Karar Detayı

MAHKEMESİ: Ticaret Mahkemesi

SAYISI: 2018/713 Esas, 2021/522 Karar

HÜKÜM: Asıl dava ret, karşı dava kabul

Taraflar arasındaki asıl ve karşı alacak davalarının bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda Mahkemece asıl davanın reddine, karşı davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı karşı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 20.06.2023 günü hazır bulunan davacı karşı davalı vekili Av. ...... ile davalı karşı davacı vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesi ile; İstanbul Halkalı'da bulunan iki adet taşınmazın davalılarca açık artırma suretiyle satışa çıkartıldığını, müvekkil şirketin 459 ada 1 parselle ilgili ihaleyi 3.700.000,00 TL, 463 ada 1 parselle ilgili ihaleyi de 1.650.000,00 TL peşin teklif vererek kazandığını, %4 teminat tutarlarını TOKİ hesabına yatırdığını, yanlar arasında peşinat ve vade konularında hiçbir görüşme yapılmamasına rağmen davalının %25 peşinat ve 30 ay vade şeklinde ödeme koşullarını tespit ederek müvekkiline bildirdiğini, müvekkilinin istenen tutarları itirazı kayıtla yatırdığını, müvekkilinin belirtilen hususlardaki dilekçelerine hiçbir cevap verilmeksizin sonradan davalı Eskidji yetkilisinin ihalenin, sözleşme imzalanmadığından, ihaleden vazgeçildiğinden bahisle iptal edildiğini, müvekkiline bildirdiğini, müvekkilinin yatırdığı 2.327.424,24 TL'nin üç aydan fazla süreyle kullanılıp 1.794.015,00 TL'nin müvekkiline iade edildiğini, 535.412,24 TL'nin haksız olarak irat kaydedildiğini belirterek haksız olarak irat kaydedilen 535.412,24 TL'nin ve iade edilen paranın üç ay yedi günlük faizinin de davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili tarafından TOKİ'ye ait bir kısım taşınmazlar için müzayede düzenlendiğini, davacının söz konusu taşınmazlar için peşin ve vadeli olmak üzere iki teklif sunduğunu, müzayede sonrası da %4'lük teminatı vadeli seçeneğe göre yatırmış olduğunu, teklifinin TOKİ tarafından onaylandığını, bir ay sonra peşin seçeneği tercih ettiğini ileri sürerek taleplerde bulunduğunu, usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen süresi içinde sözleşme imzalamadığını, bunun üzerine ihalenin iptal edildiğini, TOKİ tarafından 474.489,00 TL, müvekkili tarafından da 58.923,00 TL irat kaydedildiğini, davayı kabul anlamına gelmemek kaydıyla müvekkilinin ancak 58.923,00 TL ile sorumlu tutulabileceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Karşı dava olarak; müzayedenin davacıdan kaynaklanan nedenle iptal edilmesi durumunda davacının, satış şartnamesinin 17 nci maddesi uyarınca tahsil edilecek bedelin %1,69' u oranında cezai şart ödemesi gerektiği iddiasıyla, cezai şart olarak hesap edilen 105.000,00 TL'nin 19.09.2011 tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemece 18.03.2016 tarih, 2011/621 E. ve 2016/185 K. sayılı kararı ile ihale bedelinin artırma koşulları uyarınca ödenmemesi durumunda ihale yoluyla satış yapan idarenin hemen dönerek hem davacıya hem de diğer davalı Eskidji Müzayedecilik Tic. İth. İhr. A.Ş.'ne yöneltilmesi gerekli bozucu yenilik doğuran dönme beyanında bulunması gerekirken bulunmadığı, bu itibarla idarenin fesih işleminin haksız olduğu, irat kaydedilen teminatlarla birlikte yapılmış ödemelerin faiziyle birlikte iadesi gerektiği, Eskidji Müzayedecilik Tic. İth. İhr. A.Ş.’nin de münhasır tellal sıfatıyla, ihale konusu taşınmazların satılması ve mülkiyet hakkı kazanılması konularında üstlendiği aracılık yapma edimini benzer alandaki hizmetleri yürüten basiretli bir simsar gibi davranarak vekalet veren konumundaki davacı şirketin haklı menfaatini gözetmesi gerektiği, somut olayda gözetmediği, bu nedenlerle davalıların davacı zararlarından müştereken sorumlu bulundukları sonuç ve kanaatine varılarak davanın kısmen kabulü ile haksız irat kaydedilen 535.412,24 TL'nin dava tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, davadan önce davalılar usulünce temerrüde düşürülmediğinden, bu nedenle davacı ancak davadan itibaren faiz talep edebileceği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne; 535.412,24 TL'nin dava tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin isteğin reddine, karşı davanın reddine karar verilmiş, davalılar vekilleri temyiz etmiştir.

