Karar Detayı

MAHKEMESİ: ...Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki eser sahipliğinden kaynaklanan tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin başvurusunun usulden reddi ve davacı vekilinin başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı şirket bünyesinde yer alan CNN TÜRK logolu TV kanalında 11.08.2012 Cumartesi günü saat 22.00'de diğer davalı tarafından hazırlanan, yönetilen ve sunulan "Hayatın Tanığı" isimli belgeselde, aslı 52.07 dakika olan, tek yetkili dağıtımcısı ve yapımcısı sıfatıyla ...ın hak sahibi olduğu “Le Port Engloti de Constantinople/ İstanbul'un Kaybolan Limanı” adlı belgesele ait 6 dakikayı aşan ve çok çeşitli bölüm ve görüntülerin davacıdan izin alınmadan kullanıldığını ve yayınlandığını, davalıların 11.08.2012 tarihinde ve sonrasında müteaddit defalar televizyonda yayımlamanın dışında ayrıca tanıtım amaçlı olarak da internet sitesine koydukları belgeseli, kendilerine özgü bir metin, kurgu ve mantık içinde ticari bir yayın olarak yayımladıklarını, davalılar tarafından yayımlanan, davacıya ait belgeselde, davacı tarafından Ahmet Tayfun Öner’e hazırlatılan 3D (üç boyutlu) imajlarına ait animasyonların da bulunduğunu ve davalıların bu animasyonları da izinsiz kullanmak suretiyle fikri hak ihlalleri yarattığını, davacı ...ın hazırlattığı Le Port Engloiti de Constantinople / İstanbul'un Kaybolan Limanı isimli belgeselin yayın haklarını Fransız Alman ortak televizyon kanalı Arte'ye satmış olduklarından davalıların Arte isimli kanalın yayın haklarını da ihlal ettiklerini, davalılara ihtarname gönderildiğini ileri sürerek 135.000,00 TL maddi, 5.000,00 TL manevi tazminat talebi ile toplam 140.000,00 TL'nin davalılardan 23.07.2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve mûteselsilen tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; davacının yabancı menşeli olması nedeniyle teminat göstermesi gerektiğini, İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin (FSHHM) 2012/294 E. sayılı dosyasında verilen karar ile davaya esas olan ve dava konusu olan görüntülerin hak sahibinin davacı değil de Ahmet Tayfun Öner olduğuna karar verildiğini, bu durumun davacı tarafından da kabul edildiğini, davalıların bu belgeseli yayımlama amaçlarının kamuoyunu aydınlatılması ve bilgilendirilmesi olduğunu ve davacıların belgeselinden kısa alıntılar yapıldığını, bunun da hukuka uygun olduğunu, davacının mali hak devri almadığını, yapılan alıntılarda kaynak gösterdiklerini, maddi tazminatın fahiş olduğunu ayrıca davacının manevi tazminat talebinde bulunma hakkına da sahip olmadığını savunarak davanın reddini istemişlerdir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; bilirkişi raporu ile "Le Port Englouti de Constantinople / İstanbul'un Kaybolan Limanı" adlı belgeselin 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun (5846 sayılı Kanun) 5 inci maddesi anlamında sinema eseri olduğu belirlendiği, davacı ile dava dışı Arte France isimli şirketle imzalanan 16.04.2010 tarihli ortak yapım sözleşmesine göre davacı şirketin davaya konu "Le Port Englouti de Constantinople/ İstanbul'un Kaybolan Limanı" adlı belgeselin yapımcısı olduğu, bu çerçevede davacının davaya konu filmin bağlantılı hak sahibi de olduğu, davalı taraf her ne kadar davacının belgesel üzerinde haklarını Arte France şirketine devrettiğini iddia etmişse de 16.04.2010 tarihli sözleşmede davacının Arte France şirketine verdiği hak yayın hakkı olup bu yayın hakkı da münhasır bir devir şeklinde verilmemiş olduğundan davacının yapımcı sıfatıyla dava hakkını haiz olduğu, eserin kullanıldığı mecranın TV kanalı olması, kanalın bilinen izleyici oranı, kullanımın 3 dk 39 saniye olması hususları bir bütün olarak dikkate alınarak bilirkişice düzenlenen rapor ve belirlenen rayiç bedelin mahkemece denetime uygun bulunduğu, belgeselin sonunda görüntülerin alındığı Arte Televizyonuna teşekkür edildiği, dolayısıyla kullanıma ilişkin kaynak gösterildiği dikkate alındığında somut olayda 5846 sayılı Kanun kapsamında bir manevi hak ihlali bulunmadığı gerekçesiyle 5846 sayılı Kanun'un 68 inci maddesine göre hesaplanan 328.021 euro baz alınarak 3 katı 984.06 euronun davanın açıldığı tarih olan 03.03.2014 tarihindeki 1 euronun efektif satış bedeli dikkate alınarak bu miktar ile çarpımı sonucu belirlenen 3.065,70 TL maddi tazminatın 23.7.2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan tahsiline, fazlaya ilişkin istem ile manevi tazminatın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Nedenleri

