Karar Detayı

MAHKEMESİ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2020/581 Esas, 2021/1339 Karar

HÜKÜM: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI: 2015/506 E., 2019/10 K.

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin, donatma iştirakinde bulunan ve aralarında 8872746 IMO numaralı Chalna gemisinin de bulunduğu gemilerin bir kısmını dava dışı Kent Shipping Ltd.’ye kiraya verdiğini, fakat dava dışı kiracının kira akdine ve ticari teamüllere aykırı bir şekilde davacı donatanın zararına hareket ettiğinin tespiti üzerine söz konusu kira akdinin feshedildiğini, söz konusu kira akdinin feshinin başlıca nedenleri arasında kiracının kendi gemileri için tamirat, akaryakıt, ikmal, yedek parça ve iaşe gibi kalemler nedeniyle yapmış olduğu harcamaları da davacının yabancı olması ve Türkiye'deki işleyişe tam olarak hakim olamamasını fırsat bilerek davacının donatanı olduğu Chalna gemisine fatura ettirdiğinin tespit edildiğini, bu bağlamda davalı şirket tarafından İstanbul 7. İcra Müdürlüğü'nün 2015/11878 E. numaralı icra dosyası ile 30.04.2015 tarihinde 33.011,19 USD tutarındaki cari hesap alacağından bahisle genel haciz yoluyla icra takibi başlattığını, söz konusu takip talebine istinaden tebliğe çıkarılan ilk ödeme emrinde borçlu olarak (1) Kent Denizcilik Ltd Şti.; (2) Volgo Don LLC’nin gösterildiğini, fakat sözde davalı takip alacaklısı tarafından usule aykırı olarak sadece ödeme emrini düzeltilmek suretiyle müvekkili şirketin borçlu sıfatında değişiklik yapılarak "Ladva isimli gemi donatanına (Volgo Don LLC) izafeten Sailtrade Denizcilik ve Tic. Ltd. Şti." adına ödeme emri çıkartıldığını, takibin usulsüz olarak kesinleştiğini, takip talebinde borcun dayanağı olarak gösterilen belgelerin bulunmayışı ve davacı donatana ait Chalna gemisi için takip talebine konu edilebilecek herhangi bir mal ve hizmetin verilmediği gerçeği karşısında takip talebinin alacaklı ve dava dışı kiracı arasında muvazaalı olarak başlatıldığının izahtan vareste olduğunu, başka bir ifadeyle dava dışı kiracının, davacı müvekkilinin mülkiyetinde bulunmayan gemiler için yapmış olduğu harcamaları da davacı donatanın yabancı oluşundan faydalanarak davacı donatana yansıttığı ve söz konusu icra takiplerini muvazaalı olarak başlattığını ileri sürerek icra takibinden dolayı borçlu bulunmadığının tespitine ve kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirket tarafından, davacının maliki bulunduğu Chupa, Ladva, Loukhi, Pryazha, Pudozh ve Shoksha isimli gemilere, gemi sistemine ilişkin yedek parça hizmetinin verildiğini, takipte ödeme emrindeki maddi hatanın düzeltildiğini, yapılan işlemin icra memuru işlemi olup, bu hususta davacının şikayet prosedürüne başvurma hakkının baki olduğunu, yabancı bayraklı gemilerde, donatan yurtdışında ise, donatana izafeten gemi kaptanına yahut acentesine takip yöneltilmesinin, donatanın temsilcisi sıfatını haiz olmaları nedeni ile usul ve yasaya uygun olduğunu, davacının muvazaa iddiasının gerçeği yansıtmadığını belirterek davanın reddine ve kötü niyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu faturaları düzenleyen davalı ...Ş.'nin gemilere haberleşme servisi sağlayan İrridium, Inmarsat v.b uluslararası firmaların Türkiye temsilcisi ve acentesi konumunda olduğu, faturaların kesilmiş olduğu gemilerin İrridium firması üzerinden davalı ... kanalıyla hizmet aldığı ve bu hizmet karşılığında irridium haberleşme (irridium pilot) sistemine ait aylık pilot kullanım bedeli ile aylık kullanım kapasitesi (25 MB) ile faturalandırılmış olduğu, bu hizmetlerin uydu üzerinden direk gemiye sağlanıyor olması sebebiyle, fatura karşılığı hizmetlerin herhangi bir irsaliye ile gemiye teslim edildiğinin ispat edilmesinin mümkün