Karar Detayı

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu (YİDK) kararının iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; "Tekel Birası" ibareli 32. sınıftaki bira ürününü içeren 18.06.1980/76736 numaralı markanın dava dışı Mey Alkollü İçkiler A.Ş.’ne ait iken 15.08.2008 tarihli sözleşmeyle davalı şirkete devredildiğini, sözleşmede, MEY ve EFES arasında akdedilen 15.08.2008 tarihli sözleşmenin 3.3 ve 4 üncü maddelerinde sözleşmenin geçerliliğinin Rekabet Kurulu’ndan alınacak izne tabi kılındığını, izin alınamaması durumunda sözleşmenin hiçbir bildirime gerek kalmaksızın kendiliğinden sona ereceğinin belirtildiğini, sözleşmenin yapılmasının ardından devralma işlemine izin verilmesi talebiyle Rekabet Kurulu’na başvurulduğunu, Rekabet Kurulu'nun 25.08.2009 tarihli kararı ile işleme izin verildiğini, Rekabet Kurulu’nun devre izin verme kararının ardından müvekkilinin Danıştay’a başvurarak, bu işlemin iptalini istediğini, Danıştay 13. Dairesince 26.03.2013 tarih, E. ve 2009/6743 K. 2013/848 sayılı kararla, "Tekel Birası" markasının davalıya devrine izin verilmesine yönelik kararın iptaline karar verildiğini ve bu kararın kesinleştiğini, bunun üzerine müvekkilinin davalı kuruma başvurarak kesinleşmiş yargı kararının gereğinin yerine getirilmesinin talep olunduğunu ancak bu taleplerin davalı kurumca nihai olarak reddedildiğini, bunun kesinleşmiş mahkeme kararını yok sayan, haksız ve hukuka aykırı nitelikte bir karar olduğunu, kesinleşmiş olan mahkeme kararı ile birlikte "tekel birası asırlık bira" markası ile ilgili 30.12.2010 tarihinde gerçekleşen tescilin de hükümsüz kaldığını, müvekkilinin marka sicilindeki sahiplik bilgilerinin düzeltilerek, devir öncesi sahibi olan Mey Alkollü İçecekler A.Ş. adına kaydedilmesini istemek konusunda hukuki yararı doğduğunu, TÜRKPATENT nezdinde EFES adına gerçekleşmiş marka tescilinin yasal dayanağını yitirdiğini ileri sürerek, YİDK’in 2020 M 7734 sayılı kararının iptaline karar verilmesi talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı şirket vekili, davacının bu davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığını, YİDK'in 2020 M 7734 sayılı kararının hukuka uygun ve yerinde bir karar olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı TÜRKPATENT vekili cevap dilekçesinde; müvekkili kurum kararının usul ve yasaya uygun olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava dışı Mey Alkollü İçkiler San. ve Tic. A.Ş.'ne ait "tekel birası" ibareli, 1980/76736 sayılı markanın davalı şirkete devrine izin verilmesine dair Rekabet Kurulu kararının iptaline ilişkin kesinleşmiş Danıştay kararının uygulanması, sicildeki sahiplik kaydının eski hale getirilmesi, 2000/76736 sayılı "tekel birası" ibareli markanın sahiplik kaydının dava dışı şirket olarak düzeltilmesi isteminin reddi konusunda YİDK kararının iptali talep edilmiş ise de; marka devir sözleşmelerinin, bir açıdan sözleşme özgürlüğü kapsamında ele alınmasının gerekli olduğu, bu sözleşmenin Danıştay kararı ile geçersiz kılınması halinde eski hale getirilmesinde lehine markanın tescil edilmesi istenilen şirketin bir takım yükümlülükleri de ortaya çıkacağından davada zorunlu davalı olarak taraf olması gerektiği, davacının iddia ettiği gibi davanın Mey Alkollü İçkiler A.Ş.'ye ihbar edilmesinin yeterli olmadığı, verilen kesin süre içerisinde dava dışı şirket zorunlu davalı olarak davaya katılmadığından dava şartı yokluğundan dolayı davanın usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 59 uncu maddesinde zorunlu dava arkadaşlığının düzenlendiği, somut olayda ne usul hukuku ne de maddi hukuk kuralları uyarınca mecburi dava arkadaşlığının söz konusu olmadığı, müvekkilinin dava dışı markayı devreden şirkete karşı herhangi bir talebinin bulunmadığı, bu nedenle davanın bu şirkete yöneltilmesinin gerekmediği, davanın usulden reddine ilişkin kararın yerinde olmadığını, davanın esası yönünden de haklı olduklarını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafça, dava dışı Mey Alkollü İçkiler A.Ş. tarafından davalı şirkete devredilen "Tekel Birası" ibareli markanın, davalı şirket adına tescilinin yasal dayanağını yitirdiği ileri sürülerek, söz konusu markanın sahiplik bilgilerinin düzeltilmesinin talep edildiği, bu talebin reddine ilişkin YİDK kararının iptali için işbu davanın açıldığı, davacı tarafça söz konusu markanın dava dışı şirket adına tescili istendiğinden, hukuki yararı etkilenecek anılan şirketin bu davada taraf olmasının zorunlu bulunduğu, İlk Derece Mahkemesince, davacıya, anılan şirkete karşı dava açılıp bu davayla birleştirilmesi konusunda usulüne uygun kesin süre verildiği, buna rağmen söz konusu şirkete karşı dava açılmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, YİDK kararının iptali istemine ilişkindir. Uyuşmazlık, geçerliliği Rekabet Kurulunun onayına bağlı sözleşme ile satışı yapılan "Tekel Birası" ibareli markanın, Rekabet Kurulunun sözleşmeye onay vermesi üzerine, alıcısı adına TÜRKPATENT nezdinde tescil edilmesinden sonra söz konusu onay işleminin nihai olarak Danıştay kararı ile iptal edilmesi sebebiyle davacının bu kararın gereğinin yerine getirilmesi için TÜRKPATENT nezdinde yapmış olduğu başvurunun reddine dair kurum işleminin iptali için açılan davada, TÜRKPATENT ile sonradan hükümsüz hale gelen sözleşme ile markayı devreden Mey Alkollü İçkiler A.Ş. arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunup bulunmadığı ile TÜRKPATENT'in Danıştay'ın kararını uygulayıp uygulamayacağı noktalarında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Kanun’un 115 inci maddesinin ikinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (6769 sayılı Kanun) 6 ncı maddesi, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un (4054 sayılı Kanun) 3 üncü maddesinin üçüncü fıkrası, 6 ncı maddesi, 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi,

