Karar Detayı

MAHKEMESİ: Ticaret Mahkemesi

SAYISI: 2019/815 Esas, 2019/1138 Karar

HÜKÜM: Davanın kabulü

Taraflar arasındaki menfi tespit istirdat davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalı Öztürk Tekstil A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacı Maat Moda Ltd. Şti. ile davalı NPR Tekstil Ltd. Şti. arasında ticari ilişki bulunduğunu, bu ticari ilişki dolayısıyla davalı NPR Tekstil….Ltd. Şti.’ne avans olarak çekler verildiğini, ancak davalı NPR Tekstil Ltd. Şti.’nin avans olarak verilen çekler karşılığı mal teslim etmediği gibi, çekleri de diğer davalı Öztürk A.Ş.’ne ciro ettiğini, ciro edilen çeklerin ödenmesinde sıkıntı yaşandığını, bunun üzerine davalı Öztürk A.Ş. ve dava dışı ...ile avans olarak NPR Tekstil…Ltd. Şti.’ne verilen çeklerin iade alınarak, yerine yeni çeklerin verilmesi hususunda protokoller yapıldığını, bir kısım çek bedellerinin ödendiğini, ancak daha sonra davalı şirketler arasında organik bağ bulunduğunun anlaşıldığını, davalı Öztürk A.Ş.’nin davalı NPR Tekstil Ltd. Şti. tarafından kendilerine ciro edilen çeklerin bedelsiz kaldığını bildiğini, davalı şirketlerin birlikte hareket ederek müvekkillerini dolandırdıklarını, davalı Öztürk A.Ş.’nin protokol kapsamında alınan ve tahsil edilmeyen çekleri takibe koyduğunu iddia ederek müvekkillerinin davalılara borçlu olmadıklarının tespitine, takiplerin iptaline ve müvekkilleri ... ve Maat Moda … Ltd. Şti. tarafından ödenmiş olan 900.000,00 TL’nin faizi ile birlikte davalılardan tahsiline ve kötü niyetli takip tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı Öztürk Tekstil İnş. San. ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davacılardan İsmet Altıntaş mirasçılarının eldeki davayı açmakta hukukî yararlarının bulunmadığını, icra takiplerinin İsmet Altıntaş’ın vefatından sonra ancak mirasçıların mirası reddetmelerinden önce açıldığını, mirasın reddine ilişkin karar alındıktan sonra da İcra Hukuk Mahkemelerinde dava açılarak takibin iptalinin sağlandığını, Bakırköy 10. İcra Müdürlüğünün 2012/14458 E. sayılı dosyası dışında kalan takip dosyalarında takiplerin iptaline karar verildiğini, bu dosyada da Yargıtay bozması nedeniyle aynı sonuç çıkacağından bu yönü ile dava açmakta hukukî yararlarının bulunmadığını, davalı NPR Tekstil şirketinin müvekkiline olan borcuna karşılık dava konusu çekleri verdiğini, bu çekler dışında da çok ciddi bir alacağı bulunduğunu, çeklerin vadelerinde ödenmemesi nedeniyle tarafların bir araya geldiğini ve borcun yenilenmesi için anlaştıklarını, bu anlaşma gereğince karşılıksız kalan çeklerin müvekkili tarafından bedeller ödenerek piyasadan toplandığını ve tüm çeklerin davacıya teslim edilerek karşılığında yeni çekler alındığını, bu şekilde borç yenilenerek başka avalistlerin imzalarının da yer aldığı çekler alındığını, 18.01.2012 tarihli protokolde borcun varlığının da açıkça kabul edildiğini, verilen yeni çeklerin vadelerinde ödenmediğini, aksine davacıların mal kaçırma yoluna gittiklerini, NPR Tekstil ile müvekkili şirketin bir ortaklığının bulunmadığını, adreslerin çok farklı yerlerde olduğunu, müvekkilinin tüm ticarî ilişkilerinin resmî kayıtlarda yer aldığını belirterek davanın reddini, kötü niyetli olan davacıların kötü niyet tazminatına mahkûm edilmesine karar verilmesini istemiştir.

