Karar Detayı

MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi

HÜKÜM: Esastan ret

Taraflar arasındaki satım sözleşmesinden kaynaklanan alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 24.01.2023 günü hazır bulunan davacı vekili Av. ... ile davalılar vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalıdan satın aldığı makinenin ayıplı çıkması üzerine aralarında ihtilaf çıktığını, tarafların 15.04.2012 tarihinde sulh sözleşmesi imzaladıklarını, sözleşmeye göre tarafların aldıklarını iade edeceklerini ve davalının da iade aldığı makine yerine en geç 31.12.2012 tarihine kadar sözleşmede bahsi geçen makineyi teslim edeceğini; ancak davalının edimini yerine getirmediğini, bu durumda taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 8 inci maddesine göre davalının 280.000,00 euro makine ve cezai şart bedelini ödemekle yükümlü olduğunu ileri sürerek 280.000,00 euronun 31.12.2012 tarihinden itibaren euro cinsinden işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde, makinelerin orijinal parçalarının sökülerek hasarlı hale getirildiğini, davacının makinelere hasar vererek sulh sözleşmesinin ifasını imkansız hale getirdiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı şirket tarafından davacı şirkete satımı yapılan makinelerin ayıplı olduğunun Mahkeme kararı ile tespit edildiği, 15.04.2012 tarihinde tarafların sulh sözleşmesi yaptıkları ve karşılıklı olarak açılmış olan davalardan feragat ettikleri, dolayısıyla sözleşme öncesi meydana gelen olayların ve tarafların birbirlerinden talep ettikleri hususların yerine sulh sözleşmesinin hükümlerinin kabul edilmiş olduğu, davalı taraf makinelerin çalışmaz durumda olduğunu bilse idi sulh sözleşmesini imzalamayacağını iddia etmiş ise de tarafların tacir olduğu ve bir tacirin basiretli bir iş adamı gibi davranması gerektiği, davalı tarafın sulh sözleşmesinde davacı tarafından teslim edilmek istenen makinelerin çalışmaz durumda bulunması sebebi ile teslim alınmadığı ve bu nedenle kendi üzerine düşen yükümlülüğünü yerine getirmediğini belirtilmiş ise de sulh sözleşmesi yapılırken tarafların birbirleri lehine açmış oldukları davalardan haberdar oldukları, davacının davalı aleyhine açmış olduğu davaların ilk teslim edilen malların çalışamaz olmaları sebebine dayandığı, bu durumda sözleşmede belirtilen sulh sözleşmesine aykırı davranan davalı tarafın makine rayiç bedellerinden sorumlu olduğu gerekçesi ile davanın kabulüne, 280.000 euro alacağın davalı ... yönünden 31.01.2013 tarihinden, diğer davalı şirket yönünden ise dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle, 15.04.2012 tarihli sulh sözleşmesinin ilk maddesinde davacının elinde bulunan makineleri olduğu haliyle davalı tarafa teslim edeceğinin ve teslim etmemesi halinde aynı sözleşmenin 8 inci maddesi gereğince cezai şart ödemek durumda kalacağı düzenlenmiş olmasına rağmen davacının elindeki makineyi sattığının yargılama sırasında dinlenen tanık ...'nun beyanından anlaşıldığını; ancak tanığın makinenin sulh sözleşmesinden önce mi yoksa sonra mı satıldığı hususunda bir açıklamada bulunmadığını, davacının elindeki makinenin tesliminden sonra davalının yeni makineyi davacı tarafa vereceğinin sözleşmesinin 2 nci maddesinde düzenlendiğini, iki tarafa yükümlülükler yükleyen sulh sözleşmesinde ilk edimin davacı tarafından yerine getirilmek zorunda olduğunu, davacı tarafın edimini yerine getirmediğinden davasının reddi gerektiği halde kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararı istinaf etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının sözleşmedeki yükümlülüklerini yerine getirdiği, Almanya'ya giderek iade karşılığı verilecek ürünleri seçtiği ve bu ürünlerin Mersin Gümrüğüne kadar gelmiş olduğu, davalıdan iadeye konu ürünlerin teslim yeri ve teslim alacak çalışanların bildirilmesi istenmesine rağmen davalının teslim almaktan kaçındığı, davalının sulh sözleşmesinden dönme iradesine göre açılan bir dava bulunmadığı, sulh sözleşmesinin iptal edildiğinin de iddia ve ispat edilmediği, iadeye konu ürünlerin mevcut hali ile iade alınacağının davalı tarafça kabul edildiği, bu mevcut hal ile ilgili ayırıcı ve özel bir bilgi veya atıfa yer verilmediği, Mahkemenin kurduğu hükümde, davacının yabancı para cinsinden faiz talep etmesi ve faiz başlangıcı olarak da alacağın fiili ödeme günü olan 31.12.2012 tarihini göstermesine rağmen, alacağın yasal faiziyle ve davalı ...'dan 31.01.2013, diğer davalıdan ise dava tarihinden itibaren tahsiline karar verilmesi yerinde olmamış ise de aleyhe bozma yasağı ve istinafa gelenin sıfatı ile istinaf sebeplerine göre istinaf incelemesinde bu hususlara değinilmediği gerekçesiyle davalılar vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, satım sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir. Uyuşmazlık, taraflar arasında akdedilen sulh sözleşmesi hükümleri gereğince taraf edimlerinin sırası ve edimlerin yerine getirilip getirilmediği noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalılar vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple ;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Takdir olunan 8.400,00 TL duruşma vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

