Karar Detayı

MAHKEMESİ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2021/1596 Esas, 2022/12 Karar

HÜKÜM: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI: 2021/78 E., 2021/467 K.

Taraflar arasındaki finansal kiralama sözleşmesine konu malın iadesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında akdedilen 24.10.2016 tarihli finansal kiralama sözleşmesi gereğince finansmanını sağladığı makinaların davalıya teslim edildiğini, davalının kira bedellerini süresinde ödemediğini, ihtarlara rağmen edimini yerine getirmediğini, yine sözleşmenin ilgili maddesi gereğince Beyoğlu 3. Noterliğin 13.11.2020 tarihli ve 36496 yevmiye nolu ihtarıyla feshedildiğini belirterek malların müvekkiline teslimine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacının, davalının sözleşmeden kaynaklanan borcunu ödemediğini ileri sürerek borcun 60 gün içinde ödenmemesi halinde sözleşmenin fesholunacağını davalıya ihtar etmek istediği, Beşiktaş 3. Noterliğinde düzenlenen ihtarnamenin davalıya tebliğini noterden talep ettiği, bu ihtarnamenin tebliği için gönderilen tebligat evrakının ise, davalının belirtilen adresten taşındığının bildirilmesi nedeniyle tebliğ edilemeden iade edilmiş olduğunun ilgili noter tarafından verilen şerhten anlaşıldığı, 60'ar gün süreyi içeren ihtarnamelerin usulüne uygun gönderilmeden işbu davanın açıldığı, öngörülen sürelerin kamu düzenine ilişkin olup kısaltılamayacağı gibi ihtarnamelerde de kanuna uygun olarak belirlenen bu süreler davalıya tebliğ edilmeden sözleşmenin feshi söz konusu olamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; taraflar arasında yapılan sözleşmenin tebligata ilişkin maddesinde açıkça tarafların adres değişikliği yapması halinde, bu durumu diğer tarafa noter kanalı ile bildirmesi zorunluluğu getirildiğini, borçlu ile alacaklı arasında yapılan sözleşmenin tebligat adresi ile ilgili hükmünde, sözleşmede yer alan taraf adreslerinin ikametgâh adresi olarak kabul edileceği ve adres değişikliği zamanında ve noter kanalı ile bildirilmezse eski adrese yapılacak tebliğin geçerli olacağının kararlaştırıldığını, sözleşme serbestisi ve tebligat hükümleri karşısında sözleşmede belirtilen adrese çıkarılan ve bila tebliğ iade edilen tebligatların notere tevdii tarihinde muhataplarına tebliğ edildiğinin kabulü gerektiğini, davalı/kiracı tarafın müvekkiline adres değişikliğine ilişkin herhangi bir bildirimi olmadığını, adresten taşındığını, tebligat gönderilen adresin davalının mernis adresi olduğunu, Mahkemenin kendisinin de davalıya gönderdiği tebligatların bila döndüğünden, ihtarnamede belirtilen adrese (sözleşme adresine) 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun (7201 sayılı Kanun) 21 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre tebligat yapılmak zorunda kaldığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla her ne kadar davacı istinafında davalının adres değişikliğini bildirmemesi sebebiyle Mahkemenin red gerekçesinin doğru olmadığı iddiasında ise de, tebligat incelendiğinde; tebliğ memurunun davalı/kiracının sürekli olarak adresten ayrıldığı gerekçesi ile tebligatı merciie iade ettiği, oysa; 7201 sayılı Tebligat Kanunu, 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanunla değiştirildikten sonra, gerçek kişilere yapılacak tebligatla ilgili olarak iki aşamalı bir yol benimsendiği, bu kanun değişikliğine göre, muhatabın adres kayıt sistemindeki adresine, Kanun'un 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca doğrudan tebligat yapılmasının mümkün olmadığını, muhataba çıkarılan ilk tebligatın, öncelikle bilinen veya gösterilen en son adresine, mavi renkli zarf kullanılmaksızın ve adres kayıt sistemindeki adres olduğuna ilişkin şerh verilmeksizin Kanun'un 10 uncu maddesine göre normal bir şekilde çıkarılması gerektiği, muhatabın bu adreste bulunmaması durumunda, tebliğ memurunca Kanun'un 20 nci maddesi ve 21 inci maddesinin birinci fıkrası ile Tebligat Yönetmeliğinin 29 uncu maddesi uyarınca, muhatap lehine olan araştırmalar yapılarak tebligatın kendisine ulaşması ve bilgilendirme işlemlerinin yerine getirilmesi gerektiği, muhatabın gösterilen adresten sürekli olarak ayrılması ve yeni adresinin de tebliğ memurunca tespit edilememesi durumunda, tebliğ evrakının tebligatı çıkaran mercie geri gönderilmesi gerektiği, ancak bu aşamadan sonra, Kanun'un 10 uncu maddesinin ikinci fıkrası ve Yönetmeliğin 16 ncı maddesinin ikinci fıkrası nazara alınarak, tebliğ evrakının açık mavi renkli zarfla, adresin muhatabın adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresi olduğu belirtilerek, Kanun'un 21 