2. Davalı NPR Tekstil Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. usulüne uygun davetiye tebliğ olunmuş, davalı şirket davaya cevap vermemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemece 16.06.2016 tarih, 2013/378 E. ve 2016/587 K. sayılı kararı ile davacılar ..., ..., ..., ..., ...’in muris ...’ın mirasını reddettikleri, bu sebeple herhangi bir sorumluluklarının bulunmadığı, diğer davacılar Maat Moda Ltd. Şti. ile ...’a gelince, davacı şirket ile davalı NPR Ltd. Şti. arasında ticari ilişki bulunduğu, dava konusu çeklerin bu ticari ilişki bağlamında avans olarak davalı NPR Ltd. Şti.’ne verildiği, davalı NPR Ltd. Şti.’nin yükümlülüklerini yerine getirmemesi sebebiyle çeklerin karşılıksız kaldığı, ancak karşılıksız kalan çeklerin davacı şirkete iade edilmediği, diğer davalı Öztürk A.Ş.’ne ciro edildiği, ciro edilen bu çeklerin ödenememesi üzerine protokoller yapılarak davalı NPR Tekstil A.Ş.’ne verilen çeklerin iade alındığı ve yerine yeni çeklerin verildiği, yapılan protokollerin bir yenileme sözleşmesi olarak değerlendirilemeyeceği, davalı şirketler arasındaki ilişkiler bir bütün olarak değerlendirildiğinde, davalı Öztürk A.Ş.’nin dava konusu çeklerin bedelsiz olduğunu bilerek devraldığını kabul etmek gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne, davacıların kötü niyetli takip tazminatı taleplerinin reddine karar verilmiş, hüküm davalı Öztürk A.Ş. vekilince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 25.06.2018 tarih, 2017/5606 E. ve 2018/3561 K. sayılı kararıyla davacılar ..., ..., ..., ..., ... hakkında kurulan hükme yönelik temyiz itirazlarının reddi gerektiği, davacı Maat Moda Ltd. Şti.'nin dava konusu çeklerin verilme nedeni olan protokollerde yazılı kambiyo senetlerinin bedelsiz kaldığını ispat edemediği, davalı NPR Tekstil … Ltd. Şti. adına davacı tarafın iddialarını destekler yönde beyanlar içeren bir dilekçe sunan ...’ın tek başına şirketi temsil etme yetkisi bulunmadığı, davalı NPR Tekstil Ltd. Şti. açısından davanın kabul edildiği sonucunun çıkartılamayacağı, davalı NPR Tekstil Ltd. Şti. ile davalı Öztürk A.Ş. arasında, davalı Öztürk A.Ş.’ni kötü niyetli kılacak şekilde bir organik bağın bulunmadığı, dava konusu çekler verilerek, eski kambiyo evrakının iadesi alınması suretiyle yenilenmiş olduğu, davacılar Maat Moda Ltd. Şti. ile ...’ın bedelsizlik iddiasının dinlenemeyeceği hususlarına işaret edilerek bozulmuştur.

