Karar Detayı

MAHKEMESİ: İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2018/2020 Esas, 2021/1313 Karar

HÜKÜM: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: İzmir Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2017/90 E., 2018/100 K.

Taraflar arasındaki markaya tecavüz bulunmadığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne, dava, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin ikinci fıkrası gereğince miktar veya değer söz konusu olmaksızın duruşmalı olarak incelenmesi gereken dava ve işlerin dışında bulunduğundan duruşma isteğinin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 05.04.2011 tarihinde kurulan müvekkili şirketin RAKS markası altında piyasaya sunduğu vantilatör ürünlerinden ikisinin “SF 16 MC” ve “SF 18 MC” kodlu ürünler olduğunu, kodlamadaki kullanımın aslen uluslararası alanda da kullanılan bir açılım olup SF İngilizce “Stand Fan” sözcüklerinin ilk harfleri, MC İngilizce “Manuel Control” (Türkçe karşılığı elle kontrol) sözcüklerinin ilk harfleri, 16 ve 18 rakamlarının malların uzunluğunun inch birimi olarak gösterilmesi olduğunu, bu model ürünlerin 1990’lı yıllardan bu yana RAKS markası altında piyasaya sunulduğunu, davalı şirketin vantilatör, ısıtıcı ve sair ısıtma ve soğutma cihazları ile küçük ev aletleri gibi ürünlerin ve farklı sektörler için çeşitli plastik parçaların üretimini yapan ve bu ürünleri pazarlayan bir firma olduğunu, davalılardan ...'ın ise, fason imalat yapan davalı şirketin ortağı ve yönetim kurulu üyesi olup Türk Patent ve Marka Kurumu (TPMK) nezdinde “2014/36078” numaralı “VALS SF 16 MC” ve 2014/36069 numaralı “VALS SF 18 MC” markanın kendi adına tescilini gerçekleştirdiğini, davalı şirketin RAKS Teknoloji Enerji Yatırımları San. Tic. A.Ş.’ne Karşıyaka 5. Noterliği aracılığıyla keşide ettiği 04.05.2017 tarihli ihtarnamede, RAKS vantilatör ürün grubunda kullanılan “SF 16 MC” ve “SF 18 MC” ibarelerinin davalı ...’a ait “2014/36078” numaralı “VALS SF 16 MC” ve 2014/36069 numaralı “VALS SF 18 MC” markalarından kaynaklanan hakları ihlal ettiği iddia edilerek, RAKS vantilatör ürün grubunda “SF 16 MC” ve “SF 18 MC” ibarelerinin kullanılmaması aksi halde yasal yollara müracaat edileceğinin ihtar edildiğini, aslen markalar davalılardan ...’a ait olmakla beraber ihtara konu kullanımın hukuka aykırı olduğu iddiasıyla davalı şirket tarafından ihtar yapıldığından davada mecburen şirketin de davalı olarak gösterildiğini, "SF 16 MC” ve “SF 18 MC” nolu ibareler teknik ifadeler olup bu ibarelerin 20 yılı aşkın bir zamandır RAKS marka ürünlerde kullanıldığını, davalılara ait “VALS SF 16 MC” ve “VALS SF 18 MC” markalardan kaynaklanan hakları ihlal etmesinin mümkün olmadığını, RAKS grubunun bu ibareleri, davalının marka başvurusunu gerçekleştirdiği 2014 yılından önce de kullandığını, davalıların, sözleşmeli olarak 2011 2014 yılları arasında RAKS markası altında ürettikleri ürünlerde kullanılan “SF 16 MC” ve “SF 18 MC” ibarelerini kendi adlarına “VALS SF 16 MC” ve “VALS SF 18 MC” markaları ekinde kötüniyetle tescil ettirdiklerini, müvekkili şirketin kullanımının 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (6769 sayılı Kanun) kapsamında ihlal olmadığını, markanın “VALS” şeklindeki esas unsurunun kullanılmadığını, markanın bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğinden, RAKS markalı ürünlerde model kodu olarak kullanılan “SF 16 MC” ve “SF 18 MC” ibarelerinin davalılara ait “VALS SF 16 MC” ve “VALS SF 18 MC” markalardan kaynaklanan hakları ihlal etmesinin mümkün olmadığını, davalıların markasına karıştırılma ihtimali bulunmadığını, davalıların keşide ettiği ihtarnameye konu ürünleri piyasaya süren müvekkili şirketin işbu davanın açılması bakımından hukuki