B. Bozma Kararı

Yargıtay (Kapatılan)19. Hukuk Dairesi'nin 21.09.2017 tarihli, 2016/19138 E. ve 2017/6129 K. sayılı kararıyla davalı TOKİ yönünden yargı yolu itirazının değerlendirilmesi gereğine işaret edilerek bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı TOKİ Başkanlığı aleyhine açılan davanın tefrikine, tacir olan davacı şirketin teklif yaparken hem peşin hem vadeli fiyatlar üzerinden teklif vererek her iki durum için de ihaleye teklif vermek suretiyle icabet ettiği, İdare tarafından da vadeli teklif üzerinden ihalenin onaylandığı, ancak sonrasında davacı şirket tarafından peşin alım hususunda iradelerinin olduğu ve bu kapsamda değerlendirme yapılması talebinde bulundukları, ödemelerin de ihtirazi kayıtla yapıldığını belirttikleri, ihale olur makamı tarafından da şartname hükümleri gereğince sözleşmenin imzalanmaması sebebiyle ihalenin feshedildiği ve yatırılan peşinat ve teminat miktarının irat kaydedildiği, şartnameye ve ihalenin işleyişine aykırı fiili herhangi bir durum bulunmadığı, bu nedenle şartname hükümlerine göre, idarece ihalenin feshi ile yatırılan peşinat ve teminatın irat kaydedilmesinin haklı olduğu, açılan davada davacının talepte bulunamayacağı, karşı dava açısından ise; ihalenin feshine davacı sebebiyet vermiş olmakla, şartname gereğince ceazi şart alacağının 163.923,24 TL olarak hesap edildiği, Eskidji firmasının iş bu hesaplanan tutarın banka ve tahsilat makbuzu ile peşinen uhdesine geldiği ve dosyaya sunulan TOKİ’ye gönderildiğine dair 105.000,00 TL’lik dekont gözetildiğinde, bu meblağ nispetinde bakiye alacağının bulunduğu gerekçesiyle asıl davanın reddine; karşı davanın kabulü ile; 105.000,00 TL'nin 25.09.2011 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davacı karşı davalıdan alınarak davalı karşı davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı karşı davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı karşı davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; gerekçeli kararın dava konusu ihaleye ilişkin teknik şartnameden farklı bir belgeye dayanılarak oluşturulduğunu, bilirkişi raporlarına itirazlarının değerlendirilmediğini, şartnamenin 11 inci ve 13 üncü maddesi uyarınca, hem peşin hem vadeli teklif sunan müvekkile ödeme hususunda seçim hakkı sunulduğunu, ödemelerin peşin satış tercih edildiğine ilişkin ihtirazi kayıtla yapıldığını, peşin satışa ilişkin cevap beklerken ihalenin iptal edildiğini, davalı karşı davacının ihalenin feshi sürecinde kusurlu olup olmadığının incelenmediğini, karşı davacının cezai şart isteminin hukuka aykırı olduğunu, cezai şart için şartnamede iki hususun belirlendiğini, satın almadan vazgeçme ve ihale bedelinin süresinde yatırılmaması hallerinde cezai şart ödeneceğinin kararlaştırıldığını, bu hususların gerçekleşmediğini, irat kaydedilen tutarda hata yapıldığını, bozma ilamı dışında kalan kısımların usuli kazanılmış hak oluşturduğu, bozma sonrası alınan raporların bozma öncesi raporlarla çelişkili olduğunu, belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, ihalenin haksız feshi suretiyle irat kaydedilen paranın ve nemalandırılmadan iade edilen ihale bedeli faizinin tahsili, davalı Eskidji … A.Ş.’nin karşı davada ise, müzayedenin davacı karşı davalıdan kaynaklanan nedenle iptal edilmesi nedeniyle davacı karşı davalıdan cezai şart alacağının tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 386 ncı ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme

Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve mahkemece gerekçede dava konusu şartnameden başka bir şartnamenin maddelerine yer verilmiş olması maddi hata olarak değerlendirilmesine ve şartname hükümlerinin aynı olmasına göre, davacı karşı davalı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı karşı davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun

olan kararın ONANMASINA,

Takdir olunan 8.400,00 TL duruşma vekalet ücretinin davacı karşı davalıdan alınarak davalı karşı davacıya verilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davacı karşı davalıya yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine, 22.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.