C. Mahkemece Verilen Direnme Kararı

Mahkemenin 28.11.2019 tarih, 2019/815 E. ve 2019/1138 K. sayılı kararı ile dava konusu 18.01.2012 tarihli protokollerin mevcut çeklerin yerine ileri tarihli başka çeklerin verilmesinden ibaret olduğu, bu hususta bir borç yenileme değil, mevcut borcun vadeye yayılarak temditi (ötelenmesi) niteliği taşıdığı, davalı şirketler arasında resmi ve gayri resmi belgelerin bulunması, NPR Tekstil şirketinin kurucusu ...'ın beyanı ile dava dışı ...'nun davalı Öztürk Tekstil ile ortaklık ilişkisi ve yöneticilik konumu dikkate alındığında organik bağın mevcut olduğu, davalı NPR Tekstil'in ortağı ve yetkilisi olarak bulunan ...'ın aynı zamanda davalı Öztürk Tekstil şirketinde şirket müdürü olarak görev yaptığı, yine davalı şirketlerin ortaklarının dava dışı Sagezza Tekstil isimli şirkette ortaklıklarının bulunduğu, davalılar Öztürk Tekstil ile NPR Tekstil arasında güçlü bir organik bağ bulunduğu, bu organik bağın ve davalılar arasında açıklanamayan mal alışverişinin kötü niyeti açıkça ortaya koyduğu, davalı Öztürk Tekstil'in davacı ile davalı NPR Tekstil arasındaki ilişkiyi yani söz konusu çeklerin bedelsiz bulunduğunu bilerek davalı NPR Tekstil ile birlikte kötüniyetli olarak davacılar zararına hareket ettikleri, dolasıyla davalı Öztürk Tekstil'in bedelsiz kalan senetleri davalı NPR Tekstil ile aralarında söz konusu çeklerin kendisine verilmesini gerektirecek gerçek bir alış veriş olmaksızın bilerek kötü niyetli olarak davalı NPR Tekstil'den alarak davacı aleyhine hareket ettiği, bahsi geçen bilirkişi raporunda çeklerin avans olarak verildiği, karşılığında mal verildiğinin davalı kayıtlarında anlaşılamadığı tespitinin yapıldığı, yine davacı tarafından sunulan mail yazışmalarında malların teslim edilmediğinin anlaşıldığı, davalı NPR Tekstilin hissedarı ve yetkilisi olan ...'ın mahkemeye sunmuş olduğu yazılı beyanında malların verilmediği ve çeklerin bedelsiz kaldığının beyan edildiği, davaya konu çeklerin NPR Tekstil'e avans ödemesi olarak verildiği, NPR Tekstil yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle dava konusu çeklerin bedelsiz hale geldiği, NPR Tekstil'in edimini ifa etmemesi nedeniyle bedelsiz kalan çeklerin NPR Tekstil'den iadesinin istenebileceği, bedelsiz kalan çeklerin iade edilmesi gerektiği, davacıların bedelsiz kalan çeklerden dolayı NPR Tekstile borçlu bulunmadıkları gerekçesiyle önceki kararda direnilerek davanın kabulüne karar verilmiş, davalı Öztürk Tekstil A.Ş. vekilince temyiz edilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Öztürk Tekstil İnş. A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Öztürk Tekstil İnş. A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; protokolün borcun yenilenmesi mahiyetinde olduğunu, eski borca ilişkin def'ilerin ileri sürülemeyeceğini, davacının ileri sürdüğü def'inin kişisel def'i niteliğinde olduğunu, davalı şirketler arasında organik bağın bulunmadığını, ...'ın beyanlarının şirketi bağlamayacağını, münferit temsil yetkisinin bulunmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C.Dairemizin İnceleme Kararı

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 373 üncü maddesinin beşinci fıkrası gereğince Dairemizce yapılan incelemede, Daire kararının yerinde olduğu belirtilerek temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın Hukuk Genel Kuruluna gönderilmesine karar verilmiştir.

D. Hukuk Genel Kurulu Kararı

Hukuk Genel Kurulunun 08.02.2022 tarih, 2021/(19)11 659 E. ve 2022/82 K. sayılı kararıyla, davacının mail ve yazışma içerikleri ile avans çeklerinin bedelsiz kaldığını ispat ettiği, davaya konu çeklerin NPR Tekstil'e avans ödemesi olarak verildiği, davalı şirket yükümlülüğünü yerine getirmediğinden çeklerin bedelsiz kaldığı, malî ve teknik tespitler bağlamında davalılar arasında organik bağın olduğu, aralarında dava konusu edilen çek bedellerini karşılayacak faturaya dayalı bir ticaret olmadığı hâlde çekleri devralan hamil Öztürk Tekstil’in çeklerin bedelsiz olduğunu bilerek borçlunun zararına hareket ettiği, davacı tarafın şahsî def'î niteliğinde olan bedelsizlik iddiasını davalı Öztürk Tekstil’e karşı da ileri sürebileceği, düzenlenen protokolün borcun yenilenmesi niteliğinde olmayıp, mevcut borcun vadeye yayılarak temditi (ötelenmesi) veya borcun yapılandırılması niteliğini taşıdığı, verilen direnme kararının usul ve yasaya uygun olduğu, Özel Dairece hüküm altına alınan miktar yönünden bir inceleme yapılmadığından bu yöne ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Özel Daireye gönderilmesine karar verilmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, avans olarak verilen çekler nedeniyle menfi tespit ve istirdat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72 nci maddesi.

4. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 133 üncü maddesi.

5. Değerlendirme

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı Öztürk Tekstil İnş. A.Ş. vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalı Öztürk Tekstil İnş. San. ve Tic. A.Ş.'ye yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

26.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.