1.Davacı vekilinin istinaf dilekçesinde; 5846 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin son fıkrasında belirtilen "Sinema eseri ile ilgili haklar saklıdır" hükümünün müvekkili aleyhine yorumlanarak müvekkilinin eser üzerinde tek yapımcı ve dağıtımcı olduğunun, hak sahipliği ve mülkiyet hakkının göz ardı edildiğini, müvekkilinin belgeselinde yer alan 6 dakikayı aşan görüntülerin, müvekkilinden izin alınmadan kullanıldığını ve yayınlandığını, eserde kullanılan animasyonlar için Ahmet Tayfun Öner ile telif anlaşması yapıldığını, bu animasyonların kullanım ve dağıtımının satın alındığını, 5846 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin son fıkrasının, müvekkilinin tek hak sahibi olmadığı şeklinde yorumlanmasının mümkün olmadığını, tazminat hesabında müvekkilinin hak sahipliğinin delillendirilmesi için sunulan Arte TV ile yapılan sözleşmenin esas alınarak davalının adeta ödüllendirildiğini, 2010 tarihli, eserde geçici süreli ve değişiklik yapılmasını meneden sözleşmenin esas alınmasının hukuka aykırı olduğunu, tüm eseri baştan sona kendi üretimi imiş gibi sunan ve tanıtımları ve internet gösterimleri dahil defalarca izinsiz yayımlayan davalılar yönünden bu sözleşmenin emsal alınamayacağını, belgeselin sonunda dava ile ilgisi bulunmayan Arte'ye teşekkür edilmesinin manevi hakların güvencesini oluşturamayacağını, manevi tazminat talebinin reddinin hukuka aykırı olduğunu beyanla kararın kaldırılarak, müvekkilinin hak sahipliğinin tespiti ile maddi ve manevi tazminat taleplerinin kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde; müvekkili tarafından yayınlanan belgeselde ve yayının sonunda dava konusu görüntülere ulaştığı kaynağın ismine yer verildiğinden kullanımın hukuka uygun olduğunu, müvekkili tarafından yapılan kullanımın ülkemiz ve tüm dünya için önem arz eden Marmaray kazılarında ortaya çıkan Bizans dönemine ait eserlerin seyirciye daha iyi aktarılması amacıyla Bern Konvansiyonu ve 5846 sayılı Kanun'un 35 inci maddesinin üçüncü fıkrasına uygun kısa alıntı şeklinde olup yayınlanan belgeselin de ilim eseri olarak kabul edilmesi gerektiğini, yayında alıntılanan görüntülerin kaynağı olan Arte Televizyonu logosuna yer verildiğini, sonunda da Arte Televizyonu ifadesine yer verilerek kanun hükmüne uygun alıntı yapıldığını beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla davanın kabul edilen maddi tazminata ilişkin 3.0657 TL'lik kısmının, kararın verildiği tarih itibarıyla 3.560,00 TL kesinlik sınırının altında olduğu, davalıların kullanımının ticari olması nedeniyle 5846 sayılı Kanun'un 80 inci maddesinde belirtilen yapımcı izninin aranmayacağı haller kapsamında değerlendirilemeyeceği, davacının yapımcı olarak Ahmet Tayfun Öner’den 3D animasyon görsellerine ilişkin mali hakları da devraldığından toplam 6 dakika üzerinden hesaplama yapılması gerektiği, dava dışı Fransız Arte TV ile imzalanan sözleşmedeki bedelin sektörel uygulamadaki yurt dışı belgesel fiyat aralığında olduğu, emsal olarak alınabileceği, sözleşmedeki bedelin döviz cinsinden belirlendiği ve dava tarihindeki kur dikkate alınarak dakika bedelinin belirlenmesinin de yerinde olduğu, İlk Derece Mahkemesinin yayın sonunda ARTE Televizyonu isminin teşekkür edilenler listesinde yayınlanması nedeniyle manevi tazminata hükmedilemeyeceğine yönelik gerekçesinin yerinde olmadığı; ancak davacı yapımcının 5846 sayılı Kanun'un 14, 15, 16 ıncı maddelerine dayanarak manevi tazminat talep hakkının bulunmadığı gerekçesiyle davalılar vekilinin istinaf isteminin usulden reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, davanın kısmen kabulüne, 5846 sayılı Kanun'un 68 inci maddesine göre hesaplanan 539,214 euro telif tazminatının 3 katı 1.617,642 euronun, davanın açıldığı tarih olan 03.03.2014 tarihindeki karşılığı 4.959,21 TL telif tazminatının 23.07.2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte birlikte davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A.Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde; tazminat bedelinin gösterim değil haksız kullanım bedeli olduğunu ve 2010 yılında imzalanan geçici süreli sözleşme baz alınarak hesaplanamayacağını, zira o sözleşmenin yürürlükte olmadığını ve mali manevi hakların güvencesini oluşturmayacağını, İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinde açılan 2012/294 E. sayılı dosyada aynı konuda dakikası 5 bin euro üzerinden hesap yapıldığını, davacının bütün dağıtım haklarının tek sahibi olduğunu, Arte Televizyonuna yalnızca yayın hakkının satıldığını, Arte Televizyonunun dahi bu hakka dayanarak yeni bir belgesel oluşturamayacağını sadece aynen yayınlayabileceğini, müvekkilinin anılan eserin yalnızca yapımcısı konumunda değil eseri meydana getiren olduğunu, Ahmet Tayfun Öner’in sadece bazı görsellerin sahibi olduğunu bu nedenle manevi hak sahibi de olduklarını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalılar vekili katılma yoluyla temyiz dilekçesinde; kaynak belirterek Bern Konvansiyonunda izin verilen hali ile kısa kullanım yapıldığını, dolayısıyla kullanımın hukuka uygun olduğunu, yayınladıkları belgeselin 5846 sayılı Kanun'un 35 inci maddesinde sayılan ilim eseri olduğunu, alıntılanan yayında Arte Televizyonunun amblemine yer verilip yayın sonunda teşekkür edildiğini, manevi hak devri kanunen mümkün olmadığından davacının manevi tazminat talep etmesinin mümkün olmadığını, talep edilen manevi tazminat miktarının fahiş olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, eser sahipliğinden kaynaklanan maddi manevi tazminat davasıdır.

2. İlgili Hukuk

3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5846 sayılı Kanun'un 5, 8, 10, 68 ve 80 inci madde hükümleri.

4. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup taraf vekillerince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

25.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.