3. Değerlendirme

Uyuşmazlık, geçerliliği Rekabet Kurulunun onayına bağlı sözleşme ile satışı yapılan "Tekel Birası" ibareli markanın, Rekabet Kurulunun sözleşmeye onay vermesi üzerine, alıcısı adına TÜRKPATENT nezdinde tescil edilmesinden sonra söz konusu onay işleminin nihai olarak Danıştay kararı ile iptal edilmesi sebebiyle davacının bu kararın gereğinin yerine getirilmesi için TÜRKPATENT nezdinde yapmış olduğu başvurunun reddine dair kurum işleminin iptali için açılan davada, TÜRKPATENT ile sonradan hükümsüz hale gelen sözleşme ile markayı devreden Mey Alkollü İçkiler A.Ş. arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunup bulunmadığı ile TÜRKPATENT'in Danıştay'ın kararını uygulayıp uygulamayacağı noktalarında toplanmaktadır.

Dava, Danıştay'ın idari işlemi iptal etmesi üzerine TÜRKPATENT nezdinde yapılan başvurunun reddine dair kurum kararının iptali istemine ilişkindir.

İlgili mevzuat incelendiğinde kurum kararlarına yönelik davaların bizzat TÜRKPATENT'e karşı açılması gerekmektedir. TÜRKPATENT kararlarının iptaline ilişkin adli yargıda açılan davalarda, kurumla, ilgili kişiler arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunduğuna dair bir yasa hükmü bulunmamaktadır. Bununla birlikte marka başvurularına, marka tescilinde nispi ret nedenlerine (6769 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi) dayalı itirazlar üzerine TÜRKPATENT'ce nihai olarak verilen itirazın reddi kararının iptali ile birlikte markanın da hükümsüzlüğünün istenilmesi halinde kurumla birlikte marka başvurusunda bulunan kişiye karşı birlikte dava açılmasının gerektiği Yargıtayca benimsenmiş bulunmaktadır. Ancak bu sadece şekli anlamda dava arkadaşlığıdır (Serdar Kale, Marka Davalarında Yargılama Usulü, Adalet Yayınevi, Ankara, 2020 s. 87 88). Şekli anlamda dava arkadaşlığının kabul edildiği bu durumun, somut olay bakımından TÜRKPATENT kararının iptaline yönelik davalarda uygulanmasının düşünülmesinin hukuki dayanağı bulunmamaktadır.