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre tebliğinin mümkün olabileceği, 7201 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin ikinci fıkrası ve 21 inci maddesinin ikinci fıkrasının farklı şekilde yorumlanarak başka adresi bilinmediği gerekçesiyle muhatabın adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresine doğrudan doğruya 21 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre tebligat çıkartılmasının muhatabın savunma hakkını kısıtlayacağından, Anayasanın "Hak arama hürriyeti" kenar başlıklı 36 ncı maddesi ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) “Hukuki dinlenilme hakkı” başlıklı 27 nci maddesi ile Tebligat Kanunu'nun yukarıda bahsi geçen hükümlerine aykırı olacağı, tebligat parçasında bu adımların takip edilmediği ve iade edildiğinin görüldüğü, davacının yeniden tebligat çıkartması gerekirken çıkartmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; noterler tarafından gönderilen tebligatlara ilişkin işlemlerde şahıslar için mernis, şirketler için ticaret sicil adreslerine tebligat gönderilmesine olanak sağlayan bir uygulamanın olmadığını, Bölge Adliye Mahkemesince belirtilen tebligat uygulamasının mahkemelerce ve icra dairelerince uygulanabileceğini, zira tebligat çıkarılacak kişinin mernis adresini göremeyen noterlerin mernis adresine tebligat çıkarmalarının da mümkün olmadığını, noterlerin yalnızca tebligat isteyen kişilerin bildirdiği adreslere tebligat çıkarabildiklerinden mavi zarf ve tebligat zarfına mernis adresidir eklemesi yapabilmelerinin mümkün olmadığını, dolayısıyla Bölge Adliye Mahkemesi kararında belirtilen ilgili kanun maddelerinin de somut olayda uygulanma imkanının bulunmadığını, dava konusu olayda davalının sözleşmedeki adresinden sürekli olarak ayrıldığını, tebligat gönderilecek başka adresi de bulunmadığını, davacı şirketin yada noterlerin adres araştırmalarının kanunen mümkün olmadığını, sözleşme serbestisi ilkesi gereğince tarafların sözleşme içeriğini kanuni sınırlar içerisinde serbestçe belirleyebildiğini, taraflar arasındaki sözleşmenin 34 üncü maddesinde tarafların açık adres değişikliği yapması halinde diğer tarafa noter kanalı ile bildirme zorunluluğu getirdiğini, yine taraf adreslerinin ikametgah adresi olarak kabul edildiğini ve adres değişikliği zamanında ve noter kanalıyla bildirilmezse sözleşmedeki adrese yapılacak tebligatın geçerli olacağının düzenlendiğini, davalının sözleşmedeki adresinin aynı zamanda mernis adresi olduğunu, 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu'nun 33 üncü maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca kiracının bu Kanunda belirtilen borcunu kanuni sürede ödememesinden dolayı kiralayan tarafından noter aracılığıyla kiracıya gönderilen fesih ihtarnameleri hakkında 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 68/b maddesi hükümlerinin uygulanacağının düzenlendiğini, bu madde uyarınca da sözleşmedeki adrese çıkarılan tebligatın usule uygun olduğunu ileri sürerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, finansal kiralama sözleşmesine konu malın iadesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı 6100 sayılı Kanun 27 nci, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.7201 sayılı Kanun'un 10, 20 ve 21 nci maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Dava, finansal kiralama sözleşmesine konu malın iadesi istemine ilişkindir. Taraflar arasında imzalanan Finansal Kiralama Sözleşmesinin 34 üncü maddesi "Kiracı ve kefiller, işbu sözleşmede yer alan hususların yerine getirilmesi ve kiralayan tarafından kendilerine gerekli tebligatın yapılabilmesi için bu sözleşmede isim ve unvanlarının yanında belirtilmiş adresleri kanuni yerleşim yeri ittihaz ettiklerini, belirtilen yerde adres yazmaması halinde ticaret sicil dosyalarındaki son adreslerinin veya kiralayan tarafından son olarak herhangi bir bildirim gönderilen adreslerinin muhtarlıkta kayıtları bulunmasa bile yasal yerleşim yerleri olduğunu, ileride diğer bir mahalli kanuni yerleşim yeri ittihaz edecek olurlarsa, bu yeni adresi derhal noter aracılığı ile kiralayana bildirmeyi, bildirmedikleri takdirde bu sözleşmede yazılı ya da yukarıda yer alan adreslerine ya da kayıtlı elektronik posta adreslerine 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 7a, 10 ve devamı hükümlerinde yer alan usule göre gönderilecek her türlü kendilerine gönderilmiş sayılacağını kabul ve taahhüt ederler" hükmünü içermektedir. Mahkemece anılan sözleşme hükmü üzerinde durulup varılacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

18.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.