Karar Detayı

MAHKEMESİ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2020/44 E., 2020/819 K.

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararının davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine, Dairemizin 21.11.2019 tarihli ve 2018/1521 E., 2019/7401 K. sayılı kararı ile bozulmuş, bozma üzerine Bölge Adliye Mahkemesince bozma ilâmına direnilmiş ve bu kararın da davalı vekili tarafından temyizi üzerine Dairemizce bozma kararı yerinde bulunarak direnme kararı incelenmek üzere dosya Hukuk Genel Kuruluna gönderilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 01.02.2023 tarihli ve 2021/11 288 E., 2023/8 K. sayılı ilâmı ile direnme kararının yerinde olduğuna karar verilerek diğer temyiz itirazları incelenmediğinden davalı vekilinin temyiz itirazlarına ilişkin inceleme yapılmak üzere dosya Dairemize gönderilmiştir.

Hukuk Genel Kurulu tarafından dosya Dairemize gönderilmiş olmakla Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin Ferhat Toprak San. Tic. A.Ş'deki hisselerinin davadışı şirket ortaklarına devrettiğini, satış bedeline karşılık alacaklısı ..., müşterek borçluları Ferhat Toprak San. Tic. A.Ş., Has Tuğla A.Ş. ve Fırat Toprak San. Tic. Ltd. Şti. olan 36 adet kambiyo senedi düzenlenerek imzalanıp müvekkiline verildiğini, senetlerin vadelerinde ödenmediğini, vadesi gelmeyenlerin de ödenmeyeceğinin belli olması nedeni ile takip yapıldığını, haksız olarak itiraz edildiğini, borçlunun kambiyo senetlerinin borçlusu olduğunu, bonoların hisse devri karşılığında ahzolunduğunu, taraflar arasında protokol bulunduğunu ileri sürerek, başlatılan takibe vaki itirazın iptalini, ıslah dilekçesi ile 300.000,00 USD'nin davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; senet bedellerinin ödenmesi konusunda davacı ile senet borçluları ve 3. kişiler arasında protokol düzenlendiğini, buna göre senet bedellerinin Has Tuğla A.Ş. adına ... tarafından davacıya ödenmesinin, Has Tuğla A.Ş. tarafından ödenen bedel kadar 36.000.000 adet tuğlanın ... 'na verilmesinin kararlaştırıldığını, bu nedenle senetteki imzaların boşa çıktığını, senetlerin ve taraflar arasındaki tüm ilişkilerin zamanaşımına uğradığını, davacının müvekkilinden bir talep hakkı olmadığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 10.03.2017 tarihli ve 2014/60 E., 2017/234 K. sayılı kararı ile; 09.03.2007 tarihli protokol kapsamında senet bedellerinin ödenmemesi nedeni ile alacaklı, borçlular ve üçüncü kişi arasında şartlı olarak borcun devri anlaşması yapıldığı, protokol gereğince borçlu Hastuğ Toprak San. ve Tic. A.Ş. tarafından senet bedeli kadar tuğlanın üçüncü kişi ... ’na verileceği ve karşılığında da üçüncü kişinin alacaklıya senet bedellerini ödeyeceği, buna göre üçüncü kişi ... 'nun alacağı davacıya ödemekle yükümlü olduğu ve borçlunun alacaklıya doğrudan ödeme yükümlüğünden kurtulduğu, zira bu durumda borcun temlikinin söz konusu olduğu, borcun temlikinin gerçekleşmiş olması nedeniyle öncesine dayalı borç ilişkisinden kaynaklanan senetlerin kambiyo senedi vasıflarının sona erdiği, protokol gereğince borcun üçüncü kişiye devredilmiş olması nedeniyle alacaklının üçüncü kişiden alacağını talep etmesi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 11.01.2018 tarihli ve 2017/449 E., 2018/3 K. sayılı kararı ile; tarafların düzenlediği protokol başlıklı sözleşmede ... 'nun davaya konu bonoların düzenleyicilerinin borcuna adi yazılı bir sözleşme ile katıldığı, kambiyo senetlerinden doğan borcun aynen devam ettiği ve sözleşmenin kambiyo senetlerinden doğan borçların bütün olarak ... 'na nakledilmesi (üstlenilmesi) anlamını taşımadığı, başka bir deyişle kambiyo senetlerinden doğan borcun devam ettiği, bu borcun yerine protokolden doğan borcun geçmediği ve geçemeyeceği, bu durumda dava konusu senetlerden dolayı davalının keşideci sıfatıyla borcunun devam ettiği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 21.11.2019 tarihli ve 2018/1521 E., 2019/7401 K. sayılı taraflar arasında borca katılma değil, borcun nakli iradesinin bulunduğu, bu durumda, protokolün ve taraf delillerinin borcun nakli kurumu çerçevesinde değerlendirilmesi ve oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararı bozularak dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; önceki gerekçeye ilaveten hisse devrinden dolayı düzenlenen bonoların 09.03.2007 tarihli protokol ile iptal edilmediği, bu durumda kambiyo senedi olan bonolardan dolayı keşidecilerin sorumluluğu ve borçluluğunun aynen devam ettiği, protokol gereğince senetleri ödeyeceği kararlaştırılan ... 'nun durumunun ancak sözleşmeye katılma olarak kabul edilebileceği, zira kambiyo senetlerinden doğan borcun aynen durduğu ve bu borcu ... 'nun alacağı tuğlalara karşılık ödeyeceğinin kararlaştırıldığı, oysa borcun nakli sözleşmesinin varlık kazanabilmesi için eski borcun tamamen sona erdirilmesi ve onun yerine yeni borcun geçmesi gerektiği, somut olayda kıymetli evraktan doğan borçların iptal edilmediği ve bunların yerine protokolden doğan borçların geçmediği, başka bir deyişle protokol ile kıymetli evraktan doğan borçların üçüncü şahıs olan ... tarafından nasıl ödeneceğinin belirlendiği, aksi hâlde hiç kimse kıymetli evraktan doğan ve üç borçlunun yüklendiği borcun karşılığını adi yazılı bir sözleşmeye bağlanan borca nakletmeyeceği, borç ilişkisinde alacaklı alacağını garanti altına almak için borçlu sayısını artırmak (kefil v.b) ya da ayni güvence (rehin v.b) almak isteyeceği gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkilinin davacının devrettiği hisse bedeli karşılığı düzenlenen bonolara teminat amaçlı müteselsil borçlu sıfatıyla imza koyduğunu, 09.03.2007 tarihli protokol ile ... 'nun Hastuğ Toprak San. ve Tic. A.Ş.'den tuğla almayı ve tuğla bedellerini de davacıya ödemeyi kabul ettiğini, böylelikle davacıdan hisse almadığı için bu alışverişte taraf olmayan müvekkilinin borcunun sona erdiğini, 09.03.2007 tarihli protokolün borca katılma değil borcun nakli niteliğinde olduğunu ve müvekkilinin sorumluluğunun sona erdiğini, dolayısıyla direnme kararının hukuka uygun olmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Dairemizin İnceleme Kararı