26.01.2023 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

(Karşı Oy)

KARŞI OY

Davaya mesnet, taraflar arasında düzenlenen Sulh Sözleşmesinin 1 inci maddesinde "davalı şirketin, halen davacı şirketin Bahçe Osmaniye su tesislerinde kurulu olan 1,5 lt Tetrapak Dolum makinesi ve hattını mevcut hali ile tesislerde iade ve teslim almayı kabul ve taahhüt ettiği", 2 maddesinde "davalı şirketin 1 inci madde ile iade ve teslim almayı kabul ettiği makine ve sistemlerin yerine ve karşılık olarak ... , Corpoplast seri 3 (SİG) 16 kafa pet şişe şişirme makinesi teslim edeceği, davalının teslim edeceği bu makine ve ekipmanlar için herhangi bir bedel talep etmeyeceği ....", 8 inci maddesinde de "davalı şirketin sözleşme şartlarını yerine getirmemesi durumunda davacı şirkete satmayı taahhüt ettiği Corpoplast bedeli 280.000,00 euro ve paletleme makinesi bedeli 160.000,00 euro makine bedellerini ... ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği" düzenlenmiştir.

Somut uyuşmazlıkta davacı sözleşmenin 2 nci maddesi gereğince davalı şirketin teslimini taahhüt ettiği makinenin teslim edilmemesi nedeniyle yine sözleşmenin 8 inci maddesinde kararlaştırılan 280.000,00 euronun tahsilini istemektedir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 97 nci maddesinde "karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmenin ifası isteminde bulunan tarafın, sözleşmenin koşullarına ve özelliklerine göre daha sonra ifa etme hakkı olmadıkça, kendi borcunu ifa etmesi ya da ifasını önermesi gerektiği" düzenlenmiş, Kanun'un 106 maddesinin birinci fıkrasında "yapma veya verme edimi gereği gibi kendisine önerilen alacaklının, haklı bir sebeb olmaksızın onu kabulden veya borçlunun borcunu ifa edebilmesi için kendisi tarafından yapılması gereken hazırlık fiillerini yapmaktan kaçınırsa temerrüde düşmüş olacağı "öngörülmüş, Kanun'un 107 nci maddesinin birinci fıkrasında da "Alacaklının temerrüde düşmesi durumunda borçlu, hasar ve giderleri alacaklıya ait olmak üzere teslim edeceği şeyi tevdi ederek borcundan kurtulabileceği "vaz edilmiştir.

Taraflar arasında düzenlenen Sulh Sözleşmesi 6098 sayılı Kanun'un 97 nci maddesinde ifade edilen taraflarına karşılıklı borç yükleyen bir sözleşme olup, davacının edimi sözleşmenin 1.maddesine konu kendi uhdesinde bulunan makine ve ekipmanları davalıya iadesi, davalı şirketin edimi ise sözleşmenin 2 nci maddesinde konu makine ve ekipmanları temin ederek davacıya teslimidir.

Sözleşme hükmüne göre ifa edilecek öncelikli edim 1 inci sıradaki davacı şirketin edimi olup, davalının dava konusu 2 nci sıradaki edimi 1 nci sıradaki edimin ifasından sonra gerçekleştirilecektir.

Davacı şirket öncelikli olan kendi edimini ifa için davalı şirketi 6098 sayılı Kanun 106/1 maddesi gereğince temerrüde düşürdüğünü yasal delillerle ispat edemediği gibi sözleşmenin 1 nci maddesine konu makineyi 6098 sayılı Kanun'un 107 nci maddesi gereğince tevdi mahalline tevdi ederek borcundan kurtulmuş değildir.

Kaldı ki davacı şirketin kendi edimine konu makineyi satarak bedelini tahsil ettiği, bu suretle sözleşmenin 1 nci maddesi hükmünü ihlal ettiği anlaşılmaktadır.

Sözleşmenin koşullarına ve özelliklerine göre davacının daha sonra ifa etme hakkı da ortadan kalkmıştır.

Bu halde davacı şirket, 6098 sayılı Kanun'un 97 nci maddesi gereğince öncelikli olan kendi edimini ifa etmediğinden, sözleşmenin 2 nci maddesindeki edimi ifa etmesini davalıdan isteyemez.

Açıklanan nedenlerle davalı şirketin temyiz isteminin kabulü ile dava red edilmek üzere Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerekirken bu yöne ilişkin davalının temyiz isteminin 6098 sayılı Kanun'un 97 nci maddesine aykırı şekilde reddi ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına ilişkin sayın çoğunluk görüşüne karşıyım.