menfaatinin de olduğunu ileri sürerek müvekkil şirketin “DF 16 MC”, “SF 16 MC” ve “SF 18 MC” ibarelerini RAKS marka ürün modellerinde kullanmasının davalılardan ... adına TPMK nezdinde tescil ettirilmiş olan 2014/36078 sicil nolu “VALS SF 16 MC” ve 2014/36069 sicil nolu “VALS SF 18 MC” markalar üzerindeki marka hakkına tecavüz teşkil etmediğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; davacı şirketin iş bu davaya konu üç adet markayı, haksız ve hukuka aykırı, tüketici nezdinde iltibas yaratacak şekilde ve kötü niyetli olarak kullandığını, müvekkiline ait bu markaların kullanıldığı ürünlerin (vantilatörlerin), davalı şirketin ürettiği ürünler ile karıştırılma ihtimalinin oldukça yüksek olduğunu, 1990'larda tanınan raks markasına sahip şirketler grubunun iflas ettiğini ve kullandığı tüm markaların da mahkeme kararıyla iptal edildiğini, 2011 yılında kurulan davacı şirketin ise bambaşka bir firma olup kötü niyetle iflas eden raks markasının tanımışlığından faydalandığını, iflas eden raks şirketler grubunun söz konusu ibareleri hiçbir zaman marka olarak kullanmadığını, sadece kod olarak kullandığını, bu ibarelerin müvekkilleri tarafından markalaştırılıp piyasada tanınmışlık kazandığını, müvekkilinin bu ibareleri markalaştırmasından sonra davacı şirketin de benzer marka başvuruları yapmaya başladığını, davacı kullanımlarının davalıların marka ve tasarım haklarını açıkça ihlal ettiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 6769 sayılı Kanun'un 154 üncü maddesi gereğince tüm sınai haklar için ortak olmak üzere tecavüz bulunmadığının tespiti davası açılabildiği, önceden bildirim yapılmasının dava şartı olarak düzenlenmediği, davacının kullandığı "DF 16 MC", "SF 16 MC", "SF 18 MC" ibarelerinin davalı tarafa ait 2014/36078 numaralı "Vals SF 16 MC", 2014/36069 numaralı "Vals SF 18 MC" markaların kapsamına girmediğini iddia ettiği, malların ortalama tüketicisinin markaların esas unsuruna bakarak malları birbirinden ayırt edeceği, mal ve hizmetin niteliğine, ölçüsüne, cinsine ilişkin bilgi veren sözcükler ve işaretlerin koruma kapsamı dışında yer aldığı, davalı adına tescilli markalarda ve davacı tarafın kullandığı her iki markada da tekrar edilen harf ve rakam şeklindeki kısaltmaların ayırt ediciliğinin bulunmadığı veya son derece zayıf bulunduğu, bunların akılda kalması ve marka olarak kabul edilmesinin ortalama tüketicinin algı yeteneği ve alışkanlıkları karşısında mümkün olmadığı, anılan kısaltmaların vantilatörlerde bir çeşit ebat, standart bilgisi olduğu, davalı markalarının esas unsurunun "VALS" olduğu, davacı markasında da esas unsur "RAKS" olduğundan söz konusu ek unsurlar nedeniyle bir iltibas doğmayacağı, ortalama tüketicinin ürünü araştırır veya talep ederken "RAKS" veya "VALS" ibarelerini zikredeceği, detaylı ve fiili bir alışverişte ürünün özellikleri araştırıldığında, söz konusu ölçü referanslarının (16, 18 ınç; SF MC) gündeme gelebileceği, davalının tescilleri kapsamında yer verdiği ek unsurların marka korumasını belirlemeyeceği, mal ve hizmetin cinsi, özellikleri, boyutları gibi bilgileri içeren veya refere eden ek unsurların tekelci koruma sağlamayacağı, marka değeri olan yan unsurların davacı tarafından aynı ürün emtiasında kullanılmasının marka ihlali oluşturmayacağı gerekçesiyle davanın kabulüne, davacı tarafın "DF 16 MC", "SF 16 MC", "SF 18 MC" ibarelerini ürünleri üzerinde kullanmasının davalı adına kayıtlı 2014/36078 numaralı "Vals SF 16 MC", 2014/36069 numaralı "Vals SF 18 MC" markaların ihlalini oluşturmadığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin iç ve dış pazarda vals markası adı altında sunduğu kaliteli ürünler ile tüketici nezdinde bir tanımışlık kazandığını, müvekkili ve ortağı