Karar Detayı

MAHKEMESİ: Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2021/1484 Esas – 2022/56 Karar

HÜKÜM: Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: Rize 3. Asliye Hukuk Mahkemesi (Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi sıfatıyla)

SAYISI: 2020/143 Esas 2021/105 Karar

Taraflar arasındaki marka ve tasarıma tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, men'i, maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne, dava, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin ikinci fıkrası gereğince miktar veya değer söz konusu olmaksızın duruşmalı olarak incelenmesi gereken dava ve işlerin dışında bulunduğundan duruşma isteğinin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili Kurum adına tescilli çeşitli markalar bulunduğunu, "ÇAYKUR+şekil" markasının da tanınmış marka olduğunu, davalının müvekkili adına tescilli "TİRYAKİ ÇAYI", "ÇAYKUR HERDEM YEŞİL+şekil" ibareli markalarını 2009/05418 (21.1) nolu çay paketi tasarımını taklit etmek suretiyle müvekkilinin marka ve tasarımdan kaynaklı haklarına tecavüz ettiğini, davalının bu eylemlerinin aynı zamanda haksız rekabete yol açtığını, müvekkilinin maddi zarara uğratıldığı gibi davalı tarafından müvekkilinin ürünleri taklit edilerek piyasaya sürülen çayların, kalite standartlarının düşük olması nedeniyle müvekkilinin itibar ve şöhretinin zedelenmesi nedeniyle manevi zararlara sebep olduğunu ileri sürerek davalının eylemlerinin müvekkilinin marka ve tasarımından kaynaklı haklarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine ve bu eylemlerin men'ine, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla 6769 sayılı Sinai Mülkiyet Kanunu'nun (6769 sayılı Kanun) 151 inci maddesinin ikinci fıkrasının b bendi ve 151 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca belirsiz alacak davası olarak 20.000,00 TL maddi ve 10.000,00 TL manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, tecavüz teşkil eden çay, poşet ve paketler ile bu ürünlerin üretiminde kullanılan kalıp, klişe gibi üretim araçlarına el konulmasına ve imhasına, kararın ilanına karar verilmesini talep etmiş, 03.06.2021 tarihli ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini 108.093,38 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın belirsiz alacak davası olarak açılamayacağını, müvekkilinin 35 yıldır sektörde çay üretimiyle iştigal ettiğini, adına kayıtlı markalarının bulunduğunu, 2017 yılında " Güzel Çay Herdem Tiryaki Çayı Doğal Lezzet" ibareli markayı adına tescil ettirdiğini, tescilli markanın kullanımının tecavüz teşkil etmeyeceğini, kaldı ki müvekkilinin markası ve kullanımı itibariyle iltibasa mahal verir nitelikte bir benzerliğin bulunmadığını, davacı markalarında yer alan "TİRYAKİ" ibaresinin tek başına davacının tekeline bırakılamayacağını, bu ibareyi taşıyan tescilli birçok markanın bulunduğunu, maddi ve manevi tazminat koşulları oluşmadığını, talep edilen tazminatların fahiş olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece 24.12.2019 tarih 2018/340 E. 2019/367 K. sayılı kararı ile davacının davacının kabulü ile davalının davacıya ait Çaykur Tiryaki Çayı marka ve tasarımını "Güzel Çay Herdem Tiryaki Çayı" markası ve tasarımı adı altında piyasaya sürmesi suretiyle oluşan haksız rekabetinin men'ine, marka hakkına tecavüz eden fillerin durdurulmasına, "Güzel Çay Herdem Tiryaki Çayı" markası adı altında davalı tarafça marka hakkında tecavüz şeklinde üretilen çay poşet ve paketlerinin el konulmasına ve imhasına, tecavüz teşkil eden çay poşet ve paketlerinin üretmeye yarayan özgü kalıp, klişe, gibi araçlara el konulması ve imhası taleplerinin başka türlü üretimi bulunması ve tecavüzü önlenmesi bakımından imhanın kaçınılmazlığı ispatlanamadığından reddine karar verildiği, kararın Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin 09.07.2020 tarih 2020/501 E. 2020/501 K. sayılı kararı ile "Mahkemece, maddi tazminat hesabı yönünden, öncelikle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 220 ve devamı maddeleri uyarınca davalı tarafa ilgili döneme ilişkin tüm ticari defter ve kayıtlarını ibraz etmesi için ihtaratlı kesin süre verilmesi ve sunulmaması halinde, davalının dava konusu emtiadan hangi miktarda üretmiş olabileceği konusunda gerektiğinde 6100 sayılı Kanun'un 220 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca davacı tarafın görüşü de sorularak, davalıya işletmenin büyüklüğü, hacmi ve müşteri çevresi itibariyle üretip pazarlamış olabileceği taklit markalı ve tasarımlı ürün miktarı belirlenerek ve davalının hem marka hem de tasarımdan kaynaklı haklara tecavüz ettiği gözetilerek her bir sınai hakkın tanınmışlık ve etki düzeyi, marka ve tasarımın davalının elde ettiği kazançtaki payları değerlendirilerek, maddi tazminat hesabı yapılması ve manevi tazminat isteminin