Bu açıklamadan sonra somut olaya dönülecek olursa, dava dışı Mey Alkollü İçkiler A.Ş. kendisine ait "Tekel Birası" ibareli markasını davalı Anadolu Efes Biracılık ve Malt San. A.Ş.'ye satmıştır. Ancak, bu satış sözleşmesinin geçerli olabilmesi Rekabet Kurulunun onayına bağlı kılınmıştır. Bunun sebebi söz konusu markaya sahip olan veya olacak teşebbüsün 4054 sayılı Kanun kapsamında hakim duruma gelecek olmasıdır (4054 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesinin üçüncü fıkrası ve 6 ncı maddesi). Zira Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 167 nci maddesi ile devlete rekabet düzeninin kurulup, korunması için gerekli tedbirleri alması ve böylece piyasalarda fiili veya anlaşma sonucu doğacak tekelleşme ve kartelleşmeyi önleyecek tedbirleri alma yükümlülüğü getirilmiştir.

Somut olaya devam etmek gerekirse, Rekabet Kurulu'nun sözleşmeye onay vermesi üzerine marka alıcısı adına tescil edilmiş, ancak alınan onay kararı tescil işleminden sonra kesinleşen Danıştay kararı ile nihai olarak iptal edilmiştir. Bu iptal üzerine marka devri sözleşmesi kesin olarak hükümsüz hale gelmiş olup, tescil işlemi dayanaksız kalmıştır. Çünkü buradaki geçersizlik butlan olduğundan geçmişe etkili sonuç doğurmaktadır.

Diğer taraftan 4054 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde birleşme veya devralmanın aynı Kanun'un 7 nci maddesinin birinci fıkrası kapsamına girmesi halinde bu işlemin sona erdirilmesinin gerektiği, hukuka aykırı gerçekleştirilen tüm durumların ortadan kaldırılması, elde edilen her türlü malvarlığının mümkünse eski maliklerine iade edilmesi gerektiği .... ve gerekli tedbirlerin alınması öngörülmüştür.

Temyiz incelemesine konu davada, marka devir sözleşmesinin Danıştay kararı üzerine geçersiz hale geldiği ileri sürülerek söz konusu tescil işleminin düzeltilmesi için TÜRKPATENT nezdinde başvuruda bulunulmuş, TÜRKPATENT'in başvuruyu reddi üzerine, bu işlemin iptali için TÜRKPATENT'e husumet yöneltilmek suretiyle bu dava açılmıştır. Yukarıda belirtilen ilke ve açıklamalar ışığında bu davanın kuruma karşı açılması gerekmekte olup, diğer üçüncü kişilerle kurum arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmamaktadır.

Hal böyle olunca yukarıda belirtilen açıklamalar da dikkate alınarak ilgili mevzuat uyarınca tarafların delilleri toplanarak davanın esastan görülüp sonuçlandırılması gerekirken usulden reddi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacıya iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

02.10.2023 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

(Karşı Oy)

(Karşı Oy)

KARŞI OY

Mecburi dava arkadaşlığı, maddi bakımdan mecburi dava arkadaşlığı, şekli bakımdan mecburi dava arkadaşlığı olarak ikiye ayrılır.

Dava konusu olan hak veya borç birden fazla kişi arasında ortak olup da, bu hukuki ilişki hakkında mahkemece bütün ilgililer için aynı şekilde ve tek bir karar verilmesi gereken hallerde, dava arkadaşlığı maddi bakımdan mecburidir.

Şekli bakımdan mecburi dava arkadaşlığında, birden fazla kişiye karşı dava açılmasında mecburi bir zorunluluk olmadığı halde, taraflar arasındaki hukuki ilişkinin daha iyi karara bağlanmasını sağlamak için, birden fazla kişiye dava açılması zorunluluğu vardır. Şekli dava arkadaşlığı, gerçeğin tam olarak ortaya çıkarılması ve taraflar arasındaki hukuki ilişki hakkında doğru karar verilmesi için kabul edilmiştir. (Kuru, B. Medeni Usul Hukuku El Kitabı Ankara 2020, C. 1, Sy. 936 947.)