olduğu şirket adına birçok tasarım ve onlarca markanın tescilli olduğunu, dava öncesinde davacı şirkete müvekkili markalarını haksız ve hukuka aykırı olarak kullanması nedeniyle ihtarname gönderildiğini ve mahkemeden tespit istenildiğini, tespit sonrasında düzenlenen bilirkişi raporu ile markalara tecavüzün sabit hale geldiğini ancak mahkemede bu hususların gözönünde bulundurulmadığını ve yeniden bir bilirkişi raporu dahi alınmaksızın bir anda markalara tecavüz edilmediği kanısına varılarak davanın kabulüne karar verildiğini, müvekkillerinin katılmış oldukları bir fuarda, "vals sf 16 mc" ve "vals sf 18 mc" ibareli markaların davacı şirket tarafından, aynı tip ürünler (vantilatörler) üzerine basılmak suretiyle taklit edildiğine dair bir takım broşür ve kataloglara rastladıklarını, söz konusu fuarın tanıtımı amaçlı basılan "Lifetech Elektrikli Ev Aletleri Dergisi Mart Nisan 2017" sayısının ilgili sayfaları incelendiğinde, müvekkili şirkete ve müvekkiline ait tasarım ve markalara tecavüz oluşturan eylemlerin açık şekilde görüldüğünü, tespit dosyasındaki bilirkişi raporunun davanın açılmasından sonra verildiğini, yapılan yargılamada, bilirkişi raporu alınması talebinin mahkemece gözönünde bulundurulmadığını, yapılan yargılamada, sunulan deliller, dava öncesinde gönderilen ihtarname ve aynı mahkemeye sunulan tespit bilirkişi raporunun dikkate alınmadığını, herhangi bir delil toplanmadığını, bir bilirkişi incelemesi dahi istenmediğini, müvekkili şirketin üretmiş olduğu vantilatörlerin yanına belirli ifadeler koyarak vantilatör tiplerini markalaştırdığını, tüketicilerin ürünleri bu markalarla tanınmış hale geldiğini, iş bu dava öncesi istenen tespit dosyasında hazırlanan raporun, bir endüstri mühendisi profesör tarafından hazırlandığını, "stand fan", "manuel kontrol " ibarelerinin vantilatörlere özgülenmiş bir ibare olmadığını, TPE tarafından markaların tescili esasında uyulacak kriterlerin tespiti için çıkarılan bir marka kılavuzunda harf ve sayı kombinasyonlarından oluşan marka başvurularının da tescil edilebileceği hususuna değinildiğini, mahkemece söz konusu ibarelerin ayırt edicilik kazanıp kazanmadığı hususunun dikkate alınmadığını, herhangi bir delil toplanmadan, bilirkişi raporu dahi alınmadan karar verildiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı adına tescilli markalarda ve davacı tarafın kullandığı her iki markada tekrar edilen harf ve rakam şeklindeki kısaltmaların ayırt ediciliğinin bulunmadığı veya son derece zayıf olduğu, bunların akılda kalması ve marka kabul edilmesinin ortalama tüketicinin algı yeteneği ve alışkanlıkları karşısında mümkün olmadığı, anılan kısaltmaların vantilatörlerde bir çeşit teknik ibareler olduğu, davalı markalarının esas unsurunun "VALS" olduğu, davacının ürünleri üzerinde kullandığı markanın esas unsurunun "RAKS" olduğu, bu nedenle söz konusu davacının kullandığı ibareler nedeniyle bir iltibas doğmayacağı, ortalama tüketicinin ürünü araştırır veya talep ederken "RAKS" veya "VALS" ibarelerini zikredeceği, taraflar arasındaki uyuşmazlığın hakimin bilgi ve tecrübesi ile çözümlenmesi mümkün olduğundan bilirkişi incelemesinin zorunlu olmadığı, davaya konu bu ibarelerin davacı dışında başka firmalar tarafından da aynı tür ürünler üzerinde kullanıldığı gerekçesiyle davanın kabulüne dair verilen kararda bir isabetsizlik bulunmadığından davalılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının ürünleri üzerinde kullandığı ibarelerin davalı adına kayıtlı markalara tecavüz oluşturmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6769 sayılı Kanun'un 4 üncü, 7 nci ve 154 üncü maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalılar vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.