olmadığı, ancak bu hizmetlerin, hizmet sağlayıcı tarafından verilmesi, hizmetin verileceği gemi adıyla işletme müteahhidi ile bir sözleşme yapılması koşuluna bağlı olduğu, dosyada hizmetin verildiği gemilere ait sözleşmelerin bulunmadığı, bu kapsamda, davalının alacağını ispat edemediği, alacağın ispatı için faturaların kesildiği gemilere ait sözleşmelerin dosyaya sunulması, fatura üzerinde kod ile gösterilen hizmet ve/veya malların ne olduklarının ayrıntılı olarak izah edilmesi, kod ile fatura edilen kalemlerin haberleşme hizmeti karşılığı olması durumunda sözleşmede yer alıyor olması, yedek parça temini karşılığında olması durumunda dava konusu gemilere irsaliye veya teslim tutanağı ile gemi kaptanı imza/kaşesi karşılığında teslim edilmiş olması gerekeceği, davalının ticari karar ve risklerini Kent Shipping Ltd nezdinde aldığı ve Kent Shipping Ltd’nin de donatan sıfatı ile hareket ettiği anlaşıldığı, nitekim, bu hareket tarzı, gemi kira sözleşmesi tahtında değerlendirildiğinde, ihtilaf konusu bu tür masraflardan kiracının sorumlu olmasının doğal bir sonuç olduğu, anılı masraflardan teknik bilirkişi raporuyla da ortaya çıktığı üzere davacı donatanın sorumlu olmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, icra takibinden dolayı borçlu olmadığının tespitine, koşulları oluşmadığından kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yabancı bayraklı gemilerin borçları bakımından geminin donatanı, acentesi, kiracısı müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğundan, davacı aleyhine başlatılan icra takibinde usulsüzlük bulunmadığını, davacının işbu davayı açmakla dürüstlük kuralına aykırı davrandığını, müvekkil şirket tarafından verilen airtime hizmetine ilişkin, davacının maliki olduğu gemiler bakımından Inmarsat C Sözleşmeleri ile eklerinin dosyaya sunulduğu halde raporda incelenmediğini, rapora karşı yapılan itirazları karşılar ek apor alınmadığını, eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek İlk Derece Mahkemesinin kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu faturalar içeriği uydu haberleşme sistemi hizmeti, geminin elverişi halde tutulması ve emniyetinin sağlanması bakımından geminin işletilmesine ilişkin bir husus olduğundan davalı nezdinde donatan sıfatını haiz olan dava dışı kiracının sorumluluğunda olup, gemi kira sözleşmesi uyarınca, gemiyi denize elverişli şekilde kiracıya teslim etme borcunu ifa eden sicile kayıtlı davacı gemi maliki bundan sorumlu tutulamayacağı, ayrıca fatura konusu mal veya hizmetin teslimini ispat külfeti davacı satıcıya ait olup, yasal delillerle desteklenmediği sürece fatura ve davacı defter kayıtları tek başına alacağın varlığını kanıtlamayacağı, dolayısıyla davacı, fatura konusu mal veya hizmetin davalıya teslim edildiğini kanıtlamak zorunda olduğu, somut olaya gelince, dava konusu faturaların dava dışı Kent Shipping and Chartering Ltd adına düzenlendiği ve cari hesabın da bu şirket üzerinden takip edildiği davalının ticari defter ve kayıtlarından sabit olduğu gibi, faturalara dayanak olarak gemilere ilişkin sözleşmelerin sunulmuş olması tek başına faturalar içeriği alacağın varlığına delalet teşkil etmeyeceği gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebepler ve resen dikkate alınacak sebeplerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, gemilere verilen uydu sistem bedeli için düzenlenen fatura alacağının 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 1352 nci maddesinin 1 ı maddesi uyarınca gemi alacağının tahsil amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6102 sayılı Kanun'un 1352 nci maddesinin 1 ı maddesi.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

17.07.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.