Somut olayda, dava dışı Mey Alkollü İçkiler A.Ş. kendisine ait "Tekel Birası" ibareli markasını davalı Anadolu Efes Biracılık ve Malt San. A.Ş.'ye satmıştır. Rekabet Kurulu'nun satış sözleşmesine onay vermesi üzerine marka alıcı davalı adına tescil edilmiştir. Ancak daha sonra Danıştay kararı ile, Rekabet Kurulu'nun onayı iptal edilmiş ve karar kesinleşmiştir. Bunun üzerine davacı tarafından kesinleşen karar uyarınca işlem yapılması istenmiş, davalı Kurum tarafından talep nihai olarak reddedilmiş olduğundan dava konusu markanın davalı adına tescilinin hükümsüz olduğu ve marka sicilindeki sahiplik bilgilerinin düzeltilerek önceki malik Mey Alkollü İçecekler A.Ş. adına kaydedilmesinde hukuki yararı bulunduğu iddiasıyla iş bu YİDK kararının iptali davası açılmıştır.

Davada YİDK kararının iptali istenirken, marka sicil kaydının düzeltilmesi ve eski hale getirilerek Mey Alkollü İçkiler A.Ş. adına markanın tescili istenmekte ve davacının netice i talebi bu yöndedir. YİDK kararının iptali davalarında TÜRKPATENT'e karşı dava açılır ise de, bu davada davalı Anadolu Efes Biracılık ve Malt San. A.Ş. adına olan kaydın hükümsüz olduğu, Danıştay kararının yerine getirilmesi de talep edildiğinden kayıt maliki Anadolu Efes Biracılık ve Malt San. A.Ş. de davalı tarafta yer almıştır. Ancak markayı devreden ve bu dava ile Danıştay kararının uygulanması neticesinde sicil kaydının tekrar adına dönmesi istenen Mey Alkollü İçkiler A.Ş. davalı tarafta yer almamaktadır. Marka satış sözleşmesinin Danıştay kararı ile geçersiz kılınması halinde marka sicilinin eski hale getirilmesi gerekli olduğundan markayı devreden ve devri geçersiz sayılan A.Ş.'nin de davada taraf olması gerekmektedir. Dava, devrin geçersizliği nedeniyle marka sicil kaydının da düzeltilmesine ve buna dair talebin reddine ilişkin davalı Kurum kararının iptaline ilişkin olduğuna göre, verilecek karardan markayı devreden şirketin haklarının etkileneceği şüphesizdir. Bu durum, Mey Alkollü İçkiler A.Ş.'nin de davada yer alması ve kendi hakkını koruyacak açıklama ve ispat haklarını kullanmasını zorunlu kılmaktadır. Aksine bir düşünce Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6 ncı maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkına ve HMK'nın 27 nci maddesinde öngörülen hukuki dinlenilme hakkına aykırılık teşkil eder. Somut olaya özgü olarak davalı taraf yönünden bir çeşit şekli (usulî) bakımdan mecburi dava arkadaşlığının mevcut olduğu kabul edilmelidir. (HGK 2019/854 e. 2022/200 k.,2017/23 1911 e. 2018/344 k.,2017/(23)15 846 e. 2021/327 k.)

Bu nedenlerle İlk Derece Mahkemesi kararında ve Bölge Adliye Mahkemesinin esasdan ret kararında belirtildiği üzere verilecek karardan hukuki durumu etkilenecek olan şirketin bu davada taraf olmasının zorunlu bulunduğu, davacıya anılan şirkete karşı dava açılıp bu dava ile birleştirilmesi konusunda usulüne uygun kesin süre verildiği halde söz konusu şirkete karşı dava açılmadığı, zorunlu dava arkadaşı olarak Mey Alkollü İçkiler A.Ş. dava edilmediğinden dava şartı yokluğundan davanın usulden reddi ve istinaf başvurusunun esasdan reddi Usul ve Yasaya uygun olduğundan onanması gerektiği görüşünde olduğumuzdan bozma kararına katılamıyoruz.