de, bu yolla tespit edilecek tecavüzün boyutuna göre değerlendirilmesi gerekirken, bu hususta herhangi bir araştırma yapılmadan eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmediği gerekçesiyle kararın kaldırılarak Mahkemesine iadesine karar verilmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla inceleme konusu marka ve tasarım ile davacının tescilli markası "Tiryaki Çayı" ile ambalaj tasarımının iltibasa sebep olacak düzeyde benzer olduğu, bu benzerliğin karıştırılma tehlikesine yol açtığı, bu nedenle davalının "Güzel Çay Herdem Tiryaki Çayı" biçimindeki markayı ve ambalaj tasarımını kullanımı ile davacının marka ve tasarım hakkına tecavüz ettiği ve haksız rekabete sebep olacağı gerekçesiyle itibarla davalının haksız rekabetinin men'ine, marka ve tasarım hakkına tecavüz eden fillerin durdurulmasına, davacının maddi ve manevi tazminat istemi yönünden yapılan incelemede ise; davacının maddi tazminat talebini 6769 sayılı Kanun'un 151 inci maddesinin ikinci fıkrasının b bendi uyarınca sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin elde ettiği net kazanç miktarına göre hesaplanması yöntemine dayandırdığı, buna göre tecavüz edenin defter kayıt ve belgeleri incelenerek, sırf dava konusu markayı kullanmak suretiyle ne kadar gelir elde ettiği belirlenerek, bu toplam satış hasılatından üretime ilişkin olarak yapılan gider ve masraflar düşüldükten sonra, yani bir başka deyişle tecavüz edenin elde ettiği net kara göre maddi tazminata hükmedilmesi gerektiği (Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2011/776 E. 2012/7642 K. sayılı ilamı), alınan mali müşavir raporuna göre davalının ürün satışından elde ettiği satış karından giderlerin düşülmesi halinde davalının net karının 108.093,38 TL olduğunun tespit edildiği, davacının ıslah dilekçesi nazara alınarak maddi tazminat talebinin kabulüne, manevi tazminat talebinin ise manevi tazminatın zenginleşme aracı olmaması, olayın gerçekleşme şekli ve ağırlığı dikkate alınarak kısmen kabulüne, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2019/1224 E. 2019/8005 K. sayılı ilamı ile Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 4.Hukuk Dairesinin 2021/25 E 2021/133 K sayılı kararında belirtildiği üzere tecavüz iddiasına konu çay poşet ve paketleriyle bunları üretmeye yarayan araç, gereç, cihaz ve makine gibi vasıtalara el konulması ve bunların imhası talep talebi yönünden yapılan değerlendirmede münhasıran tecavüze konu malların üretimine yarayan ve başkaca üretim kabiliyeti bulunmayan baskı kalıplarına el konularak imhalarına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalının marka ve tasarımına tecavüzünün bulunmamasına karşın yetersiz bilirkişi raporu ve hatalı hukuki değerlendirmelere istinaden bu yöndeki talebin kabulünün isabetsiz olduğunu, bilirkişi raporunda davalı tarafından kullanılmayan internette bulunan bir görselin alınarak değerlendirme yapıldığını, davacının dava dilekçesine ekli görsel ile bilirkişinin değerlendirmeye aldığı görselin birbirinden farklı olduğunu, müvekkilinin 35 yıldır "Güzel Çay" tescilli markası ile siyah çay üretimi ve toptan satış yaptığını, taraf markalarındaki tüm kelimelerin aynı olmadığını, "TİRYAKİ" kelimesinin sektördeki tüm çay üreticileri tarafından kullanıldığını, hükme esasa alınan tazminat raporuna yönelik itirazların giderilmediğini, bilirkişi tarafından yapılan hesaplamaların hatalı olduğunu, net kar belirlenirken yalnızca şirketin faaliyet giderlerinin değil vergilerin, işletmenin diğer giderlerinin ve finansman giderlerinin de eklenmesi gerektiğini, manevi tazminat koşulları oluşmadığı gibi tazminat miktarının da fahiş olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillerle, usul ve yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle; Mahkemece, Dairece verilen kaldırma kararı doğrultusunda bilirkişi raporu alınıp, usuli kazanılmış haklar gözetilerek karar verilmesine, davalının fiili kullanımının tescilli markasıyla örtüşmemesine, bu haliyle davacının marka ve tasarımdan kaynaklı haklarına tecavüzün sabit görülmesine, davalı şirketin karlılık oranının tespiti sırasında satışların maliyeti ve faaliyet giderleri de düşülmek suretiyle hesaplama yapılmış olduğu gözetildiğinde maddi tazminat miktarının hesabına ilişkin bilirkişi raporunda bir isabetsizlik bulunmamasına, hükmedilen manevi tazminatın somut olaya ve hakkaniyete uygun görülmesine göre; kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru tanımlandığı, inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebepler ve re'sen tespit edilecek sebeplerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, marka ve tasarıma tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, men'i, maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

27.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.