredisi nedeniyle davalı bankanın araç üzerine konulan rehnin kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı ile müvekkili banka arasında imzalanan genel nakdi ve gayrinakdi kredi sözleşmesi, business card üyelik sözleşmesi, bankacılık hizmetleri sözleşmesi, taşıt kredisi ve rehin sözleşmesine istinaden borçluya krediler kullandırıldığını, davacı ile müvekkil banka arasında imzalanan taşıt kredisi ve rehin sözleşmeleri ile de davacı adına kayıtlı 06 FU 3047, ...ve 06 DY 9637 plakalı araçların kendisinin her türlü kredi sözleşmelerinden veya her ne sebeple olursa olsun doğmuş ve doğacak, kefalet dahil her türlü borçlarının teminatı olarak müvekkil bankaya rehnedildiğini, müvekkili banka alacağının ödenmemesi üzerine ihtarname gönderildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafından 06 FU 3047, 06 DY 9637 ve ...plakalı araçlar için davalı bankadan değişik zamanlarda üç farklı ticari taşıt kredisi kullanıldığı, taşıt kedilerinin kullanımı sırasında sözleşmelerin 18 inci maddesi ile davacının araçları bankayla imzalanmış veya imzalanacak başka kredi sözleşmeleri için de rehnettiği, davacının banka ile arasında imzalanan genel nakdi ve gayri nakdi kredi sözleşmesi, business card üyelik sözleşmesi, bankacılık hizmetleri sözleşmesi gereği ödenmeyen bakiye borcunun da bulunduğu, bu borçlar ile ticari araç kredisinden kaynaklı bakiye borçların her 3 araç üzerindeki rehinle teminat altına alındığı, davacının bankaya olan borçları bitmeden teminatın kaldırılmasının mümkün olmadığı, kredilerin (bankacılık, kredi kartı ve konut kredisi) borçlarının taşıt kredilerinden kısmen sonra, genel nakdi ve gayri nakdi kredinin taşıt kredilerinden önce olması, kredilerin dönünüşünün teminat altına alınmasının amaçlanmış olması nedeniyle dürüstlük kuralına aykırılıktan bahsedilemeyeceği bu nedenle sözleşmelerdeki maddenin haksız şart kabulünün mümkün bulunmadığı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı asıl istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı asıl istinaf dilekçesinde özetle; araçların üzerindeki rehnin fekkini istediğinde davalı banka tarafından tekrar 2.800.000,00 TL borç çıkarıldığını, İlk Derece Mahkemesince alınan bilirkişi raporunda borcunun 12.724,58 TL olduğunun bildirildiğini, bu tutarın ödenmekle araçlar üzerindeki rehnin de kaldırılması gerektiğini, kullanmış olduğu taşıt kredisi sözleşmelerindeki genel işlem koşulu niteliğindeki hükümlerin geçersiz sayılması gerektiğini, davalıya hiç bir borcunun kalmadığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu 06 FU 3047 ve 06 DY 9637 plakalı araçların yalnızca 04.12.2015 tarihli ve 27.08.2014 tarihli ticari taşıt kredisinden kaynaklanan borçların teminatını teşkil etmek üzere rehnedildikleri, söz konusu sözleşmelerde veya dosyaya sunulan diğer kredi sözleşmelerinde araçların başkaca hangi sözleşmelerden kaynaklanan alacaklara teminat teşkil ettikleri hususunun açıkça belirtilmediği, böylelikle dava konusu araçların diğer sözleşmelerden kaynaklanan borçların teminatı olarak kabul edilmesinin hukuka aykırı olduğu anlaşılmakla davacının, tamamen ödenerek kapatılan 04.12.2015 tarihli ve 27.08.2014 tarihli ticari taşıt kredisi sözleşmeleri nedeniyle borçlu olmadığının tespitine ve bu sözleşmeler kapsamında rehnedilen ...plakalı araçların teminat işlevi sona ermekle araçlar üzerindeki rehinlerin kaldırılmasına karar vermek gerekirken bu sözleşmeler ve araçlar yönünden davanın reddine karar verilmesinde isabet görülmediği, ancak 13.04.2016 tarihli ticari taşıt kredi sözleşmesinden kaynaklanan borcun sona ermediğinin davacınında kabulünde olduğu, yargılama sırasında da borcun ödenmediği anlaşılmakla bu sözleşme ve sözleşme kapsamında rehnedilen ...plakalı araç yönünden davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırılık görülmediği gerekçesiyle davacı asılın istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne, davacının 04.12.2015 tarihli ve 27.08.2014 tarihli ticari taşıt kredisi sözleşmeleri nedeniyle davalı bankaya borçlu olmadığının tespitine,...plakalı araçlar üzerindeki rehinlerin kaldırılmasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Ankara 3. İcra Müdürlüğünün 2019/885 E. sayılı dosyasından rehinin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibi başlatıldığını, söz konusu takibe borçlularca itiraz edilmesi üzerine Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/138 E. sayılı dosyasından itirazın iptali davası açıldığını, davanın kabulüne karar verildiğini, rehinlerin geçerliliği ve rehin takibine konu alacak tutarları anılan dosyadan da incelendiğini, rehinlerin tüm borcunun güvencesini oluşturduğu tespit edildiğini, ortada kesinleşmiş bir mahkeme kararı ve icra takibi bulunduğunu, davalı tarafından imzalanan ...plakalı araca ait rehin sözleşmesinin 18 inci maddesi “Müşteri özellikleri 20. Maddede yazılı taşıtı plaka ve plakaya bağlı bütün hakları ile birlikte gerek işbu taşıt kredisi sözleşmesinden gerekse Bankayla imzalamış olduğu veya imzalayacağı sözleşmelerden ve herhangi bir nedenden doğmuş doğacak borçlarının teminatını teşkil etmek üzere rehnettiğini kabul ve taahhüt eder.” düzenlemesini içerdiğini, 06 FU 3047 ve 06 DY 9637 plakalı araçlara ait rehin sözleşmeleri ise ayrı rehin sözleşmesi şeklinde imzalandığını ve anılan sözleşmelerin 1 inci maddesi ile davacı borçlu araçları her türlü kredi sözleşmesinden ve doğmuş ve doğacak tüm borçları için rehnettiğini, rehin sözleşmelerinin haricinde borçlu tarafından imzalanan genel kredi sözleşmelerinin de bulunmakta olduğunu, anılan sözleşmelerin “Teminatların Banka’nın her türlü alacaklarının karşılığını oluşturması” başlıklı maddeleri ile de davacı tarafından verilen teminatların Bankanın her türlü alacağının teminatını oluşturacağı açıkça hüküm altına alındığını, rehin sözleşmelerinde araçların tüm borçların güvencesi için rehnedildiği açıkça belirtilmeseydi dahi Bölge Adliye Mahkemesinin anılan gerekçesi genel kredi sözleşmelerinin bugüne kadar kabul edilen çerçeve sözleşme olmasını tamamen bertaraf ettiğini, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından davacı vekili lehine vekalet ücretine hükmedilmişse de davacı ... bu davada kendisini vekille temsil ettirmediğini, davacı lehine vekalet ücretine hükmedilemeyeceğini belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, motorlu araçlar üzerine tesis edilen menkul rehni kapsamındaki borcun ödenip ödenmediği ve dolayısıyla söz konusu borcun sona erip ermediği noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

4. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72 nci maddesi.

5. Değerlendirme

Dava, tesis edilen rehin kapsamındaki kredi borcunun ödendiği iddiasına dayalı araçlar üzerine konan rehin nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile rehnin kaldırılması taleplerine ilişkindir.

Dairemizce yapılan inceleme sonucunda davalı ile davacı banka arasında imzalanan genel nakdi ve gayri nakdi kredi sözleşmesi, bankacılık hizmetleri sözleşmesi, business card üyelik sözleşmesi ve taşıt kredisi ve rehni sözleşmesine istinaden davacıya krediler kullandırıldığı, ticari taşıt kredisi ve rehni sözleşmeleri ve taşıt kredisi sözleşmeleri ile davalı adına kayıtlı 06 AAU 734, 06 FU 3047 ve 06 DY 9637 plakalı araçları davalının her türlü sözleşmesinden veya her ne sebeple olursa olsun doğmuş veya doğacak kefalet dahil her türlü borçlarının teminatı olarak davalıya rehnettiği, davacının borcu ödenmesi üzerine davacı hakkında Ankara 3. İcra Müdürlüğünün 2019/885 E. sayılı dosyası üzerinden menkul rehnin paraya çevrilmesi yolu ile icra takibi başlatıldığı, davacının takibe itiraz ettiği, davacı hakkında Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2013/138 E. sayılı dosyası üzerinden itirazın iptali davası açıldığı, yapılan yargılama sonucunda anılan Mahkemenin 18.12.2020 tarihli ve 2020/661 K. sayılı kararıyla davanın kabulüne ve itirazın iptaline karar verildiği, söz konusu kararın, 28.06.2021 tarihinde, Bölge Adliye Mahkemesince işbu davada karar verilmeden önce kesinleştiği, dolayısıyla söz konusu üç araca ilişkin rehinlerin teminat altına aldığı borcun kapsamına sadece taraflar arasında imzalanan ticari taşıt kredilerinin değil anılan Mahkeme kararında belirtilen kredilerin de dahil olduğu anlaşılmıştır. Bu nedenle davacının 04.12.2015 tarihli ve 27.08.2014 tarihli ticari taşıt kredisi nedeniyle davalı bankaya borçlu olmadığı anlaşılmakta ise de davacının kullandığı diğer krediler nedeniyle borcun devam ettiği anlaşılmakla ve araçların bu borçların da teminatını oluşturduğundan üç araç yönünden rehinlerin kaldırılmasına karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

12.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.