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 373 üncü maddesinin beşinci fıkrası gereğince Dairemizce yapılan incelemede, Daire kararının yerinde olduğu belirtilerek temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın Hukuk Genel Kuruluna gönderilmesine karar verilmiştir.

D. Hukuk Genel Kurulu Kararı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulununn 01.02.2023 tarihli ve 2021/11 288 E., 2023/8 K. sayılı ilâmı ile 09.03.2007 tarihli protokolde yer alan kayıtların gerçek anlamı, tarafların gerçek iradeleri bağlamında değerlendirildiğinde anılan protokol ile dava dışı ... 'nun her biri 60.000,00 USD bedelli olan ve Ferhat Toprak San. ve Tic. A.Ş., Hastuğ Toprak San. ve Tic. A.Ş. ve Fırat Toprak San. Tic. Ltd. Şti.'nin müşterek müteselsil borçlu olarak bulunduğu otuz altı adet senetten kaynaklanan borcu üstlenmemiş olduğu, aksine belirtilen borca katılarak Ferhat Toprak San. ve Tic. A.Ş., Hastuğ Toprak San. ve Tic. A.Ş. ve Fırat Toprak San. Tic. Ltd. Şti. ile birlikte müteselsil borçlu hâline geldiği, 09.03.2007 tarihli protokol ile ... borca katılmış olduğundan asıl borçlu davalının borcunun sona ermediği, zira 09.03.2007 tarihli protokolün üçüncü maddesinde ... 'nun her ay aldığı tuğlaya karşılık o aya ait 60.000,00 USD bedelli senedi ...'ya ödeyip alarak Hastuğ Toprak San. ve Tic. A.Ş.'ye teslim edeceği belirtilerek asıl borçluların otuz altı adet senetten kaynaklanan borçlarının devam ettiğinin ifade edilmeye çalışıldığı, taraflar ve diğer borçlular Ferhat Toprak San. ve Tic. A.Ş. ve Hastuğ Toprak San. ve Tic. A.Ş. ile dava dışı üçüncü kişi ... tarafından imzalanan 09.03.2007 tarihli protokolün borca katılma sözleşmesi olduğu, bu sözleşme ile ... 'nun borca katıldığı ve diğer borçlularla birlikte müteselsil borçlu hâline geldiği, böylece asıl borçlu davalının dava konusu kambiyo senetlerinden kaynaklanan borcundan kurtulmasının söz konusu olmadığı ve sorumluluğunun devam ettiğinin kabul edilmesi gerektiği gerekçesi ile direnme kararı yerinde bulunarak bozma nedeni dikkate alındığında karara yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Dairemize gönderilmesine karar verilmiştir.

E. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmalık, hisse devri karşılığında verilen bonolar nedeniyle alacağın tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 18 ve 174 üncü maddesi

3. Değerlendirme

4. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

12.07.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.